Masalda güç çoğu zaman en küçükte, en zayıfta ya da en kurnazdadır: parmak boyu çocuk, çizmeli kedi, adı bilinmeyen cüce, padişahı bilmeceyle yenen köylü kızı, padişahın hazinesini soyan hırsız. Bu modül ATU 700, 545B, 500, 875 ve hırsız masallarını karşılaştırır; Straparola'dan Perrault'ya, Grimm'den Herodotos'a uzanır ve Türk masalının kurnaz küçük kardeşini ve akıllı kızını aynı tabloya koyar. Hilecinin ahlâkı — haksızlığa karşı hile mi, kendi çıkarı için yalan mı — her derste ayrı sorulur ve tek bir doğru cevap dayatılmaz.
Masal merceği. Dersin merkezinde belirli masallar durur. Her masal hangi derlemeden, kimden ve hangi tip numarasıyla geldiği söylenerek anlatılır; bir derleme varyantlardan biridir, masalın «asıl metni» değildir.
Bu modülün sonunda
- ATU 700, 545B, 500 ve 875 tiplerini kahramanın zayıflığı ve hilesinin türü bakımından tipler.
- Çizmeli Kedi'nin Straparola, Basile ve Perrault metinlerini sonları bakımından karşılaştırır.
- Türk masalındaki kurnaz küçük kardeşi ve akıllı kızı dünya varyantlarıyla karşılaştırır.
- Bir hileci masalında hilenin ahlâkî değerlendirmesini metinden kanıtla tartışır.
Dersler
- M29-D01Parmak çocuk: ATU 700Programda
Grimm'in «Daumesdick»inde parmak boyu çocuğun küçüklüğünü bir silaha çevirdiği sahneleri çıkarır ve Türk varyantlarında parmak boyu kahramanın benzer sınavlarını derleme kaydıyla karşılaştırır.
- M29-D02Çizmeli Kedi: ATU 545BProgramda
Straparola'nın, Basile'nin ve Perrault'nun Çizmeli Kedi metinlerini karşılaştırır ve Basile'de efendisinin kediye nankörlüğünün Perrault'da nasıl kaybolduğunu gösterir.
- M29-D03Adı bilmek: ATU 500Programda
Grimm'in «Rumpelstilzchen»inde altın eğiren cücenin adının bulunmasıyla gücünü yitirmesini çıkarır ve adın gücü motifini İngiliz «Tom Tit Tot» varyantıyla karşılaştırır.
- M29-D04Akıllı köylü kızı: ATU 875Programda
Grimm'in «Akıllı Köylü Kızı»nda «ne giyinik ne çıplak, ne yaya ne atlı» türü imkânsız görevleri çıkarır ve aynı bilmece sınavını Türk masalındaki akıllı kız anlatılarıyla karşılaştırır.
- M29-D05Usta hırsız ve Rhampsinitos'un hazinesiProgramda
Herodotos'un aktardığı Rhampsinitos hazinesi anlatısı (ATU 950) ile Grimm'in «Usta Hırsız»ını karşılaştırır ve hırsızın ödüllendirilmesinin iki metinde nasıl gerekçelendirildiğini gösterir.
- M29-D06Kurnaz küçük kardeşProgramda
Türk masallarında üç kardeşin en küçüğünün hileyle kazandığı bir anlatıyı derleme kaydıyla tanıtır ve küçük kardeşin hilesini ağabeylerin kibri ve tembelliği karşısında nasıl konumlandırdığını gösterir.
- M29-D07Keloğlan ve dünyanın hilecileriProgramda
Keloğlan'ın hilelerini Çizmeli Kedi, usta hırsız ve parmak çocuk ile karşılaştırır ve dört kahramanın neye karşı hile yaptığını (yoksulluk, güçlü, dev, padişah) bir tabloda gösterir.
- M29-D08Hilecinin ahlâkıProgramda
Bu modüldeki hileci masallarından ikisini seçer ve her birinde hilenin bir haksızlığa karşı mı yoksa yalnız kazanç için mi yapıldığını metinden kanıtla tartışır.