Halk masalı anonim ve değişkendir; sanat masalı (Kunstmärchen) tek bir yazarın imzasını taşır ve metni sabittir. Bu modül Alman Romantiklerinden Andersen'e, Hauff'tan Wilde'a, Collodi'den MacDonald ve Carroll'a sanat masalının nasıl doğduğunu ve halk masalından neyi ödünç alıp neyi değiştirdiğini izler. Her derste bir yazar metni, bir halk masalı kaydıyla — bir kısmı Türk derlemelerinden — yan yana okunur. Masalın formelleri, üçlemesi ve büyüsü yazar elinde ironiye, hüzne ya da toplumsal eleştiriye dönüşür.
Masal merceği. Dersin merkezinde belirli masallar durur. Her masal hangi derlemeden, kimden ve hangi tip numarasıyla geldiği söylenerek anlatılır; bir derleme varyantlardan biridir, masalın «asıl metni» değildir.
Bu modülün sonunda
- Halk masalı ile sanat masalını yazar, metin sabitliği ve üslup ölçütleriyle ayırır.
- Andersen'in halk masalından aldığı bir metni kendi kurduğu bir metinle karşılaştırır.
- Bir sanat masalında halk masalı formellerinin nasıl değiştirildiğini metinden gösterir.
- Sanat masalı yazarlarını dönem ve dil bakımından bir zaman çizelgesine yerleştirir.
Dersler
- M32-D01Halk masalı ve sanat masalı (Kunstmärchen)Programda
Bir Türk halk masalı kaydı ile Andersen'in bir masalını yazarın görünürlüğü, metnin sabitliği ve sonun yapısı bakımından karşılaştırır ve sanat masalını tanımlayan üç ölçütü yazar.
- M32-D02Alman Romantikleri: Goethe ve TieckProgramda
Goethe'nin «Das Märchen»i ile Tieck'in «Sarışın Eckbert»ini halk masalının açık ve mutlu sonuyla karşılaştırır ve Romantik sanat masalının belirsizliği ve tekinsizliği nasıl kurduğunu gösterir.
- M32-D03E. T. A. Hoffmann: gündelik hayatta büyüProgramda
Hoffmann'ın «Altın Çanak» ve «Fındıkkıran ve Fare Kral» metinlerinde büyülü dünyanın çağdaş şehir hayatının içine yerleştirildiğini gösterir ve bunu halk masalının «evvel zaman içinde»sinden ayırır.
- M32-D04Wilhelm Hauff ve Doğu çerçevesiProgramda
Hauff'un masal almanaklarında kervan gibi Doğu çerçevelerini ve «Leylek Halife» ile «Küçük Muck» masallarını Binbir Gece'nin çerçeve tekniğiyle karşılaştırır ve Doğu'nun Alman okura nasıl sunulduğunu tanımlar.
- M32-D05Andersen: halk masalından yola çıkmakProgramda
Andersen'in halk masalı kaynaklı «Çakmak»ını halk masalındaki «sihirli nesneyle yükselen asker» iskeletiyle karşılaştırır ve Andersen'in anlatıcı sesini ve ironisini metne nasıl eklediğini cümle örnekleriyle gösterir.
- M32-D06Andersen: kendi masalını kurmakProgramda
Andersen'in kendi kurduğu «Küçük Deniz Kızı» ile «Kibritçi Kız»ın sonlarını halk masalının ödül-ceza düzeniyle karşılaştırır ve mutsuz ya da öte dünyaya ertelenmiş sonun sanat masalındaki yerini açıklar.
- M32-D07Oscar Wilde ve CollodiProgramda
Wilde'ın «Mutlu Prens»inde fedakârlığın ve toplumsal eleştirinin, Collodi'nin «Pinokyo»sunda yalanın ve dönüşümün masal biçimiyle nasıl taşındığını gösterir ve iki metnin hangi masal motiflerini kullandığını listeler.
- M32-D08MacDonald, Carroll ve masalın sınırıProgramda
George MacDonald'ın masallarını ve Carroll'un «Alice Harikalar Diyarında»sını halk masalı ölçütleriyle sınar ve Alice'in neden bir masal değil masalla oynayan bir metin sayılabileceğini gerekçesiyle tartışır.