Masal Akademisi — Cine Light Lab

Program hazır: 513 dersin başlığı ve öğrenme hedefi belli. Henüz hiçbir dersin metni yayında değil; dersler program sırasıyla yazılacak.

Bu akademideki masallar belirli derlemelerden ve kaynak kişilerden aktarılır; bir derleme masalın varyantlarından biridir, tek doğru biçimi değildir. Yorum okulları masalı görmenin yollarıdır, masalın gizli ve kesin anlamını vermez. Bazı masallar şiddet, ölüm, terk edilme ve cinsel şiddet motifleri taşır; bu motifler tarihsel bağlamlarıyla ve yetişkin okur için ele alınır. Masal anlatmak ve okumak terapi yerine geçmez: yas, travma ya da ruhsal zorluk yaşayan bir çocuk ya da yetişkin için bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.

Bir masalın üç hayatı

Bölüm I, II, VI, X

Anlatıcının ağzında

Kış gecesi, köy odası, beşik başı. Masal sözlü bir sanat olarak doğar ve her anlatımda biraz değişir: tekerlemesi, üçlemesi, anlatıcısı ve dinleyicisiyle. Bugün onu yeniden anlatmanın ve sahada derlemenin yolları da burada.

Bölüm III, IV, VIII

Derlemede ve kitapta

Pançatantra'dan Binbir Gece'ye, Perrault'dan Grimm'e ve Boratav'a. Bir masal yazıya geçtiğinde kimin derlediği, neyi değiştirdiği ve hangi tipe girdiği sorulur; dünyayı dolaşan Külkedisi ve Kırmızı Başlıklı Kız buradan izlenir.

Bölüm V, VII, IX

Yeniden anlatılırken

Andersen'in edebî masalı, çocuk kitabı, radyo ve uyarlama, yeni yazılan masal. Yorum okulları da masalı yeniden anlatmanın bir yoludur: Freud'un, Jung'un, feminist ve tarihsel okumanın her biri aynı masalda başka bir şey görür.

Bu akademi kimin için

Okur katmanı · Bölüm I–V · 283 ders

Masalı derinlemesine tanımak isteyen herkes için: masalın dili, kişileri ve iskeleti; Anadolu'dan Türk dünyasına Türk masalı; Hint, Arap-Fars, Avrupa, Afrika ve Doğu Asya gelenekleri; Külkedisi'nden Kırmızı Başlıklı Kız'a dünyayı dolaşan masallar; edebî masal ve masalın yeni mecraları.

Modül 1 — Bu akademi nasıl okunur

Uygulama katmanı · Bölüm VI–VII · 85 ders

Masal anlatan ve yazanlar için: ebeveyn, öğretmen, kütüphaneci, sahne anlatıcısı ve yazar. Sesi ve bedeni kullanmak, bir masalı öğrenmek, dinleyiciye göre anlatmak, çocukla ve sınıfta masal, masal ve iyileşmenin sınırları, geleneği yeniden anlatmak ve yeni masal yazmak.

Modül 37 — Anlatıcının sesi ve bedeni

Uzman katmanı · Bölüm VIII–X · 145 ders

Masalı araştıranlar için: folklor biliminin doğuşu, tip ve motif dizinleri, Propp ve yapısalcılık, performans kuramı, sayısal yöntemler, Türkiye'de masal araştırması; mitolojik, psikanalitik, Jungçu, feminist ve tarihsel yorum okulları; alan derlemesi ve bir masalın biyografisi.

Modül 48 — Folklor biliminin doğuşu

Program

Bölüm I · Okur katmanı · Kuram merceği · 47 ders programda

Masal nedir

Masal ne tür bir anlatıdır, nasıl konuşur, nasıl kurulur ve nasıl yaşar?

Bölüm II · Okur katmanı · Masal merceği · 61 ders programda

Türk masalı

Türk masalı kimler tarafından, nerede, nasıl anlatıldı ve derlendi; hangi kahramanları ve komşu türleri vardır?

Bölüm III · Okur katmanı · Masal merceği · 71 ders programda

Dünya masal gelenekleri

Dünyanın büyük masal gelenekleri nasıl doğdu, nasıl derlendi ve Türk masalıyla nerede buluşuyor?

