Bugün masal çocuk kitabı rafında durur, ama sözlü gelenekte masalın dinleyicisi çoğu zaman yetişkinlerdi. Bu modül masalın çocuğa nasıl devredildiğini izler: Grimm'in küçük baskısı, metinlerin arındırılması, Andrew Lang'ın renkli masal kitapları, Doré ve Rackham gibi resimleyenlerin masala kattığı yorum. Türkiye'de çocuk masal yayıncılığı ve okul kitaplarındaki masal metinleri de aynı soruyla okunur: kaynak neydi, neyi değişti, kim değiştirdi? Modül, bir çocuk için masal seçerken sorulacak ölçütlerle kapanır.
Masal merceği. Dersin merkezinde belirli masallar durur. Her masal hangi derlemeden, kimden ve hangi tip numarasıyla geldiği söylenerek anlatılır; bir derleme varyantlardan biridir, masalın «asıl metni» değildir.
Bu modülün sonunda
- Masalın sözlü gelenekteki dinleyicisi ile çocuk kitabındaki okurunu karşılaştırır.
- Bir çocuk baskısında kaynağa göre çıkarılan, eklenen ve yumuşatılan öğeleri gösterir.
- Aynı masalın iki resimlemesini metne kattıkları yorum bakımından karşılaştırır.
- Bir çocuk masal kitabını kaynak, dil, resim ve kısaltma ölçütleriyle değerlendirir.
Dersler
- M33-D01Masal çocuklar için mi anlatıldıProgramda
Sözlü geleneğin yetişkin dinleyicisini gösteren kayıtları masalın çocuk edebiyatına devredilmesiyle karşılaştırır ve çocukluğun tarihine ilişkin Ariès tezini tartışmalı bir görüş olarak, eleştirileriyle değerlendirir.
- M33-D02Grimm'in Küçük BaskısıProgramda
Grimm Kardeşler'in 1825'te yayımladığı elli masallık küçük baskının çocuk okura yönelik seçkisini büyük baskıyla karşılaştırır ve hangi masalların dışarıda kaldığını örnekle gösterir.
- M33-D03Arındırma ve yumuşatmaProgramda
Çocuk baskılarında cinsel imaların ayıklanırken şiddetli cezaların korunduğu ya da artırıldığı gözlemini Maria Tatar'ın görüşü olarak tanıtır ve bir Grimm masalında bu iki yönlü düzenlemeyi metinden gösterir.
- M33-D04Andrew Lang'ın renkli masal kitaplarıProgramda
Andrew Lang'ın 1889'da «Mavi Masal Kitabı» ile başlayan dizisini derleme kaynakları, çevirmenleri ve çocuk okura yönelik düzenlemeleri bakımından inceler ve dizinin farklı geleneklerden masalları tek bir «çocuk masalı» sesine nasıl çektiğini gösterir.
- M33-D05Resimleyenler: Doré ve RackhamProgramda
Gustave Doré'nin Perrault resimlerini ve Arthur Rackham'ın Grimm resimlerini karşılaştırır ve Kırmızı Başlıklı Kız gibi aynı sahnenin iki resimlemesinde tehlikenin ve masumiyetin nasıl farklı görselleştirildiğini tanımlar.
- M33-D06Okul kitaplarında masalProgramda
Bir okul ders kitabındaki masal metnini kaynak derlemesiyle karşılaştırır ve kısaltmanın, eklenen ahlâk cümlesinin ve sorulan soruların masalın anlamını nasıl daralttığını gösterir.
- M33-D07Türkiye'de çocuk masal yayıncılığıProgramda
Aynı Türk masalının iki farklı çocuk baskısını derleme kaydıyla karşılaştırır ve kaynağın belirtilip belirtilmediğini, dilin sadeleştirilmesini ve resimlerin masalın yöresini yansıtıp yansıtmadığını bir tabloda değerlendirir.
- M33-D08Çocuk için masal seçmekProgramda
Kaynak gösterme, kısaltma, dil, resim ve korkunun ölçüsü ölçütlerinden oluşan bir kontrol listesini bir çocuk masal kitabına uygular ve kitabı gerekçeli bir paragrafla değerlendirir.