Dışlama ve öğretiye göre sonuçları

Açılış sahnesi

Bir kişi otuz yaşında bir amcası olduğunu öğreniyor.

Yasak yoktu. Kimse "onun adını anmayın" dememişti. Sadece hiç konuşulmamıştı.

Şimdi o kişinin zihninde bir cümle kuruluyor ve kendiliğinden tamamlanıyor:

"Demek bu yüzden ben..."

Cümlenin gerisi ne olursa olsun — bu yüzden yalnızım, bu yüzden iş tutamıyorum, bu yüzden hep bir eksiklik hissediyorum — dikkat edin: cümle hiçbir kanıt beklemeden tamamlandı.

Bir isim ortaya çıktı ve o isim, yıllardır cevapsız duran bir soruya anında yerleşti.

Bu ders o yerleşmenin nasıl olduğuyla ve ne zaman güvenli olmadığıyla ilgili.

Bu derste ne olacak

Önce "dışlama" kelimesinin üç ayrı şeyi birden anlattığını göreceğiz. Sonra ekolün dışlanan üye kavramını ve iddiasını açacağız. Ardından o iddianın türünü inceleyeceğiz: nerede gözlem, nerede sıçrama. Sonra sınanabilirlik sorununa geleceğiz. En sonda zararlı kullanımı işaretleyip bu katmanın ilk K5 eşiğini koyacağız.

Ders bittiğinde dışlama kavramını doğru aktarabiliyor ve "bu yüzden ben..." cümlesinin nerede durdurulması gerektiğini biliyor olacaksınız.

Bu ders yeşil bölgede başlar. Kendi ailenizde hiç konuşulmamış birini düşünmeye başladığınızda sarıya geçebilir; durabilirsiniz.

Sıfır noktası

"Dışlama" tek kelime ama üç ayrı durumu anlatıyor.

Birincisi: fiilen çıkarılmak. Aile bir kişiyle bağını kesmiş, adı yasaklanmış, mirastan çıkarılmış, cenazesine gidilmemiş. Bir karar var ve uygulanmış.

İkincisi: konuşulmamak. Kimse yasaklamamış ama kimse de anlatmamış. Konu açıldığında geçiştirilmiş. Bir karar yok; bir alışkanlık var.

Üçüncüsü: hiç bilinmemek. Kayıt kaybolmuş, kuşak atlamış, kimse hatırlamıyor. Ortada ne karar var ne alışkanlık.

Bu üçü aynı şey değil.

Birincisinde bir eylem var ve failleri var. İkincisinde bir sessizlik var ve nedeni çoğu zaman utanç, acı ya da alışkanlık. Üçüncüsünde ise sadece zaman geçmiş.

Ekolün dili bu üçünü çoğu zaman aynı kelimeyle karşılıyor. Uygulayıcının işi onları ayırmak.

Mekanizma

Öğretinin iddiası

Klasik öğretinin bu konudaki önermesi iki adımlıdır.

Birinci adım: bir üyenin yeri tanınmadığında sistemde bir boşluk oluşur.

İkinci adım: sonraki kuşaklardan biri, farkında olmadan o kişinin yerini alır veya kaderini tekrar eder. Ekol buna temsil edilme der ve dolaşıklık kavramıyla birleştirir.

Öğretinin önerdiği çözüm yönü de bu mantığın devamıdır: kişinin yeri tanındığında, temsil eden kişi kendi yerine dönebilir.

Bu üç cümle ekolün kendi diliyle doğru aktarımdır. Şimdi türlerine bakalım.

İddianın türü

Birinci cümle gözleme yakın.

Bir ailede bir kişi hiç konuşulmuyorsa, bu gözlenebilir bir olgudur. Ve konuşulmamanın ilişkilere etki edebilmesi Katman 1'de görülmüştü: aile sırları iletişimi, güveni ve yakınlığı etkileyebiliyor; belirsiz kayıp yasın sürmesine yol açabiliyor.

Yani "ailede adı anılmayan biri var ve bunun bir etkisi olabilir" cümlesi savunulabilir bir cümledir.

İkinci cümle ise başka bir şey.

"Sonraki kuşaktan belirli bir kişi, o üyenin yerini alır" ifadesi bir mekanizma iddiasıdır. Kimin, neden, hangi yolla temsil ettiğini söylemez ve söyleyemez.

Aradaki mesafe şu: birincisi bir soru açıyor, ikincisi bir cevap veriyor.

Sınanabilirlik sorunu

Bu iddiada bir yapı sorunu var ve fark edilmesi gerekiyor.

Bir aile düşünün. Dışlanmış bir üye var.

Torunda bir zorluk görülüyorsa: dolaşıklık var, temsil ediliyor.

Torunda hiçbir zorluk görülmüyorsa: yer bir biçimde tanınmış, denge kurulmuş, ya da etki başka bir üyeye düşmüş.

İki sonuç da iddiayı doğruluyor.

Her sonucu açıklayabilen bir önerme, hiçbir sonucu öngöremez. Bu, iddianın yanlış olduğunu göstermez — sınanamaz olduğunu gösterir. İkisi farklı şeyler ve karıştırılmamalı.

Ama pratikte sonucu aynı: sınanamayan bir açıklama, doğru olup olmadığını asla öğrenemeyeceğiniz bir açıklamadır.

Zararlı kullanım

Şimdi bu katmanın ilk kırmızı işaretine geliyoruz.

Kavram şu üç biçimde kullanıldığında K5'e geçer.

