Bir masalın tek ve doğru bir metni yoktur; aynı masal bir ninenin ağzında, bir derlemecinin defterinde ve bugünkü bir çocuk kitabında üç ayrı hayat yaşar. Bu modül akademinin bütün derslerinde kullanılan araçları tanıtır: kanıt etiketleri, derleme kaydı, tip numarası (ATU ve Eberhard–Boratav) ve kaynakların ağırlığı. Örnekler hem Anadolu derlemelerinden hem Perrault ile Grimm gibi Avrupa baskılarından gelir. Son iki ders, bir masalın kime ait olduğu sorusunu ve bu akademide bir masalın nasıl alıntılandığını kurar.
Kuram merceği. Dersin merkezinde bir kavram, yöntem ya da yorum okulu durur; somut bir masal üzerinde gösterilir. Bir yorum masalı görmenin yollarından biridir, onun tek anlamı değildir.
Bu modülün sonunda
- Bir masalın sözlü, yazılı ve yeniden anlatılmış biçimlerini ayırır ve elindeki metnin hangisi olduğunu söyler.
- Bir masal hakkındaki bir cümleye on bir kanıt etiketinden uygun olanı verir ve seçimini gerekçelendirir.
- Bir derleme kaydını derleyen, eser, yıl, kaynak kişi ve tip numarası alanlarıyla okur.
- Bir masalı kaynağını, derleyenini ve aktarım zincirini göstererek alıntılar.
Dersler
- M01-D01Masalın üç hayatıProgramda
Bir masalın sözlü anlatım, derlenip basılmış metin ve yeniden anlatım olarak üç ayrı biçimde var olduğunu açıklar ve elindeki bir masal kitabının bu üç biçimden hangisine dayandığını belirler.
- M01-D02Varyant ve «asıl metin» yanılgısıProgramda
Perrault'nun 1697 tarihli ve Grimm Kardeşlerin 1812 tarihli Kırmızı Başlıklı Kız metinlerini yan yana koyar, sonlarındaki farkı gösterir ve ikisinden birini «asıl» saymanın neden yanıldığını açıklar.
- M01-D03Kanıt etiketleri ve derleme kaydıProgramda
Akademideki on bir kanıt etiketini kayıt, görüş ve ölçüm ailelerine ayırır ve «Grimm metinleri baskıdan baskıya düzenlendi», «masal çocuğun dil gelişimini destekler» gibi cümleleri doğru aileye yerleştirir.
- M01-D04Tip numarası nedir: ATU ve TTVProgramda
Aarne'nin 1910'da başlattığı, Uther'in 2004'te genişlettiği ATU kataloğunu ve Eberhard ile Boratav'ın 1953 tarihli Türk masal tipleri kataloğunu (TTV) tanıtır ve Külkedisi'nin ATU 510A, Kırmızı Başlıklı Kız'ın ATU 333 numarasıyla nasıl bir masal ailesini adlandırdığını açıklar.
- M01-D05Kaynak ağırlığıProgramda
Bir alan derlemesini, derleyicinin düzenlediği baskıyı, edebî uyarlamayı ve kaynaksız bir internet sürümünü güvenilirlik sırasına koyar ve aynı masalın dört biçimini bu sıraya göre değerlendirir.
- M01-D06Kimin masalı: kültürel sahiplikProgramda
Bir masalın bir topluluğa, bir anlatıcıya ya da bir derleyiciye ait olması arasındaki farkı tartışır ve kutsal ya da topluluğa özel anlatıların yeniden anlatımında anlatıcının ve topluluğun hakkını gözeten ölçütleri sıralar.
- M01-D07Bu akademide masal nasıl alıntılanırProgramda
Bir masalı derleyen, derleme adı, yıl, kaynak kişi, yer ve varsa ATU ya da TTV numarasıyla alıntılar ve bir yeniden anlatımı kaynağından ayıran bir alıntı satırı yazar.