Katman sonunda öğrenci
- 1Klasik Hellinger öğretisinin sekiz temel kavramını kendi diliyle doğru tanımlar.
- 2Bir kavramın ekol içindeki anlamı ile gündelik Türkçedeki anlamını ayırır.
- 3"Aidiyet düzeni", "hiyerarşi" ve "denge" ifadelerinin normatif iddia taşıdığını fark eder.
- 4Kişisel vicdan ile grup vicdanı ayrımını örnekle açıklar.
- 5Dolaşıklık anlatısını, Katman 1'de kurulan çoklu yol modeliyle yan yana koyar.
- 6Temsilci algısında gözlemi iddiadan ayırır.
- 7Bilen alan kavramının hangi kanıt düzeyinde durduğunu söyler.
- 8Öğretinin ataerkil okuma riskini ve mağdur–fail eşitleme riskini adlandırır.
- 9Meslek kuruluşlarının yöntem hakkındaki konumlarını kaynağıyla aktarır.
- 10Bir öğretiyi savunmadan da reddetmeden aktarabilir.
Dersler
Her ders künyesiyle birlikte duruyor: taşıdığı bilgi etiketleri ve güvenlik bölgesi. İki bölge arasındaki ok bir geçiştir — ders orada başlar ve belirli işaretlerde durdurulması gerekir.
M18Öğretiye Giriş
- K1K3Yeşil
Hellinger'ın biyografisi ve öğretiyi biçimlendiren üç kaynak: misyonerlik yılları, grup dinamiği eğitimi, aile terapisi akımları · Öğretinin bir kuram olarak değil, bir uygulama içinden doğduğu · "Fenomenolojik yaklaşım" ifadesinin ekoldeki anlamı ve felsefedeki anlamından farkı · Biyografiyi bilmenin neden gerekli olduğu: kavramların nereden geldiğini bilmek, onları sabit yasa sanmayı zorlaştırır
- K1K3Yeşil
K3 etiketinin hatırlatılması ve bu katmana uygulanması · Bir öğretinin iç tutarlılığı ile dış geçerliliği arasındaki fark · "Doğru öğrenmek" ile "doğru kabul etmek" ayrımı · Öğrenciye verilen izin: bu katmanı öğrenmek, bu öğretiye inanmayı gerektirmez · Uygulayıcı dili: bir kavramı aktarırken kaynağını söylemek
- K3Yeşil
Sekiz temel kavramın tek sayfada ilişkisi · Hangi kavram hangisinin önkoşulu · Almanca terimlerin Türkçe karşılıkları ve çeviri kayıpları · Aynı kelimenin ekolde ve gündelik dilde farklı anlaması: düzen, vicdan, sevgi, denge · Katman boyunca kullanılacak ortak dil
M19Aidiyet Düzeni
- K3Yeşil
Öğretiye göre aile sistemine dahil sayılanlar · Ölmüş, kaybedilmiş, adı konmamış üyelerin konumu · Aidiyetin ekoldeki ilk düzen sayılması · Katman 1'deki "aile kimdir" tartışmasıyla karşılaştırma: seçilmiş aile nereye düşer · Kavramın normatif tarafı: kim ait sayılır, kim karar verir
- K3K5YeşilSarıbölge değişebilir
Dışlanan üye kavramı ve ekoldeki merkezî yeri · Öğretinin iddiası: dışlanan bir üyenin sonraki kuşakta temsil edilmesi · Bu iddianın hangi düzeyde bir iddia olduğu · Zararlı kullanım: bir belirtiyi belirli bir dışlanmış akrabaya bağlamak · Aile içinde suçlama üretme riski
- K2K3Sarı
Aynı gözlemin öğretiye göre ve Katman 1'deki yollara göre okunması · "Ailede konuşulmayan bir kayıp var" ile "dışlanan üye taşınıyor" arasındaki fark · Sembolik çerçeve ile tarihsel iddia ayrımı · Uygulayıcı cümlesi: aidiyet dilini kullanırken kesinlik iddiasından kaçınmak
