Olumlu ve olumsuz dengeleme

Açılış sahnesi

İki durum.

Birincisi: bir arkadaşınız taşınmanıza yardım etti. Bütün gün çalıştı. Siz de akşam yemeğe götürdünüz, üstüne bir de küçük bir hediye aldınız.

İlişki büyüdü. İkiniz de iyi hissettiniz.

İkincisi: bir toplantıda bir meslektaşınız sizi küçük düşürdü. O anda bir şey demediniz.

Ama sonraki haftalarda fark ettiniz: ona karşı biraz soğuksunuz. Selamınız kısaldı. Bir işi ona sormadınız.

Kimse bunu planlamadı. Yine de bir karşılık verildi.

İki durumda da bir dengeleme oldu. Birincisi ilişkiyi büyüttü, ikincisi küçülttü.

Ekol ikisini de adlandırıyor — ve ikisi için ters kurallar öneriyor.

Bu ders o ters kuralla ilgili.

Bu derste ne olacak

Önce olumlu yönde dengelemeye bakacağız: biraz fazlası neden büyütüyor. Sonra olumsuz yöne geçeceğiz ve ekolün burada tersini önerdiğini göreceğiz. Ardından bu tersliğin mantığını açacağız. Sonra intikamdan farkını kuracağız. En sonda hiç karşılık vermemenin ekole göre neden çözüm olmadığına ve kuralın nerede durduğuna geleceğiz.

Ders bittiğinde iki dengeleme biçimini ayırabiliyor ve olumsuz dengeleme kuralının hangi koşulları varsaydığını görebiliyor olacaksınız.

Bu ders yeşil bölgededir.

Sıfır noktası

Bir önceki derste kurduğumuz nüansı hatırlayalım.

Ekole göre iyilik alışverişinde denge, birebir eşitlemeyle kurulmaz. Alan kişi biraz fazlasını verdiğinde ilişki büyür.

Mantığı basit: tam eşitlik hesabı kapatır ve ilişkiyi bitirir. Biraz fazlası topu karşı tarafa atar ve alışveriş sürer.

Şimdi aynı mantığı zarara uygulayın.

Biri size zarar verdi. Siz biraz fazlasıyla karşılık verdiniz.

Ne oldu?

Karşı taraf şimdi biraz daha fazlasıyla karşılık vermek durumunda. Ve döngü aynı mantıkla, ters yönde büyüyor.

İşte bu, öğretinin gerçekten dikkate değer bir kısmı. Aynı ilke iki yönde farklı sonuç verdiği için kural tersine çevriliyor.

Mekanizma

Neden "biraz azı"

Ekolün gerekçesi şöyle işliyor.

Zarara hiç karşılık verilmezse — ekolün iddiasına göre — iki şeyden biri olur. Ya ilişkiden sessizce uzaklaşılır, ya da zarar gören kişi ahlaki bir üstünlük konumuna yerleşir ve ilişki eşitsizleşir.

Zarara fazlasıyla karşılık verilirse tırmanma başlar ve ilişki yıkılır.

Biraz azıyla karşılık verildiğinde ise, ekole göre, iki şey birden olur: zararın gerçekliği kabul edilmiş olur ve tırmanma durur.

Bu, bir tırmanma önleyici. Ve öğretide bunun açıkça formüle edilmiş olması not edilmeye değer — çoğu popüler yaklaşım ya "affet ve unut" ya da "hakkını al" der; bu üçüncü bir şey söylüyor.

İntikamdan farkı

Kavram intikamla karıştırılmaya çok açık ve fark kurulmalı.

İntikamın amacı karşı tarafa zarar vermektir. Ölçüsü yoktur ya da ölçüsü "en az onun kadar"dır.

Ekolün önerdiği dengelemenin amacı ise ilişkinin sürmesidir. Ölçüsü açıkça belirlenmiş: daha az.

İkisi arasındaki fark bir tutum farkı değil, bir yön farkı. İntikam ilişkiyi bitirmeye çalışır ya da bitirmeyi umursamaz; dengeleme ilişkiyi sürdürmeye çalışır.

Ve pratikte ayırt edici bir soru var: karşılık verdikten sonra ilişkinin devam etmesini istiyor musunuz? Cevap hayırsa, yaptığınız şey dengeleme değil.

Hiç karşılık vermemek

Ekolün bu konudaki iddiası çoğu insana ters gelir ve tartışılmaya değer.

Yaygın kanı şu: zarara karşılık vermemek olgunluktur.

Ekolün söylediği ise şu: karşılık vermemek çoğu zaman ilişkiyi korumaz, sessizce bitirir. Ya da kişiyi "ben zarar gördüm ve hiçbir şey yapmadım" konumuna yerleştirir; bu konum ilişkide bir alacaklılık üretir.

Bu iddia bir gözleme dayanıyor ve gözlem tanıdık. Açılış sahnesindeki ikinci durum tam olarak buydu: kimse bir şey söylemedi ve ilişki yine de değişti.

Ama iddianın kendisi bir öğreti önermesi ve K3 olarak kalıyor. "Karşılık verilmeyen zarar mutlaka şu sonucu üretir" biçiminde kullanılamaz.

Kural nerede durur

Şimdi sınıra geliyoruz ve sınır net.

Bu kural iki şeyi varsayıyor.

