Psikanaliz masalı rüyaya benzetir: yüzeydeki olay örgüsünün altında bastırılmış istekler, çocukluk çatışmaları ve aile dramı okunur. Bu modül Freud'un masal yorumlarından Otto Rank ve Géza Róheim'a, Bruno Bettelheim'ın "The Uses of Enchantment" (1976) kitabına uzanan çizgiyi bir görüş olarak öğretir. Bettelheim'ın tezleri, Alan Dundes'in 1991'deki eleştirisiyle ve yalnız belgelenmiş çerçevesiyle birlikte işlenir; aynı okuma Kırmızı Başlıklı Kız ve bir Türk masalı üzerinde sınanır.
Kuram merceği. Dersin merkezinde bir kavram, yöntem ya da yorum okulu durur; somut bir masal üzerinde gösterilir. Bir yorum masalı görmenin yollarından biridir, onun tek anlamı değildir.
Bu modülün sonunda
- Psikanalitik masal okumasının temel kavramlarını (bastırma, yer değiştirme, Ödipal çatışma) bir masal üzerinde gösterir.
- Bettelheim'ın çocuk için masal tezini ve bu teze yöneltilen eleştirileri karşılaştırır.
- Bettelheim–Dundes tartışmasını belgelenmiş kaynaklarıyla ve yalnız belgelenen iddialarla anlatır.
- Psikanalitik bir yorumu varyantlar karşısında sınar ve "Kuramsal görüş" etiketiyle sunar.
Dersler
- M57-D01Freud masalı nasıl okuduProgramda
Freud'un rüyalarda masal malzemesi üzerine 1913 yazısını ve Kurt Adam vakasında Kurt ile Yedi Oğlak ve Kırmızı Başlıklı Kız'ın yerini anlatır ve masalın burada hastanın rüyasını çözmek için kullanıldığını, kendi başına yorumlanmadığını gösterir.
- M57-D02Otto Rank ve kahramanın doğuşuProgramda
Otto Rank'ın "Der Mythus von der Geburt des Helden" (1909) eserindeki terk edilen ve kurtulan kahraman şemasını özetler ve bu şemayı bir padişah oğlu masalına uygulayıp nerede tuttuğunu ve nerede zorlandığını gösterir.
- M57-D03Róheim ve antropolojik psikanalizProgramda
Géza Róheim'ın psikanalizi alan antropolojisiyle birleştirme girişimini tanıtır ve masalı evrensel bir bilinçdışı dramın kültüre göre değişen kılığı sayan bu yaklaşımın varsayımını açıklar.
- M57-D04Bettelheim: büyünün kullanımlarıProgramda
Bettelheim'ın "The Uses of Enchantment" (1976) kitabındaki "çocuk masalda kendi iç çatışmalarının çözümünü bulur" tezini ve kitabın Hansel ile Gretel ve Pamuk Prenses okumalarını özetler ve tezi "Kuramsal görüş" olarak etiketler.
- M57-D05Ödipal okumalar ve sınırlarıProgramda
Pamuk Prenses'teki anne-kız rekabetini ve Jack ile Fasulye Sırığı'ndaki baba figürünü Ödipal açıdan okur ve aynı okumayı üvey annenin öz anne olduğu erken Grimm baskısıyla karşılaştırarak yorumun hangi metne bağlı olduğunu gösterir.
- M57-D06Bettelheim eleştirisi ve Dundes 1991Programda
Alan Dundes'in Journal of American Folklore'da 1991'de yayımlanan eleştirisini aktarır: Bettelheim'ın tek bir varyanta dayanması, folklor araştırmasını yok sayması ve Julius Heuscher'in "A Psychiatric Study of Fairy Tales" (1963) kitabından kaynak göstermeden aldığı ileri sürülen pasajlar; Dundes'in kendisinin psikanalitik bir folklorcu olduğunu, itirazının psikanalize değil yönteme ve kaynak kullanımına yöneldiğini gösterir.
- M57-D07Kırmızı Başlıklı Kız divandaProgramda
Erich Fromm'un "The Forgotten Language" (1951) içindeki ve Bettelheim'ın Kırmızı Başlıklı Kız okumalarını yan yana koyar, kırmızı başlığın Perrault ve Grimm'den, kurdun taşla doldurulan karnının yalnız Grimm'den geldiğini ve sözlü Fransız varyantlarında bu ayrıntıların bulunmadığını gösterir.
- M57-D08Bir Türk masalına psikanalitik okumaProgramda
Bir Keloğlan masalında annesiyle yaşayan küçük oğlanın padişah kızıyla evlenmesini psikanalitik açıdan okur, aynı okumayı başka bir derlemedeki varyantla sınar ve klinik bir vaka yorumu ile edebî bir okuma arasındaki farkı açıklar.