M20Hiyerarşi ve Öncelik
- K3Yeşil
Zamansal öncelik ilkesi ve ekoldeki gerekçesi · Kardeş sırası, önceki birliktelikler, sonraki aileler · İlkenin betimleyici mi normatif mi olduğu sorusu · Gündelik Türkçedeki "büyüğüne saygı" ile ilkenin aynı şey olmadığı
- K3Yeşil
Ekolün bu ifadeyle ne kastettiği ve ne kastetmediği · Katman 1'deki ebeveynleşme kavramıyla örtüşen ve ayrışan yanlar · "Küçük olmak" ile "değersiz olmak" arasındaki karışıklık · Yetişkin çocuk–yaşlı ebeveyn ilişkisinde ilkenin uygulanma sınırı
- K3K5Sarı
Ataerkil okuma eleştirisi: sorunun eş veya kadın tarafına yüklenmesi · Sabit rol beklentilerinin normatif kurala dönüşmesi · Şiddet ve istismar bağlamında hiyerarşi dilinin ürettiği risk · Mağduru "düzeni bozan" konumuna sokan yorumların reddi · Uygulayıcının kırmızı çizgisi
M21Verme ve Alma Dengesi
- K3Yeşil
Ekolde denge fikri ve karşılıklılık · Alışverişin ilişkiyi sürdürmesi, dengesizliğin ilişkiyi zorlaması · Gündelik deneyimden okuma: borçluluk ve minnet hissi · Kavramın betimlediği yaygın olgu ile ekolün ona yüklediği düzen iddiası
- K3Yeşil
İyiliğin fazlasıyla karşılanması ve ilişkinin büyümesi · Zararın karşılanmasında ekolün önerdiği ölçü · "Biraz eksik geri verme" ilkesi ve gerekçesi · Kavramın intikam ile karıştırılması riski
- K3Sarı
Ekole göre ebeveynden alınanın geri verilemeyeceği · Bunun yerine önerilen: aktarımı ileriye taşımak · Katman 1'deki ebeveynleşme ile bağlantı · İhmal veya istismar durumunda bu ilkenin nasıl kullanılamayacağı
M22Vicdan
- K3Yeşil
Ekolde vicdanın bir ahlak duygusu değil, aidiyet göstergesi sayılması · Suçluluk ve masumiyet hissinin bağ ile ilişkisi · Aynı davranışın bir grupta suçluluk, başka grupta masumiyet üretmesi · Gündelik vicdan anlayışıyla farkın açıkça kurulması
- K3K5Sarı
Ekolün grup düzeyinde bir vicdan varsaydığı iddia · İddianın statüsü: metafor mu, mekanizma iddiası mı · Katman 1'deki aktarım yollarıyla karşılaştırma · "Aile vicdanı bir alan gibi işler" ifadesinin kanıt durumu
- K3Sarı
Ekolde kör sevgi ve aydınlanmış sevgi ayrımı · Çocuğun bağ uğruna kendine zarar veren sadakati · Kavramın açıkladığı gözlem ve açıklamadığı kısım · Kavramı kişiyi suçlamaya çevirmenin riski
M23Dolaşıklık
- K3Sarı
Ekole göre dolaşıklık: başkasının yaşantısını üstlenmek · Kavramın aidiyet, vicdan ve kör sevgiyle bağı · Ekolün önerdiği çözüm yönü: yükü sahibine geri vermek · Kavramın kişiye ne verdiği ve neyi aldığı
- K3K5Sarı
Özdeşleşme kavramı ve ekoldeki kullanımı · "Sen aslında büyükannesin" tipi cümlelerin ürettiği kimlik riski · Yanlış anı ve kadercilik riski · Sembolik çalışmada güvenli ifade biçimi
- K1K2K3Sarı
