İğnenin iki dili: gelenek ve kanıt

Nereden başlamalı

Program

Kanıt etiketleri

Derslerdeki her kart bu etiketlerden birini taşır. Klasik metnin bir nokta hakkında söylediği bir öğretidir; farede gösterilen bir sinir yolu bir mekanizmadır; ikisi de insanda sınanmış bir etkinin kanıtı değildir. Bu yüzden geleneksel öğreti, laboratuvar bulgusu, popüler iddia ve insan araştırması her derste ayrı kartta durur.

Güçlü destek

Farklı ekiplerce tekrarlanmış ve sistematik derlemelerle doğrulanmış bulgu.

Orta düzey destek

Tutarlı biçimde bildirilen ama etkinin büyüklüğü, sham karşısındaki payı ya da kime genellenebileceği hâlâ tartışılan bulgu.

Erken bulgu

Az sayıda ya da küçük çalışmaya dayanan, bağımsız tekrar bekleyen bulgu.

Karma bulgu

Çalışmaların bir kısmının desteklediği, bir kısmının desteklemediği bulgu.

Sınanmadı

Dolaşımda olan ama kontrollü biçimde hiç sınanmamış iddia; çürütülmüş değil, bilinmiyor.

Çürütüldü

Sınanmış ve iyi tasarlanmış çalışmalarda bulunamamış ya da tersi gösterilmiş iddia.

Tartışmalı

Yöntemi, yorumu ya da verisi ciddi biçimde sorgulanan çalışma ya da iddia; geri çekilmiş yayınlar da burada anılır.

Geleneksel öğreti

Klasik bir metnin ya da yaşayan bir okulun öğrettiği; öğretinin içeriğini kaydeder, doğru olduğunu söylemez.

Hayvan ve laboratuvar bulgusu

Hayvanda, hücrede ya da kısa bir laboratuvar deneyinde görülen etki; bir mekanizmanın var olduğunu gösterir, insanda işe yaradığını göstermez.

Klinik kılavuz

Bir meslek kuruluşunun ya da sağlık otoritesinin tavsiyesi; kanıtın bir özetidir, kendisi değil.

Popüler iddia

Reklamda, sosyal medyada ya da sağlık pazarında dolaşan söz; doğru olduğunu değil dolaştığını kaydeder ve yanında her zaman bir araştırma kartı durur.

Tarihsel kayıt

Bir metnin, kişinin, kurumun ya da olayın tarihte ne olduğunu belgeleyen kaynak; iddianın doğruluğunu değil varlığını gösterir.