Masalda kardeşlik hem sığınak hem tehlikedir: iyi kız ödüllenir, kötü kız aynı sınavda cezalanır; kıskanç kız kardeşler yeni doğanları suya bırakır; kuşa dönüşen erkek kardeşleri bir kız sessizlik yeminiyle kurtarır. Bu modül ATU 480, ATU 450, ATU 707 ve ATU 451 tiplerini Grimm, Perrault, Straparola ve Binbir Gece metinleriyle karşılaştırır ve Türk varyantlarındaki karşılıklarını derleme kaydıyla tanıtır. Kardeş kıskançlığının cezası çoğu zaman sert ve bedenseldir; bu cezalar yumuşatılmadan ve masalın adalet anlayışı içinde okunur.
Masal merceği. Dersin merkezinde belirli masallar durur. Her masal hangi derlemeden, kimden ve hangi tip numarasıyla geldiği söylenerek anlatılır; bir derleme varyantlardan biridir, masalın «asıl metni» değildir.
Bu modülün sonunda
- ATU 480, 450, 707 ve 451 tiplerini kardeşler arasındaki ilişkinin türüne göre ayırır.
- İyi ve kötü kız masallarında aynı sınavın iki farklı sonucunu metinden gösterir.
- Üç altın çocuk tipini Straparola, Binbir Gece ve bir Türk varyantında karşılaştırır.
- Kardeş kıskançlığının masalda nasıl cezalandırıldığını varyantlardan örnekle anlatır.
Dersler
- M31-D01İyi ve kötü kız: ATU 480Programda
Grimm'in «Frau Holle»sinde iyi kızın ve kötü kızın aynı sınavlardan (ekmek, elma ağacı, yatak) geçişini çıkarır ve altın ile ziftin ödül ve ceza olarak dağılımını gösterir.
- M31-D02Elmas ve kurbağaProgramda
Perrault'nun «Les Fées»sinde ağzından çiçek ve mücevher dökülen kız ile yılan ve kurbağa dökülen kızı karşılaştırır ve sınavın (yaşlı kadına su vermek) Frau Holle'deki sınavlarla ortak yanını gösterir.
- M31-D03Türk varyantlarında iyi ve kötü kızProgramda
Bir Türk derlemesindeki ATU 480 varyantını derleme kaydıyla tanıtır ve sınavı veren figürü, sınavın türünü ve ödül-ceza nesnelerini Grimm ve Perrault metinleriyle bir tabloda karşılaştırır.
- M31-D04Kardeşçik ve kız kardeş: ATU 450Programda
Grimm'in «Kardeşçik ve Kız Kardeş»inde yasak sudan içen kardeşin karacaya dönüşmesini ve kız kardeşin onu korumasını çıkarır ve üvey annenin ikinci saldırısının masalı nasıl ikiye böldüğünü gösterir.
- M31-D05Üç altın çocuk: ATU 707Programda
Straparola'nın «Ancilotto» anlatısını ve Binbir Gece'nin Galland baskısındaki «Kıskanç İki Kız Kardeş» hikâyesini karşılaştırır ve yeni doğanların yerine hayvan konulması ile konuşan kuş motiflerini ortak öğe olarak gösterir.
- M31-D06Türk varyantlarında üç altın çocukProgramda
Bir Türk derlemesindeki üç altın çocuk varyantını derleme kaydıyla tanıtır ve kıskanç kız kardeşlerin cezasını ve gerçeği açıklayan figürü Straparola ve Binbir Gece metinleriyle karşılaştırır.
- M31-D07Kuşa dönüşen kardeşler: ATU 451Programda
Grimm'in «On İki Kardeş», «Yedi Kuzgun» ve «Altı Kuğu» masallarını karşılaştırır ve kız kardeşin kurtarma bedelinin (sessizlik yemini, yolculuk, ısırgan gömlekler) her birinde nasıl kurulduğunu gösterir.
- M31-D08Kıskançlık ve kardeşin cezasıProgramda
Bu modülde okunan masallarda kıskanç kardeşe ya da üvey anneye verilen cezaları listeler ve cezanın sertliğini masalın ödül-ceza dengesi içinde, yumuşatmadan karşılaştırmalı bir paragrafla değerlendirir.