Bugün okunan Türk masallarının çoğu bir derleyicinin defterinden geçmiştir ve derleyicinin seçimi, dili ve amacı metnin izini taşır. Bu modül Macar Türkolog Ignácz Kúnos'un İstanbul derlemelerinden Pertev Naili Boratav'a, Wolfram Eberhard ile Boratav'ın 1953 tarihli Typen türkischer Volksmärchen kataloğuna, Halkevleri derlemelerinden üniversite halkbilimine kadar Türk masalını derleyenleri tanıtır. Grimm Kardeşlerin Almanya'daki derleme programıyla karşılaştırarak bir derlemeyi önsözünden kaynak kişi listesine kadar okumayı öğretir.
Masal merceği. Dersin merkezinde belirli masallar durur. Her masal hangi derlemeden, kimden ve hangi tip numarasıyla geldiği söylenerek anlatılır; bir derleme varyantlardan biridir, masalın «asıl metni» değildir.
Bu modülün sonunda
- Türk masalının başlıca derleyicilerini ve eserlerini dönemleriyle sıralar.
- Eberhard–Boratav kataloğunda bir tip kaydını okur ve varyant listesini yorumlar.
- Bir alan derlemesini bir yeniden anlatım kitabından ayırır.
- Bir masal derlemesinin önsözünü, kaynak kişi bilgisini ve derleyici müdahalesini değerlendirir.
Dersler
- M12-D01Ignácz Kúnos ve İstanbul masallarıProgramda
Macar Türkolog Ignácz Kúnos'un İstanbul'da derlediği masalları ve 1905 tarihli Türkische Volksmärchen aus Stambul'u tanıtır ve bir yabancı derleyicinin seçimlerinin derlemeyi nasıl biçimlendirdiğini tartışır.
- M12-D02Pertev Naili BoratavProgramda
Pertev Naili Boratav'ın Zaman Zaman İçinde ve Az Gittik Uz Gittik adlı masal kitaplarını tanıtır ve Boratav'ın masalları seçerken ve aktarırken izlediği ilkeleri kitapların önsözlerinden çıkarır.
- M12-D03Eberhard ve Boratav: Türk masal tipleriProgramda
Wolfram Eberhard ile Pertev Naili Boratav'ın 1953'te Wiesbaden'de yayımlanan Typen türkischer Volksmärchen kataloğunu tanıtır, bir tip kaydını bölümleri ve varyant listesiyle okur ve TTV numarasının ATU numarasıyla ilişkisini açıklar.
- M12-D04Naki Tezel ve İstanbul derlemeleriProgramda
Naki Tezel'in masal derlemelerini tanıtır ve bir derlemenin kaynak kişi, yer ve tarih bilgisi verip vermemesinin metnin kullanımını nasıl etkilediğini gösterir.
- M12-D05Eflatun Cem Güney: derleme mi yeniden anlatım mıProgramda
Eflatun Cem Güney'in masal kitaplarını yazarın üslubunu taşıyan yeniden anlatımlar olarak değerlendirir ve bir yeniden anlatımı bir alan derlemesinden ayıran ölçütleri uygular.
- M12-D06Halkevleri derlemeleriProgramda
1932–1951 yılları arasında çalışan Halkevlerinin yayımladığı dergilerdeki masal derlemelerini tanıtır ve bu derlemeleri Grimm'lerin ulusal derleme programıyla amaç ve yöntem yönünden karşılaştırır.
- M12-D07Şükrü Elçin, Saim Sakaoğlu ve üniversite halkbilimiProgramda
Şükrü Elçin'in ve Saim Sakaoğlu'nun halk edebiyatı ve masal çalışmalarını tanıtır ve üniversitede yürütülen masal araştırmasının alan derlemesi ve tip incelemesiyle neler eklediğini açıklar.
- M12-D08Bir derlemeyi okumakProgramda
Bir Türk masal derlemesinin önsözünü, kaynak kişi listesini, derleme yerini ve tarihini, derleyicinin dil ve içerik müdahalelerini bir denetim listesiyle okur ve derlemenin hangi kanıt etiketini taşıyacağına karar verir.