Masal kâğıttan önce sahnedeydi ve kâğıttan sonra radyoya, plağa, perdeye ve ekrana geçti. Bu modül kukla ve tiyatrodan Karagöz perdesine, radyo ve plak masallarından animasyona ve sinemaya, dijital oyundan sesli kitaba masalın mecradan mecraya nasıl taşındığını izler. Film uyarlaması akademide yalnız burada konu olarak işlenir: Lotte Reiniger'den Disney'e, Yeşilçam'ın Keloğlan'ından Cocteau'ya. Her derste sorulan soru aynıdır: sözlü masal her anlatımda değişirken, kaydedilen ve çoğaltılan uyarlama masalı tek bir biçimde dondurur mu?
Masal merceği. Dersin merkezinde belirli masallar durur. Her masal hangi derlemeden, kimden ve hangi tip numarasıyla geldiği söylenerek anlatılır; bir derleme varyantlardan biridir, masalın «asıl metni» değildir.
Bu modülün sonunda
- Bir masalın sahne, ses kaydı ve film uyarlamasını kaynak masalıyla karşılaştırır.
- Disney uyarlamalarının masal algısına etkisine ilişkin görüşleri kaynağıyla ve görüş olarak değerlendirir.
- Karagöz ve orta oyununda masal ve halk hikâyesi kaynaklı malzemeyi tanır ve gösterir.
- Bir uyarlamanın masalı «dondurup dondurmadığını» varyant çeşitliliği üzerinden tartışır.
Dersler
- M36-D01Sahnede masal: tiyatro ve kuklaProgramda
Bir masalın sahne ya da kukla uyarlamasını kaynak masalıyla karşılaştırır ve sahnenin gerektirdiği değişiklikleri (mekân sayısı, kişi sayısı, seyirciye seslenme) listeler.
- M36-D02Karagöz, orta oyunu ve masalProgramda
Karagöz perdesinde ve orta oyununda halk hikâyesi ve masal kaynaklı oyunları («Ferhad ile Şirin» gibi) tanır ve bu oyunlarda masal malzemesinin güldürüyle nasıl harmanlandığını gösterir.
- M36-D03Radyo, plak ve kaset masallarıProgramda
Radyo, plak ve kaset için kaydedilmiş bir masal anlatımını canlı sözlü anlatımla karşılaştırır ve ses kaydının tempo, ses efekti ve müzikle masala neyi eklediğini, neyi sabitlediğini tanımlar.
- M36-D04Avrupa sinemasında masal: Reiniger ve CocteauProgramda
Lotte Reiniger'in Binbir Gece'den beslenen 1926 tarihli siluet filmini ve Cocteau'nun 1946 tarihli «Güzel ve Çirkin»ini kaynak metinlerle karşılaştırır ve iki filmin masalın büyüsünü görselleştirme yolunu tanımlar.
- M36-D05Disney ve 1937Programda
Disney'in 1937 tarihli «Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler»ini Grimm metniyle karşılaştırır ve cücelere verilen adların ve kişiliklerin, kraliçenin cezasının ve prensin rolünün nasıl değiştiğini bir tabloda gösterir.
- M36-D06Disney büyüsü ve tasvirProgramda
Jack Zipes'in Disney uyarlamalarının masalı tek bir biçime bağladığı görüşünü kuramsal görüş olarak değerlendirir ve «Aladdin»in 1992 sürümünde Arap tasvirine yöneltilen eleştiriyi ve açılış şarkısında yapılan değişikliği tarihsel bağlamıyla tanımlar.
- M36-D07Türk sinemasında masal: KeloğlanProgramda
Yeşilçam'ın Keloğlan filmlerinden birini Keloğlan masallarının derleme kayıtlarıyla karşılaştırır ve filmin masal kahramanından hangi özellikleri tuttuğunu, hangilerini değiştirdiğini gösterir.
- M36-D08Oyun, sesli kitap ve sosyal medyaProgramda
Bir masalın dijital oyun, sesli kitap ya da sosyal medya anlatımını sözlü varyant çeşitliliğiyle karşılaştırır ve yeni mecranın masalı dondurduğu ya da yeniden çoğalttığı noktaları gerekçesiyle tartışır.