Türk edebiyatı masalla iki yoldan ilişki kurdu: masalı derleyip yazıya geçirerek ve masalın dilini, motiflerini, anlatıcı sesini kendi metinlerine taşıyarak. Bu modül Tanzimat yazarlarının halk anlatısıyla ilişkisinden Ziya Gökalp'in «Altın Işık»ına, Cumhuriyet döneminin masal yeniden anlatıcılarından Nazım Hikmet'in masallarına ve Yaşar Kemal'in efsane romanlarına uzanır. Batı masalının Türkçeye çevrilmesi de karşılaştırma ayağı olarak ele alınır. Her derste edebî metin, motifin geldiği halk anlatısıyla yan yana okunur.
Masal merceği. Dersin merkezinde belirli masallar durur. Her masal hangi derlemeden, kimden ve hangi tip numarasıyla geldiği söylenerek anlatılır; bir derleme varyantlardan biridir, masalın «asıl metni» değildir.
Bu modülün sonunda
- Bir edebî metinde kullanılan masal motifini ya da formelini adlandırır ve kaynağını gösterir.
- Bir masalın derleme kaydı ile edebî yeniden anlatımını dil ve yapı bakımından karşılaştırır.
- Türk edebiyatında masalı kullanan yazarları dönem ve amaç bakımından ayırır.
- Bir yazarın masal kullanımını kendi döneminin dil ve kimlik tartışmalarına bağlayarak anlatır.
Dersler
- M34-D01Tanzimat yazarı ve halk anlatıcısıProgramda
Ahmed Midhat'ın okura doğrudan seslenen anlatıcı tavrını meddah ve masalcı üslubuyla karşılaştıran görüşü tanıtır ve bir metninden seçilen bir pasajda bu sesin izlerini gösterir.
- M34-D02Batı masalı TürkçedeProgramda
Perrault, Grimm ya da Andersen'den bir masalın Türkçe çevirisini özgün metinle karşılaştırır ve adların, yemeklerin ve dinî öğelerin çeviride yerelleştirilip yerelleştirilmediğini gösterir.
- M34-D03Ziya Gökalp ve «Altın Işık»Programda
Ziya Gökalp'in 1923 tarihli «Altın Işık»ındaki bir masalı halk masalı iskeletiyle karşılaştırır ve masalın ulusal kimlik kurmak için nasıl yeniden yazıldığını metinden örnekle gösterir.
- M34-D04Cumhuriyet döneminde masalı yeniden anlatmakProgramda
Eflatun Cem Güney'in yeniden anlattığı bir masalı bir derleme kaydıyla karşılaştırır ve yazarın formelleri, ağız özelliklerini ve sonu nasıl düzenlediğini bir tabloda gösterir.
- M34-D05Nazım Hikmet ve masalProgramda
Nazım Hikmet'in «Sevdalı Bulut» masalında ve «Masalların Masalı» şiirinde masal formellerinin, tekrarın ve kişilerin nasıl kullanıldığını gösterir ve iki metnin halk masalından neyi alıp neyi değiştirdiğini yazar.
- M34-D06Yaşar Kemal: efsaneden romanaProgramda
Yaşar Kemal'in «Ağrıdağı Efsanesi»ni halk anlatısının yapısıyla karşılaştırır ve romanın efsane ile masal motiflerini (sınav, yasak, kahramanın yolculuğu) nasıl genişlettiğini metinden örnekle gösterir.
- M34-D07Çağdaş Türk çocuk edebiyatında masalProgramda
Çağdaş bir Türk çocuk kitabında masal formellerinin, Keloğlan ya da dev gibi tip kişilerin kullanımını belirler ve yazarın geleneği sürdürdüğü ve kırdığı yerleri ayırır.
- M34-D08Bir motifin edebî yolculuğuProgramda
Bir Türk masal motifini (Şahmeran, Keloğlan ya da Zümrüdüanka gibi) seçer, bir derleme kaydında ve bir edebî metinde izler ve motifin anlamının iki metin arasında nasıl değiştiğini karşılaştırmalı bir paragrafla anlatır.