Zarar doğmadan önce: işyerinde tehlikeyi görmek, riski tartmak, önlemi kurmak.

Rolüne göre patika

Çalışan patikaları aynı çekirdekle başlar: ilk dört modül temel eğitimin genel, sağlık ve teknik konularıdır. İşe ve işyerine özgü riskler tehlikeli ve çok tehlikeli işyerinde yüz yüze anlatılır; patika onun yerini tutmaz, ona hazırlar.

• 4 modül · 31 ders

  Her çalışan

  Temel eğitimin genel, sağlık ve teknik konuları: tehlike sınıfı ne olursa olsun her çalışan için ortak çekirdek.

  Genel konular: hak, yükümlülük, sonuç → Sağlık konuları → Teknik konular: ortam, madde, beden → Teknik konular: ekipman, kaza, kültür

• 5 modül · 36 ders

  Ofis ve hizmet çalışanı

  Az tehlikeli işyerinde masa başında, çağrı merkezinde, mağazada ya da şubede çalışanlar.

  Genel konular: hak, yükümlülük, sonuç → Sağlık konuları → Teknik konular: ortam, madde, beden → Teknik konular: ekipman, kaza, kültür → Ofis, hizmet ve perakende

• 7 modül · 50 ders

  Saha ve üretim çalışanı

  Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerinde makine, malzeme ve yükseklikle çalışanlar; işyerine özgü yüz yüze eğitimin öncesinde.

  Genel konular: hak, yükümlülük, sonuç → Sağlık konuları → Teknik konular: ortam, madde, beden → Teknik konular: ekipman, kaza, kültür → İş ekipmanları ve makine → Yüksekte çalışma → Özel riskli işler

• 7 modül · 44 ders

  Ustabaşı, formen ve vardiya amiri

  Sahada ekibi yöneten, işi dağıtan ve iş iznini imzalayan ilk kademe yöneticiler.

  Genel konular: hak, yükümlülük, sonuç → Teknik konular: ekipman, kaza, kültür → Tehlikeyi bulmak → Kontrol ve önlem → Özel riskli işler → Kaza ve olayı bildirmek → Güvenlik kültürü

• 8 modül · 55 ders

  Çalışan temsilcisi ve kurul üyesi

  Çalışan temsilcisi seçilenler ve İSG kurulunda görev alanlar.

  Genel konular: hak, yükümlülük, sonuç → Sağlık konuları → Teknik konular: ortam, madde, beden → Teknik konular: ekipman, kaza, kültür → Bilgilendirme, eğitim, katılım → İş sağlığı ve güvenliği kurulu → Risk değerlendirmesinin çerçevesi → Kaza ve olayı bildirmek

• 7 modül · 43 ders

  İşveren ve üst yönetim

  İşveren, işveren vekili, genel müdür ve yönetim kurulu: sorumluluk, kültür, ölçüm ve yönetim sistemi.

  6331'in çerçevesi → İSG hizmetleri ve profesyoneller → Denetim, yaptırım, sorumluluk → Güvenlik kültürü → Performansı ölçmek → İSG yönetim sistemi → Proses güvenliği ve büyük kazalar

• 6 modül · 38 ders

  İnsan kaynakları

  İşe alım, eğitim planı, özlük dosyası, özel politika gerektiren gruplar ve iş kazası bildirimini yürütenler.

  Genel konular: hak, yükümlülük, sonuç → 6331'in çerçevesi → Bilgilendirme, eğitim, katılım → Sağlık gözetimi → Özel politika gerektiren gruplar → Kaza ve olayı bildirmek

• 4 modül · 26 ders

  Satın alma ve yüklenici yönetimi

  Makine, kimyasal, kişisel koruyucu ve hizmet satın alan, yüklenici seçen ve sahaya alanlar.

  Genel konular: hak, yükümlülük, sonuç → Çok işverenli çalışma → Değişiklik ve tedarik zinciri → İş ekipmanları ve makine

• 14 modül · 90 ders

  İşyeri hekimi ve diğer sağlık personeli

  Sağlık gözetimini, meslek hastalığı şüphesini ve sağlık eğitimini yürütenler.

