Tarihsel okuma masalı onu anlatan insanların dünyasına geri koyar: kıtlık, üvey anne, mirastan dışlanan küçük kardeş ve tek dilekle zengin olma hayali köylü hayatının gerçekleri olarak okunur. Bu modül Robert Darnton'ın Fransız köylü masalları okumasını, Jack Zipes'in toplumsal tarih ve Marksist okumasını, masalın ulusçulukta ve sömürge derlemelerinde kullanımını görüşler olarak öğretir. Türk masalında padişah, adalet ve yoksul kahraman aynı merceğin altına konur.
Kuram merceği. Dersin merkezinde bir kavram, yöntem ya da yorum okulu durur; somut bir masal üzerinde gösterilir. Bir yorum masalı görmenin yollarından biridir, onun tek anlamı değildir.
Bu modülün sonunda
- Bir masal ayrıntısını anlatıldığı toplumun maddi koşullarıyla ilişkilendirir ve bu ilişkinin kanıtını tartar.
- Darnton'ın tarihsel okumasını Fromm ya da Bettelheim'ın psikanalitik okumasıyla aynı masal üzerinde karşılaştırır.
- Masalın ulus inşasında ve sömürge yönetiminde nasıl kullanıldığını örneklerle anlatır.
- Türk masalında padişah ve adalet temalarını toplumsal tarihsel açıdan yorumlar.
Dersler
- M60-D01Darnton: Ana Kaz'ın anlattıklarıProgramda
Robert Darnton'ın "The Great Cat Massacre" (1984) içindeki "Peasants Tell Tales" denemesini özetler ve Fransız köylü masallarındaki açlık, erken ölüm ve üvey anne ayrıntılarını Eski Rejim köylüsünün demografik koşullarına bağlayan yöntemi gösterir.
- M60-D02Kırmızı Başlıklı Kız: Fromm'a karşı DarntonProgramda
Darnton'ın Fromm'un Kırmızı Başlıklı Kız okumasına yönelttiği eleştiriyi aktarır: kırmızı başlık ve taşla dolu karın gibi ayrıntıların sözlü Fransız varyantlarında bulunmadığını, yorumun yazılı baskılara dayandığını gösterir ve iki okumanın kanıt anlayışını karşılaştırır.
- M60-D03Kıtlık ve açlık okumalarıProgramda
Hansel ile Gretel'deki çocuk terkini ve masallardaki yemek dileklerini kıtlık dönemleriyle ilişkilendiren okumaları anlatır ve bu ilişkinin hangi durumda kanıtlanmış, hangi durumda olası bir yorum olarak kaldığını ayırır.
- M60-D04Jack Zipes ve toplumsal tarihProgramda
Jack Zipes'in "Breaking the Magic Spell" (1979) kitabındaki halk masalı ile edebî masalın toplumsal işlevleri arasındaki ayrımı ve masalın kültür endüstrisinde evcilleştirilmesi tezini özetler.
- M60-D05Marksist okuma ve umutProgramda
Ernst Bloch'un masalı ütopik umudun taşıyıcısı sayan okumasını ve sınıf atlayan yoksul kahraman motifini Marksist açıdan yorumlar ve bu yorumun aynı motifi düzeni pekiştiren bir hayal olarak da okuyabildiğini gösterir.
- M60-D06Masal ve ulusçulukProgramda
Grimm'lerin derlemesini Alman ulusal birliği düşüncesine, Cumhuriyet dönemi Türk derlemeciliğini ulusal kültür inşasına bağlayan okumaları karşılaştırır ve masalın bir ulusun "ruhu" sayılmasının hangi varyantları dışarıda bıraktığını gösterir.
- M60-D07Sömürge ve masal derlemesiProgramda
Sömürge yöneticilerinin ve misyonerlerin derlediği masal koleksiyonlarında derleyicinin seçimini, çevirisini ve "ilkel zihin" çerçevesini inceler ve bu derlemeleri bugün okurken hangi soruların sorulması gerektiğini sıralar.
- M60-D08Türk masalında padişah ve adaletProgramda
Türk masallarındaki padişah figürünü adil hükümdar, kahramanı sınayan kayınpeder ve cezalandırılan zalim olarak tipler ve yoksul kahramanın padişah kızıyla evlenmesini toplumsal tarihsel açıdan yorumlar.