Kahraman ejderhayı öldürür, prensesi kurtarır, ama kahramanlığını bir sahtekâr sahiplenir; ya da kahraman kuyuya iner, çalınmış prensesleri bulur ve kardeşleri ipi keser. Bu modül ATU 300 (ejderha öldüren) ve ATU 301 (çalınan üç prenses) tiplerini Yunan mitinden Grimm'e ve Türk masalına kadar karşılaştırır. Türk masallarının yeraltı dünyası — ak koç ile kara koç, Zümrüdüanka'nın sırtında yukarı çıkış, kuşa kendi etinden verilen lokma — dünya varyantlarıyla yan yana konur. Ejderhanın dillerini kesip saklama gibi kanıt motifleri ve sahtekâr kardeş figürü tipler arasında izlenir.
Masal merceği. Dersin merkezinde belirli masallar durur. Her masal hangi derlemeden, kimden ve hangi tip numarasıyla geldiği söylenerek anlatılır; bir derleme varyantlardan biridir, masalın «asıl metni» değildir.
Bu modülün sonunda
- ATU 300 ve ATU 301 tiplerini kahramanın sınavı ve hasmın türü bakımından ayırır.
- Ejderhanın dilleri ile sahtekârın kafaları arasındaki kanıt motifini varyantlarda izler.
- Türk masallarının yeraltı dünyasını (ak koç, kara koç, Zümrüdüanka) dünya varyantlarıyla karşılaştırır.
- Bir yeraltı yolculuğunu iniş, sınav ve dönüş aşamalarına ayırarak anlatır.
Dersler
- M26-D01Ejderha öldüren: ATU 300Programda
ATU 300 tipinin iskeletini (ejderhaya kurban edilecek kız, kahramanın savaşı, kanıt, sahtekâr, tanınma) çıkarır ve Perseus ile Andromeda anlatısındaki karşılıklarını gösterir.
- M26-D02Ejderhanın dilleri ve sahtekârProgramda
Kahramanın kesip sakladığı ejderha dillerinin sahtekârın getirdiği kafaları nasıl çürüttüğünü bir varyant üzerinde gösterir ve bu kanıt motifinin masalın adalet anlayışındaki yerini açıklar.
- M26-D03İkiz kardeşler ve hayat işaretiProgramda
Grimm'in «İki Kardeş» masalında ejderha öldürme bölümünün ikizlerin hayat işaretiyle (ağaca saplanan bıçağın paslanması gibi) birleştiğini gösterir ve ATU 300'ün daha uzun bir anlatıya nasıl gömüldüğünü açıklar.
- M26-D04Kuyuya inen kahraman: ATU 301Programda
ATU 301 tipinde kahramanın yeraltına inişini, çalınmış prensesleri kurtarmasını ve kardeşlerinin ipi kesmesini sırasıyla çıkarır ve sahtekâr kardeş figürünü ATU 300'deki sahtekârla karşılaştırır.
- M26-D05Ak koç, kara koçProgramda
Türk masallarındaki ak koç ile kara koç seçimini yeraltı ve yeryüzü arasındaki geçişin kuralı olarak açıklar ve bu seçimin kahramanın yanlış dünyaya düşmesini nasıl ürettiğini bir derleme kaydı üzerinde gösterir.
- M26-D06Zümrüdüanka'nın sırtındaProgramda
Kahramanın Zümrüdüanka'nın yavrularını kurtarıp kuşun sırtında yeryüzüne çıktığı ve yol boyunca kuşa kendi etinden lokma verdiği Türk masal bölümünü derleme kaydıyla tanıtır ve ATU 301 varyantlarındaki kartal ile karşılaştırır.
- M26-D07Yeraltı ve öbür dünyaProgramda
Türk, Rus ve Alman masallarında yeraltı dünyasının nasıl kurulduğunu (kuyu, mağara, «yedi kat yerin dibi») karşılaştırır ve masal yeraltısını mitlerdeki ölüler ülkesinden ayıran üç özelliği listeler.
- M26-D08Ejderha ve kuyu: bir karşılaştırmaProgramda
Bu modülde okunan ATU 300 ve 301 varyantlarını hasım, kanıt, ihanet ve dönüş sütunlarıyla bir tabloya döker ve iki tipin bir masalda birleştiği bir örneği ayırt eder.