  6331'in çerçevesi → İSG hizmetleri ve profesyoneller → Risk değerlendirmesinin çerçevesi → Ölçüm, izleme ve periyodik kontrol → Kimyasal etmenler → Fiziksel etmenler → Biyolojik etmenler → Ergonomi → Psikososyal riskler ve çalışma düzeni → Sağlık gözetimi → Meslek hastalıkları → Özel politika gerektiren gruplar → Mesleğin pratiği → İSG eğitimi vermek

• 45 modül · 273 ders

  İş güvenliği uzmanı

  İSG hizmetini kuran, yürüten ve denetleyenler: bütün akademi, atölyeyle birlikte.

  6331'in çerçevesi → İSG hizmetleri ve profesyoneller → Bilgilendirme, eğitim, katılım → İş sağlığı ve güvenliği kurulu → Çok işverenli çalışma → Denetim, yaptırım, sorumluluk → Risk değerlendirmesinin çerçevesi → Tehlikeyi bulmak → Riski derecelendirmek → Kontrol ve önlem → Ölçüm, izleme ve periyodik kontrol → Kimyasal etmenler → Fiziksel etmenler → Biyolojik etmenler → Ergonomi → Psikososyal riskler ve çalışma düzeni → Elektrik → İş ekipmanları ve makine → Yüksekte çalışma → Özel riskli işler → Yangın ve patlama → Acil durum yönetimi → Sağlık gözetimi → Meslek hastalıkları → Özel politika gerektiren gruplar → Kazayı açıklamak → Kaza ve olayı bildirmek → Kaza araştırması → Güvenlik kültürü → Performansı ölçmek → İSG yönetim sistemi → Değişiklik ve tedarik zinciri → Proses güvenliği ve büyük kazalar → Ofis, hizmet ve perakende → İnşaat → Maden → İmalat sanayi → Enerji ve altyapı → Sağlık hizmetleri → Tarım ve ormancılık → Lojistik, depo ve trafik → Yeni çalışma biçimleri ve iklim → Mesleğin pratiği → İSG eğitimi vermek → Bir İSG sistemini kurmak

İş kazasından sonra işçinin hakları — ne isteyebilirim, nereye başvururum — Gündelik Hukuk Akademisi’nde; stresin kendisi ve kurumsal stres programları Stres Yönetimi Akademisi’nde; işyeri hekiminin dosyasındaki sağlık verisi KVKK ve Veri Koruma Akademisi’nde. Burada sorulan önlemenin sorusudur: işyerinde zarar doğmadan önce ne yapılır?

Akademi boyunca çalışacağın şirket: Akçay Grup

Kurgusal bir şirketler grubu: bin dört yüz çalışan, üç şirket ve bir genel müdürlük. Akçay Metal Kocaeli'de pres, kaynak ve boya hattıyla otomotiv yan sanayi parçası üretir (çok tehlikeli); Akçay Yapı Bursa'da on bir alt yükleniciyle bir konut şantiyesi yürütür (çok tehlikeli); Akçay Lojistik Manisa'da forkliftleri, rampaları ve kırk tırıyla bir dağıtım deposu işletir (tehlikeli). Genel müdürlük İstanbul'da bir ofis katıdır (az tehlikeli).

• Gülay Hanım

  Kırk dört yaşında, makine mühendisi, A sınıfı iş güvenliği uzmanı. Akçay Metal'in tam süreli uzmanı ve grubun İSG koordinasyonundan sorumlu; tespit ve öneri defterini kimsenin okumadığından şikâyet eder.

• Dr. Tarık Bey

  Elli iki yaşında, işyeri hekimi. Haftada üç gün Akçay Metal'de, iki gün depoda; odyogramları yıllara göre dizer ve bir işitme kaybını işe bağlamanın ne kadar zor olduğunu bilir.