Bir — belirtiyi belirli bir akrabaya bağlamak. "Senin kaygının kaynağı dışlanan amcandır." Bu cümle doğrulanmamış bir tarihsel iddiayı, kişisel bir kimliğe çeviriyor.

İki — bir aile üyesini dışlayan olarak işaretlemek. "Anneannen onu ailenin dışına attı." Bu cümle yaşayan bir aileye bir suçlu üretiyor ve o suçlu genellikle odada değil.

Üç — doğrulanmamış bir olayı olmuş saymak. "Ailede kayıt dışı bir çocuk var." Sahnede bir izlenim oluştu diye bir kişi var sayılamaz.

Üçünün de ortak sonucu var: kişi ailesine gidip bir şey soruyor ya da suçluyor. Ve soru, olmamış olabilecek bir şey hakkında.

Katman 1'in beş harfli kodunu hatırlayın. Sahnede oluşan bir imge S koduyla yazılır: sembolik. Olgu değil.

Kaynaklardan okuma

Usta katmanı

Üç ince nokta.

Birincisi: kavramın asıl değeri sorusunda.

Dışlama kavramı bir uygulayıcıya somut bir şey veriyor: "kim burada yok?" diye sorma alışkanlığı.

Bu soru iyi bir sorudur ve öğretiden bağımsız olarak iyidir. Katman 1'de genogram çizerken de sormuştuk: soyadı değiştiği için izi kaybolan kadınlar, bebek ölümleri, evlatlık verilenler, aileden çıkarılanlar.

Yani sorunun kendisi değerli. Tartışmalı olan, sorunun ardından gelen cevap.

Bir uygulayıcı soruyu alıp cevabı almayabilir. Bu, kavramla kurulabilecek en sağlam ilişkidir.

İkincisi ve en ince: boşluk metaforu iş görüyor ama bir bedeli var.

"Sistemde bir boşluk oluşur" cümlesi güçlü bir imge. Zihin boşluğu doldurulması gereken bir şey olarak düşünür ve cümle kendiliğinden anlaşılır görünür.

Ama bir aile bir kap değil. İçinde boşluk oluşan, sonra dolan bir hacim değil.

Metafor burada bir mekanizma gibi çalışıyor: imgenin kendisi açıklama yerine geçiyor. Oysa Katman 1'de kurmuştuk — metafor deneyimi anlatmaya yarar, mekanizma olarak sunulamaz.

Bunu fark etmek zor, çünkü metafor gerçekten iyi. İyi bir metaforun en tehlikeli özelliği de budur: açıklama ihtiyacını hissettirmeden karşılar.

Üçüncüsü ve en pratiği: bu kavram odanın dışına taşıyor.

Çoğu sembolik çalışma odada başlar ve odada biter. Dışlama kavramı bitmiyor.

Kişi çalışmadan çıkıyor ve annesini arıyor. "Ailede biri mi vardı? Neden hiç anlatmadınız?"

Bu telefon bazen iyi bir şey. Uzun süredir konuşulmayan bir konu açılabilir, bir yas paylaşılabilir, bir yanlış anlama düzelebilir.

Bazen de değil. Yaşayan bir insan, yapmadığı bir şeyle suçlanabilir. Ya da gerçekten acı verici bir konu, hazırlıksız bir anda ve yanlış bir çerçeveyle açılabilir.

Bu yüzden uygulayıcının bir sorumluluğu var ve genellikle atlanıyor: çalışmadan sonra kişiye ne yapacağını değil, neyi bilmediğini hatırlatmak.

Söylenebilecek cümle şu: "Bugün burada bir imge oluştu. Bu imge ailenizde ne olduğunu göstermiyor. Eğer bir şey sormak isterseniz, soru olarak sorun — bilgi olarak değil."

Yaygın hatalar

Uygulama

Kilit özet

1. "Dışlama" üç ayrı durumu anlatır: fiilen çıkarılmak, konuşulmamak, hiç bilinmemek.
2. Öğretinin iddiası iki adımlıdır: yeri tanınmayan üye bir boşluk bırakır; sonraki kuşaktan biri onu temsil eder.
3. Birinci adım gözleme yakındır; ikinci adım bir mekanizma iddiasıdır ve ayrı kanıt ister.
4. Ailede konuşulmayan konuların iletişimi etkileyebilmesi ayrıca desteklenen bir bulgudur.
5. İddia hem zorluk görülen hem görülmeyen durumu açıklayabildiği için sınanamaz.
6. Sınanamayan bir açıklama, doğruluğunu asla öğrenemeyeceğiniz bir açıklamadır.
7. Kavram üç biçimde K5'e geçer: belirtiyi belirli bir akrabaya bağlamak, bir üyeyi dışlayan ilan etmek, doğrulanmamış bir olayı olmuş saymak.
8. Kavramın asıl değeri sorusundadır: "kim burada yok?" Soru alınabilir, cevap alınmadan.
9. "Boşluk oluşur" bir metafordur; iyi bir metafor açıklama ihtiyacını hissettirmeden karşılar ve tehlikesi budur.
10. Bu kavram odanın dışına taşar; uygulayıcı kişiye ne yapacağını değil, neyi bilmediğini hatırlatmalıdır.

Sonraki derse köprü

İddiayı gördük ve sınırını çizdik. Şimdi iki dili yan yana koyma zamanı.

Sıradaki derste aynı aileye iki farklı çerçeveyle bakacağız: ekolün aidiyet dili ve Katman 1'in yolları. Aynı gözlem, iki anlatım.

Ve bir uygulayıcı cümlesi kuracağız: aidiyet dilini kullanırken kesinlik iddiasından nasıl kaçınılır?