Hayvan masallarında tilki kurdu kandırır, ayı aldanır, küçük olan büyüğü yener; anlatının merkezinde ahlâk dersi değil zekâ ve hile vardır. Bu modül Anadolu hayvan masallarını ATU kataloğunun hayvan masalları bölümüne yerleştirir ve Avrupa'nın Tilki Reynard anlatıları ile Kelile ve Dimne geleneğiyle karşılaştırır. Zincirleme hayvan masallarının yapısını ve çocuğa hayvan masalı anlatmanın ne kazandırdığına dair iddiaların kanıtını da inceler.
Masal merceği. Dersin merkezinde belirli masallar durur. Her masal hangi derlemeden, kimden ve hangi tip numarasıyla geldiği söylenerek anlatılır; bir derleme varyantlardan biridir, masalın «asıl metni» değildir.
Bu modülün sonunda
- Hayvan masalını fabldan ve sihirli masaldaki yardımcı hayvandan ayırır.
- Bir Anadolu hayvan masalındaki hileyi ve hilecinin kazanma yolunu çözümler.
- Yazılı Kelile geleneğindeki bir hikâyeyi sözlü bir hayvan masalıyla karşılaştırır.
- Hayvan masallarının çocuğa etkisine dair bir iddiayı kanıt etiketiyle değerlendirir.
Dersler
- M10-D01Hayvan masalı nedirProgramda
Hayvan masalını kişileri hayvan olan ve ahlâk dersini açıkça söylemeyen masal olarak tanımlar ve ATU kataloğunun 1–299 numaralı hayvan masalları bölümünün nasıl düzenlendiğini gösterir.
- M10-D02Tilki: hilecinin hayvan yüzüProgramda
Anadolu masallarında tilkinin kurdu ve ayıyı kandırdığı örnekleri Orta Çağ Avrupa'sının Tilki Reynard (Roman de Renart) anlatılarıyla karşılaştırır ve hileci tilkinin iki gelenekteki ortak yanlarını sıralar.
- M10-D03Kurt, ayı ve keçiProgramda
Güçlü ama aldanan kurt ve ayıyı, yavrularını koruyan keçiyi Anadolu hayvan masallarında tanıtır ve masalda gücün değil zekânın kazandığı örüntüyü üç örnekle gösterir.
- M10-D04Ahlâk değil zekâProgramda
Bir hayvan masalını bir fablla karşılaştırır, masalın hileciyi cezalandırmak yerine çoğu zaman ödüllendirdiğini gösterir ve hayvan masalını ahlâk dersine indirgemenin neyi kaçırdığını açıklar.
- M10-D05Zincirleme hayvan masallarıProgramda
Kuyruğu kesilen tilkinin kuyruğunu geri almak için birinden ötekine gittiği Anadolu zincirleme masalının halkalarını çıkarır ve zincir yapısının dinleyicinin katılımını nasıl çağırdığını açıklar.
- M10-D06Kelile'den Anadolu'yaProgramda
Kelile ve Dimne'nin Osmanlı Türkçesindeki Hümâyûnnâme adlı çevirisinden bir hayvan hikâyesini sözlü bir Anadolu hayvan masalıyla karşılaştırır ve yazılı çerçeveli fabl ile sözlü masalın farkını gösterir.
- M10-D07Çocuğa hayvan masalıProgramda
Hayvan masallarını çocuğa anlatırken hile, şiddet ve yeme sahnelerinin nasıl ele alınabileceğini tartışır ve hayvan masallarının çocuğun gelişimine katkısına dair iddiaları kanıt etiketleriyle değerlendirir.