• Hakan

  Otuz sekiz yaşında, Akçay Metal'de pres hattının vardiya amiri. Hedef tutmazsa hesabı ona sorulur; iş izni imzalayan ve koruyucunun neden söküldüğünü ilk bilen odur.

• Sevda

  Otuz beş yaşında, inşaat mühendisi, Akçay Yapı'nın şantiye şefi. Her sabah on bir yüklenicinin hangi katta ne yaptığını bilmek zorunda; kule vincin rüzgâr ölçerine telefonundan bakar.

• Yusuf

  Kırk bir yaşında, Akçay Lojistik'te forklift operatörü ve seçilmiş çalışan temsilcisi. Kurulda söz alan ama sözünün tutanağa nasıl geçtiğine bakan biri.

• Emre

  Yirmi dört yaşında, Akçay Metal'de pres hattında ilk haftasındaki operatör. Akademiye onunla birlikte girilir: işe başlama eğitiminde duyduğu her kural bir soru olarak başlar.

• Nermin Hanım

  Kırk dokuz yaşında, grubun insan kaynakları müdürü. Eğitim planı, iş kazası bildirimi, özlük dosyası ve stajyerler onun masasından geçer.

• Cengiz Bey

  Altmış bir yaşında, grubun genel müdürü. Otuz yıl sahada çalışmış; kazayı uzun süre «şanssızlık» saymıştır ve yönetim kuruluna İSG'yi bir maliyet kalemi olarak sunar.

Program

Bu bilgi seni ne kadar bağlıyor?

Derslerdeki her kanıt kartı aşağıdaki etiketlerden birini taşır: önce bağlayanlar, sonra yol gösterenler. Bir rehberin önerisi kanunun emri gibi, bir araştırma bulgusu sınır değer gibi, bir iyi uygulama yasal zorunluluk gibi sunulmaz.

Kanun hükmü

Kanunun kendi metni — 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 5510, 4857, Türk Borçlar ve Türk Ceza Kanunu. Herkesi bağlar; madde numarası ve güncel metniyle verilir.

Yönetmelik veya tebliğ

Kanunun verdiği yetkiyle çıkarılmış düzenleme. Bağlar; ayrıntıyı, süreyi, sınır değeri ve usulü belirler. Yayım tarihi ve son değişikliğiyle verilir.

Yargı kararı

Yargıtay, Danıştay ya da Anayasa Mahkemesi kararı. Kusurun nasıl paylaştırıldığını, bir olayın iş kazası sayılıp sayılmadığını gösterir; esas ve karar numarası doğrulanmadan yazılmaz.

Bakanlık rehberi

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın ya da bir kamu kurumunun yayımladığı rehber, kılavuz veya genelge. Bağlayıcı değildir ama denetimde neyin beklendiğini açıkça söyler.

Uluslararası norm

Uluslararası Çalışma Örgütü sözleşmesi ve tavsiyesi ya da Avrupa Birliği direktifi. Türkiye'nin onayladığı sözleşme iç hukukun parçasıdır; onaylanmamış olan ve AB direktifi yön gösterir. Onay durumu derste söylenir.

Standart

TS EN ISO ve benzeri teknik standart. Bir yönetmelik ona atıf yaptığında bağlar, aksi hâlde teknik referanstır. Metni telifli olduğu için derste özetlenir, aktarılmaz.

Araştırma bulgusu

Epidemiyoloji, toksikoloji, ergonomi ya da güvenlik bilimi çalışması. Bağlamaz; bir sınır değerin, yöntemin ya da önlemin dayanağını gösterir. Çalışmanın türü ve büyüklüğü söylenir.

Kaza inceleme raporu

Bir kazanın resmî incelemesi: Meclis araştırma komisyonu raporu, kamu inceleme kurulunun raporu, bilirkişi raporu. Bir olayın nasıl olduğunu belgeler; kimin suçlu olduğuna mahkeme karar verir.

İyi uygulama

Mevzuatın açıkça istemediği ama riski azaltan uygulama. Bir zorunluluk gibi sunulmaz; neden önerildiği söylenir.