Her masal anlatıcısı bir yeniden anlatıcıdır; Grimm Kardeşler'den Italo Calvino'ya, Eflatun Cem Güney'den bugünün çocuk kitabı yazarlarına kadar yazılı masal da bir yeniden anlatım geleneğidir. Bu modül sadakat ile özgürlük arasındaki dengeyi, kaynak göstermeyi ve başka bir topluluğun anlatısını kullanmanın etiğini çalıştırır. Antisemitik, ırkçı ya da aşırı şiddet içeren öğelerle karşılaşan yeniden anlatıcının seçenekleri adıyla ve tarihsel bağlamıyla ele alınır. Modül, her yeniden anlatımın sonuna eklenen bir anlatıcı notuyla biter.
Atölye merceği. Anlatmak, yazmak ya da derlemek için uygulama. Her ders bir alıştırmayla biter; ölçülebilir etki iddiaları kanıt etiketiyle verilir.
Bu modülün sonunda
- Bir halk masalını kaynağını göstererek yeniden anlatır.
- Aynı tipten en az üç varyantı karşılaştırıp bir sentez anlatı kurar.
- Kalıp yargı ya da şiddet içeren bir öğe için silme, dönüştürme ve notla koruma seçeneklerini gerekçelendirir.
- Kendi yeniden anlatımı için kaynakları ve değişiklikleri açıklayan bir anlatıcı notu yazar.
Dersler
- M44-D01Sadakat ve özgürlükProgramda
Wilhelm Grimm'in baskıdan baskıya yaptığı düzenlemeleri ve Calvino'nun «Fiabe italiane»de (1956) varyantlara yaptığı müdahaleleri iki yeniden anlatım tutumu olarak karşılaştırır ve kendi yeniden anlatımında neyi koruyup neyi değiştireceğini bir listeyle belirler.
- M44-D02Kaynak göstermekProgramda
Calvino'nun ve Philip Pullman'ın masal kitaplarında her masalın ardına koyduğu kaynak notlarını örnek alır ve kendi yeniden anlatımı için derleyeni, derlemeyi, yılı ve varsa tip numarasını veren bir kaynak notu yazar.
- M44-D03Kültürel sahiplenme ve izinProgramda
Kültürel sahiplenme (cultural appropriation) tartışmasının masal yeniden anlatımındaki biçimlerini tanır ve kendi kültürü dışından bir masala «Kimin anlatısı, kim anlatmaya yetkili, kim kazanır?» sorularını uygular.
- M44-D04Kutsal ve yerli anlatıyla çalışmakProgramda
Kutsal sayılan ya da bir topluluğun anlatma kurallarına bağlı anlatıların (belirli mevsimde ya da yalnız belirli kişilerce anlatılanlar) masal gibi serbestçe yeniden yazılamayacağını gerekçelendirir ve böyle bir anlatı için topluluk iznini ve danışmanlığını içeren bir çalışma yolu çizer.
- M44-D05Varyantlardan sentezProgramda
Aynı tipten en az üç varyantı (ör. Türk ve Avrupa varyantlarıyla bir hayvan eş masalı) karşılaştırarak bir sentez yeniden anlatım kurar ve hangi öğeyi hangi varyanttan aldığını bir tabloda gösterir.
- M44-D06Dili güncellemekProgramda
Eski bir Türkçe masal derlemesinden alınan bir paragrafı bugünün okuruna yeniden yazar ve eskimiş sözcüğü değiştirmek ile masalın ağzını ve ritmini silmek arasındaki sınırı iki sürüm üzerinde gösterir.
- M44-D07Şiddet ve kalıp yargıyla çalışmakProgramda
Grimm'in «Der Jude im Dorn» (KHM 110) masalındaki antisemitizmi, Türk masallarındaki «Arap» tasvirini ve «Aschenputtel»in sonunda kız kardeşlerin gözlerinin oyulmasını tarihsel bağlamıyla adlandırır ve yeniden anlatımda silmek, dönüştürmek ya da notla korumak seçeneklerini gerekçeleriyle karşılaştırır.
- M44-D08Yeniden anlatımın notuProgramda
Kendi yeniden anlatımı için kaynaklarını, yaptığı değişiklikleri ve gerekçelerini anlatan bir anlatıcı notu yazar ve notu yeniden anlatımın sonuna ekler.