Bölüm IV · Okur katmanı · Masal merceği · 64 ders programda

Dünyayı dolaşan masallar

Aynı masal neden dünyanın birbirinden uzak köşelerinde ayrı ayrıntılarla anlatılır?

Bölüm V · Okur katmanı · Masal merceği · 40 ders programda

Yazılı masal ve yeni mecralar

Masal kâğıda, sahneye ve ekrana geçtiğinde neyi kazanır, neyi yitirir?

Bölüm VI · Uygulama katmanı · Atölye merceği · 55 ders programda

Masal anlatmak

Bir masal sesle, bedenle ve dinleyiciye göre nasıl anlatılır; evde, sınıfta, sahnede ve iyileşme iddiası taşıyan ortamlarda anlatıcının sınırı nerededir?

Bölüm VII · Uygulama katmanı · Atölye merceği · 30 ders programda

Masal yazmak

Gelenekten bir masal kaynağına sadık kalarak nasıl yeniden anlatılır, yeni bir masal nasıl kurulur ve çocuk için nasıl yazılır?

Bölüm VIII · Uzman katmanı · Kuram merceği · 61 ders programda

Masal bilimi

Masalı inceleyenler hangi yöntemleri kurdu ve bu yöntemler hangi varsayımları taşıyor?

Bölüm IX · Uzman katmanı · Kuram merceği · 54 ders programda

Yorum okulları

Bir masal ne anlama gelir ve bu soruya verilen cevaplar neye dayanır?

Bölüm X · Uzman katmanı · Atölye merceği · 30 ders programda

Derleme ve araştırma atölyesi

Bir masal nasıl derlenir, karşılaştırılır ve araştırılır?

Kanıt etiketleri

Derslerdeki her kanıt kartı bu etiketlerden birini taşır. «Derleme kaydı» bir masalın kimden, ne zaman ve hangi derlemede kaydedildiğini gösterir; bir masalın eski ya da çok bilinen olması onu «asıl» yapmaz. Bir yorumun ünlü olması da onu kanıtlanmış yapmaz: yorumlar «Kuramsal görüş» etiketiyle verilir, masalın çocuk ya da iyileşme üzerindeki etkisi ölçüm etiketleriyle.

Derleme kaydı: Bir masalın belirli bir derlemede ya da kaynak kişiden kaydedilmiş biçimi; derleyeni, yılı ve varsa tip numarasıyla. Varyantlardan biridir, «asıl metin» değildir.
Tarihsel kayıt: Bir kişinin, baskının, el yazmasının ya da olayın tarihte var olduğunu belgeleyen kaynak; bir yorumun doğruluğunu değil olgunun varlığını gösterir.
Akademik uzlaşı: Masal araştırmacıları arasında geniş kabul görmüş, kaynaklarla defalarca gösterilmiş tespit.
Kuramsal görüş: Bir yorum okulunun ya da araştırmacının açıklama önerisi; bir masalı görmenin yoludur, kendisi bir bulgu değildir.
Tartışmalı: Yöntemi, kaynak kullanımı ya da yorumu alanda ciddi biçimde sorgulanan iddia.
Terk edilmiş görüş: Masal araştırmasının bir dönem benimseyip kanıt karşısında bıraktığı açıklama; tarihini bilmek için öğretilir.
Güçlü destek: Farklı ekiplerce, farklı örneklemlerde tekrarlanmış; meta-analizlerle doğrulanmış bulgu.
Orta düzey destek: Tutarlı biçimde bildirilen ama etkinin büyüklüğü ya da genellenebilirliği hâlâ tartışılan bulgu.
Erken bulgu: Az sayıda çalışmaya dayanan, umut verici ama henüz bağımsız tekrar beklemeyen bulgu.
Karma bulgu: Çalışmaların bir kısmının desteklediği, bir kısmının desteklemediği bulgu.
Uzman görüşü: Deneyimli anlatıcıların, eğitimcilerin ya da klinisyenlerin görüşü; sistematik bir sınamaya dayanmaz.

Evvel zaman içinde: masalı tanımak, anlatmak, araştırmak.