Masal kişileri karakter değil roldür: kahraman, yardımcı ve hasım, varlık türünden bağımsız olarak olay örgüsündeki görevleriyle tanınır. Bu modül Anadolu masalının dev, peri, cadı ve konuşan hayvanlarını Grimm, Rus ve Doğu masallarındaki karşılıklarıyla birlikte tanıtır. Büyülü nesne, dönüşüm, yasak ve sınav ile öbür dünyaya yolculuk motiflerini somut masallar üzerinden işler; Türk masalının tip kişileri Bölüm II'de ayrıca ele alınır.
Kuram merceği. Dersin merkezinde bir kavram, yöntem ya da yorum okulu durur; somut bir masal üzerinde gösterilir. Bir yorum masalı görmenin yollarından biridir, onun tek anlamı değildir.
Bu modülün sonunda
- Bir masaldaki kişileri kahraman, yardımcı ve hasım rolleriyle tipler ve bir varlığın farklı masallarda farklı rol aldığını gösterir.
- Bir masaldaki büyülü nesneyi, dönüşümü ve yasağı bulur ve olay örgüsündeki görevini açıklar.
- Öbür dünyaya yolculuk motifini bir Türk ve bir dünya masalında karşılaştırır.
Dersler
- M04-D01Kahraman: küçük olan kazanırProgramda
En küçük kardeşin, öksüz kızın ve hor görülen gencin masal kahramanı olma örüntüsünü bir Anadolu ve bir Grimm masalında gösterir ve masal kahramanının iç dünyası değil yaptıklarıyla tanındığını açıklar.
- M04-D02Yardımcı ve bağışlayıcıProgramda
Kahramana nesne, öğüt ya da yardım veren kişileri (Hızır, yaşlı kadın, minnettar hayvan) Anadolu masallarında ve Rus masallarında bulur ve yardımın çoğu zaman bir sınavdan geçmeye bağlandığını gösterir.
- M04-D03Hasım: rol ve varlık ayrı şeylerdirProgramda
Bir devin bir masalda hasım, başka bir masalda yardımcı olduğunu iki örnekle gösterir ve masal kişisini varlık türüne göre değil olaydaki rolüne göre tipler.
- M04-D04Dev, peri ve cadıProgramda
Anadolu masalının devini, perisini ve cadısını Grimm masalının cadısı ve Rus masalının Baba Yaga'sı ile karşılaştırır ve her birinin kahramanla ilişkisindeki ortak ve ayrışan yanları sıralar.
- M04-D05Konuşan ve yardım eden hayvanlarProgramda
Kahramanı taşıyan atı, öğüt veren kuşu ve minnettar hayvanı Türk ve Avrupa masallarında bulur ve hayvan masalının hayvanıyla sihirli masalın yardımcı hayvanını ayırır.
- M04-D06Büyülü nesne ve dönüşümProgramda
Yakılınca sahibini çağıran kuş tüyü, kendiliğinden kurulan sofra ve kaçarken atılınca dağa ya da ormana dönüşen tarak gibi motifleri iki gelenekten örnekle tanır ve dönüşümün masalda bir ceza, bir kurtuluş ya da bir sınav olarak işleyişini ayırır.
- M04-D07Yasak ve sınavProgramda
Açılmaması gereken oda, bakılmaması gereken yüz ve söylenmemesi gereken söz gibi yasakları Perrault'nun Mavi Sakal'ında ve Anadolu masallarında bulur ve yasağın çiğnenmesinin olay örgüsünü nasıl başlattığını gösterir.
- M04-D08Öbür dünya ve yolculukProgramda
Kaf Dağı'nın ardını, kuyunun dibindeki yeraltı ülkesini ve ormanın içindeki kulübeyi masalın öbür dünyaları olarak karşılaştırır ve Lüthi'nin öbür dünyalıların kahramanla aynı düzlemde konuştuğu tespitini bu örneklerle gösterir.