Birinci varsayım: sürdürülmeye değer bir ilişki var. Kuralın bütün amacı ilişkiyi korumak. Sürdürülmesi doğru olmayan bir ilişkide kural anlamını kaybediyor.

İkinci varsayım: taraflar arasında kabaca denk bir güç var. "Biraz azıyla karşılık vermek" ancak karşılık verebilecek konumdaki biri için anlamlı.

İki varsayım da istismar ve şiddet durumlarında çöküyor.

Bir çocuk ebeveynine "biraz azıyla" karşılık veremez. Şiddet gören biri için sorun karşılığın ölçüsü değil, güvenlik. Ve o ilişkinin sürdürülmesi bir hedef olmayabilir.

M20'nin kırmızı çizgisi burada da geçerli: devam eden şiddette sembolik çalışma yapılmaz ve hiçbir denge dili barışma yönünde kullanılmaz.

Kaynaklardan okuma

Usta katmanı

Üç ince nokta.

Birincisi: bu kurala hakkını vermek gerekiyor.

Bu katmanda çok sayıda eleştiri kurduk. Bu kural ise öğretinin iyi çalıştığı yerlerden biri.

Nedeni şu: tırmanmayı yapısal olarak engelliyor. "Daha az" kuralı uygulandığında döngü kendiliğinden sönümleniyor. Bu, çatışma çözümünde bilinen ve değerli bir mekanizma.

Ayrıca üçüncü bir seçenek sunuyor. Yaygın kültürel repertuvarda iki seçenek var: yut ya da misilleme yap. Bu kural üçüncüsünü adlandırıyor — karşılık ver ama küçült.

Bir öğretiyi doğru öğretmek, iyi olan yerini de söylemeyi gerektirir. Yalnız zayıf yerlerini işaretleyen bir aktarım, eleştiri değil taraf tutmadır.

İkincisi ve daha derini: kural ilişkiyi koruyor, adaleti değil.

Bu ikisi farklı hedefler ve öğreti aralarındaki farkı kurmuyor.

Bazı durumlarda doğru sonuç ilişkinin sürmesi değil. Bir kişi zarar verdi ve zarar sürüyorsa, hedef bağı korumak olmayabilir.

Ekolün çerçevesinde "ilişki sürmeli mi" sorusu çoğu zaman sorulmuyor; sürmesi varsayılıyor.

Uygulayıcı için pratik sonuç: denge dilini kullanmadan önce bu soruyu sorun. "Bu ilişkinin sürmesini istiyor musunuz?" Cevap belirsizse, denge kuralı henüz uygulanamaz.

Üçüncüsü ve en kullanışlısı: sessizliğin bedelini adlandırmak ile karşılık reçetesi yazmak aynı şey değil.

Kavramın en yararlı katkısı şu tespit: susmak nötr değil.

Çoğu insan zararı yutmayı olgunluk sayar ve bunun bir bedeli olduğunu düşünmez. Bedelin varlığını adlandırmak gerçekten yardımcı oluyor — kişi kendi soğukluğunu, mesafesini, kaçınmasını ilk kez bir yere bağlıyor.

Ama tespit ile reçete arasında bir çizgi var.

"Susmanın bir bedeli oldu" bir gözlem. "O hâlde biraz azıyla karşılık ver" bir talimat.

Uygulayıcı birinciyi söyleyebilir. İkincisini söylemek zorunda değil — ve çoğu durumda söylememeli, çünkü ne yapılacağına kişi kendi karar verir.

Yaygın hatalar

Uygulama

Kilit özet

1. İki dengeleme biçimi vardır ve ekol ikisi için ters kurallar önerir.
2. Olumlu dengeleme biraz fazlasıyla yapılır ve ilişkiyi büyütür.
3. Olumsuz dengeleme biraz azıyla yapılır; fazlasıyla karşılık vermek tırmanma üretir.
4. Kuralın işlevi tırmanmayı yapısal olarak durdurmaktır ve bu, öğretinin iyi çalışan yerlerinden biridir.
5. İntikamdan farkı yön farkıdır: intikam ilişkiyi bitirmeye çalışır, dengeleme sürdürmeye.
6. Ayırt edici soru şudur: karşılık verdikten sonra ilişkinin devam etmesini istiyor musunuz?
7. Ekole göre hiç karşılık vermemek ilişkiyi korumaz; sessizce bitirebilir veya bir alacaklılık konumu üretebilir.
8. Kural iki şeyi varsayar: sürdürülmeye değer bir ilişki ve kabaca denk bir güç.
9. İstismar ve şiddette iki varsayım da çöker; denge dili barışma yönünde kullanılmaz.
10. "Susmanın bir bedeli oldu" bir gözlemdir; "biraz azıyla karşılık ver" bir talimattır ve ikisi aynı şey değildir.

Sonraki derse köprü

İki dersle denge kavramını kurduk. Şimdi öğretinin kendi kuralına bir istisna koyduğu yere geliyoruz.

Sıradaki derste ebeveyn ile çocuk arasındaki alışverişe bakacağız. Ekole göre orada denge kurulamaz — çocuk aldığını ebeveyne geri veremez.

Bu, ilk bakışta bir eksiklik gibi duruyor. Ekolün önerdiği çözüm ise ilginç: geri değil, ileri vermek.

Ve orada bir sınır daha koyacağız: ihmal veya istismar varsa bu ilke nasıl kullanılamaz?