Aynı aile örüntüsünün iki dille okunması · Dolaşıklığın açıkladığını iddia ettiği şeyi çoklu yol modelinin nasıl ele aldığı · İki dilin birbirinin yerine geçmemesi; hangisinin ne tür bilgi olduğu · Uygulayıcı için karar kuralı: hangi dilde konuşulduğunun katılımcıya söylenmesi
M24Temsilci Algısı ve Bilen Alan
- K2K3Sarı
Temsilcilerin bildirdiği duyum ve dürtüler: gözlemlenen olgu · Gözlemin kendisi ile ona yüklenen açıklamanın ayrılması · Alternatif açıklamalar: bağlamsal ipuçları, beklenti, grup etkisi, beden dili · Gözlemi küçümsemeden açıklamayı sınırlandırmak
- K3K5Sarı
Kavramın ekoldeki doğuşu ve yaygınlaşması · Alan metaforunun fizikten ödünç alınmış terimlerle anlatılması sorunu · Kavramın sınanabilir bir iddia hâline getirilmesinin neden zor olduğu · Doğaüstü bilgi kaynağı iddiasının K5 konumu
- K2Sarı
Yöntemin sonuçlarına ilişkin mevcut kanıtın özeti · Sistematik derlemelerin bulguları ve kalite değerlendirmeleri · Temsilci algısının kendisine dair kanıt boşluğu · "Etkili olabilir" ile "iddia ettiği mekanizma doğrudur" arasındaki fark
M25Öğretinin Sınırları ve Etik
- K2K5Sarı
Öğretinin kurucusuna atfedilen tartışmalı ifadeler ve neden tartışmalı oldukları · İstismar ve şiddet bağlamında ortaya çıkan riskler · Yeniden mağdurlaştırma kavramı · Ekol içinden gelen mesafe alma girişimleri
- K2Sarı
Psikoterapi etik ölçütleriyle karşılaştırma: süreç, sözleşme, tanı, süpervizyon, gizlilik, seçenek sunma · Meslek kuruluşlarının yayımlanmış konumları · Hukuki ve kurumsal düzenleme girişimleri · Bu konumların uygulayıcı için pratik karşılığı
- K1K3YeşilSarıbölge değişebilir
Bir öğretiyi savunmadan da reddetmeden aktarmak · Katılımcıya kanıt düzeyini söylemenin yöntemi · Sembolik dilin izinli kullanımı ve sınırı · Katman 3'e köprü: uygulayıcı çekirdeğinde bu sorumluluğun somut karşılığı
Üretim görevleri
Mini sınavdan farklı bir birim: bunlar cevabı işaretlenen değil, öğrencinin ürettiği çalışmalardır.
Terim defteriKatman 2
Sekiz temel kavramın her biri için üç sütun yazın: ekoldeki tanımı, gündelik Türkçedeki karşılığı, ikisi arasındaki fark. Farkın görünmediği kavramlarda karışıklık riski en yüksektir.
İki dille okumaKatman 2
Kendi genogramınızdan bir örüntü seçin. Önce ekolün diliyle yazın, sonra Katman 1'in çoklu yol modeliyle. İki metni yan yana koyup her birinin neyi söyleyip neyi söylemediğini işaretleyin.
Kanıt düzeyi denetimiKatman 2
Bu katmanda öğrendiğiniz on ifade seçin. Her birini K1'den K5'e etiketleyin ve gerekçesini bir cümleyle yazın. En az iki ifadenin K5 çıkması beklenir; çıkmadıysa etiketlemeyi yeniden gözden geçirin.
Güvenli aktarım denemesiKatman 2
Ekolün bir kavramını, hiç bilmeyen birine üç dakikada anlatacak bir metin yazın. Metin kavramı doğru aktarmalı, kanıt düzeyini söylemeli ve kişiye bir kesinlik vaat etmemelidir.