İçeriğe geç

Bölüm III · Dünya masal gelenekleri · Modül 22

Doğu Asya

8 ders programda

Çin, Japonya, Kore ve Moğolistan masalları Budizmin, saray edebiyatının ve köy anlatıcılığının iç içe geçtiği gelenekler kurar. Bu modül dokuzuncu yüzyılda yazıya geçen Ye Xian'ın kaydını, Pu Songling'in tilki ve hayalet hikâyelerini, Japon mukashibanashi'sinin Momotarō, Urashima Tarō ve turna eş masallarını, Kore'nin iki kardeş ve üvey kız masallarını okur. Wolfram Eberhard'ın 1937 Çin masal tipleri kataloğu, aynı araştırmacının sonradan Boratav'la birlikte Türk masal kataloğunu hazırlamasıyla Türk masal araştırmasına doğrudan bağlanır. Moğol masalında Hint Vetala hikâyelerinin bir kolu ve Türk-Moğol bozkırının ortak motifleri modülü kapatır.

Masal merceği. Dersin merkezinde belirli masallar durur. Her masal hangi derlemeden, kimden ve hangi tip numarasıyla geldiği söylenerek anlatılır; bir derleme varyantlardan biridir, masalın «asıl metni» değildir.

Bu modülün sonunda

  • Çin, Japon ve Kore masallarından birer örneği kahraman, yardımcı ve son bakımından karşılaştırır.
  • Tilki ve hayalet eş figürünü Çin, Japon ve Kore anlatılarında karşılaştırır.
  • Eberhard kataloglarının Çin ve Türk masal araştırmasındaki yerini anlatır.
  • Bir Doğu Asya masalında Budist bir motifi bulur ve kaynağını açıklar.

Dersler

  1. M22-D01Ye Xian: Çin kaydının bağlamıProgramda

    Duan Chengshi'nin dokuzuncu yüzyıl derlemesi Youyang Zazu'yu bir tuhaflıklar kitabı olarak tanıtır ve Ye Xian anlatısının bu kitapta güneyli bir anlatıcıdan duyulmuş bir hikâye olarak nasıl çerçevelendiğini açıklar.

  2. M22-D02Çin halk masalı derlemeleri ve EberhardProgramda

    Wolfram Eberhard'ın 1937 tarihli «Typen chinesischer Volksmärchen» kataloğunu tanıtır ve aynı araştırmacının Boratav'la hazırladığı Türk masal kataloğuyla (1953) yöntem bakımından karşılaştırır.

  3. M22-D03Tilki eşler ve hayaletlerProgramda

    Pu Songling'in on yedinci ve on sekizinci yüzyıl derlemesi Liaozhai'den bir tilki kadın hikâyesini çıkarır ve figürü Japon kitsune ve Kore kumiho anlatılarıyla karşılaştırır.

  4. M22-D04Mukashibanashi ve MomotarōProgramda

    Japon halk masalının «mukashi mukashi» açılışını ve Yanagita Kunio'nun 1910 tarihli Tōno Monogatari'sini tanıtır ve şeftaliden doğan Momotarō'nun hayvan yardımcılarla devlere karşı yolculuğunu masal iskeleti üzerinde çözümler.

  5. M22-D05Urashima Tarō: başka bir zamandan dönüşProgramda

    Urashima Tarō'nun deniz altı sarayından dönüşünde yüzyılların geçtiğini anlatan masalını çıkarır ve öbür dünyada zamanın başka aktığı motifini Türk masalındaki peri diyarı yolculuklarıyla karşılaştırır.

  6. M22-D06Turna eş: bakma yasağıProgramda

    Japon turna eş (tsuru nyōbō) masalında hayvan eşin bakma yasağını ve yasağın çiğnenmesiyle gelen ayrılığı çıkarır ve kuş kılığından çıkan peri kızının kanatları saklanan Türk varyantlarıyla karşılaştırır.

  7. M22-D07Kore: Heungbu ve Nolbu, Kongjwi ve PatjwiProgramda

    Kırlangıcın getirdiği tohumla iyi ve kötü kardeşin karşılık bulduğu Heungbu ve Nolbu masalını ve üvey kız Kongjwi ile Patjwi masalını çıkarır ve iki masalı Türk masalındaki iyi ve kötü kız ile üvey kız anlatılarıyla karşılaştırır.

  8. M22-D08Moğol masalı ve bozkırın ortak motifleriProgramda

    Hint Vetala hikâyelerinin Moğolca kolu olan Siddhi Kür çerçevesini tanıtır ve bir Moğol masalını Türk dünyası masallarıyla ortak motifleri ve Budist ögeleri bakımından karşılaştırır.

Bu sayfa hakkında ne düşünüyorsun?