Aidiyet iddiasının sınırı

Açılış sahnesi

İki uygulayıcı aynı aileyi görüyor ve her biri tek cümleyle özetliyor.

Birinci cümle: "Ailede tanınmamış bir kayıp var ve bugünkü kaygınızla ilişkili olabilir."

İkinci cümle: "Dışlanan üyeyi taşıyorsun."

Aynı gözlem. İki anlatım.

Şimdi tek soru: bu kişi akşam eve gidip partnerine hangisini anlatacak?

İkincisini.

Her zaman ikincisini.

Çünkü kısa, çünkü kesin, çünkü tekrarlanabilir. Birinci cümle üç şart taşıyor ve şartlar aktarımda düşer.

Bu ders o düşüşle ilgili — ve düşmeyecek bir cümlenin nasıl kurulacağıyla.

Bu akademi eğitim amaçlıdır; tanı, kişiye özel tedavi veya acil yardım sunmaz. Aktif intihar düşüncesi, gerçeklikle bağın ciddi biçimde bozulması, ağır dissosiyasyon, kontrolsüz madde etkisi ya da devam eden şiddet varsa kişisel çalışma yapmak yerine uygun profesyonel desteğe başvurun. Türkiye'de yakın ve ciddi tehlikede yüz on iki Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır; acil olmayan psikiyatri başvurusu için Merkezi Hekim Randevu Sistemi kullanılabilir.

Bu derste ne olacak

Önce kesinliğin neden bir doğruluk göstergesi değil, bir yayılma mekanizması olduğuna bakacağız. Sonra aynı aileyi iki dille okuyacağız. Ardından üç ifade düzeyini ayıracağız: gözlem, sembolik çerçeve, tarihsel iddia. Sonra uygulayıcı cümlesini kuracağız. En sonda katılımcı sıçramayı sizin yerinize yaptığında ne yapılacağını konuşacağız.

Ders bittiğinde aidiyet dilini, kesinlik iddiasına çevirmeden kullanabiliyor olacaksınız.

Bu ders sarı bölgededir. Kendi ailenizle ilgili kurduğunuz bir açıklamayı sarsabilir.

Sıfır noktası

Bir cümlenin ne kadar uzağa gideceğini belirleyen şey doğruluğu değil.

Biçimi.

Kısa cümle uzun cümleden hızlı yayılır. Kesin cümle şartlı cümleden kolay hatırlanır. Tek nedenli açıklama çok nedenli açıklamadan rahat aktarılır.

Bu, insan iletişiminin sıradan bir özelliği ve kimsenin kusuru değil.

Ama bir uygulayıcı için sonucu şu: cümlenizi seçerken bir dağıtım kararı veriyorsunuz.

Söylediğiniz şey odada kalmıyor. Katılımcı onu taşıyor, sadeleştiriyor, tekrarlıyor ve bir yıl sonra kendi hikâyesinin bir parçası olarak anlatıyor.

O yüzden soru "bu cümle doğru mu" ile bitmiyor. İkinci bir soru daha var: "bu cümle sadeleştiğinde ne kalacak?"

Mekanizma

Aynı aile, iki dil

Somut bir örnek üzerinden gidelim.

Bir kişi geliyor. Kendisini uzun süredir bir yere ait hissetmediğini, kalabalıkta bile bir mesafe duyduğunu söylüyor. Ailede bir de şu var: babaannenin ilk çocuğu doğumda kaybedilmiş ve o çocuk hiç konuşulmamış.

Ekolün diliyle: Sistemde yeri tanınmamış bir üye var. Kişi farkında olmadan onun yerini temsil ediyor olabilir; aidiyet hissindeki eksiklik bununla ilişkilendirilebilir. Yer tanındığında kişi kendi yerine dönebilir.

Katman 1'in diliyle: Ailede konuşulmamış bir kayıp var. Konuşulmayan bir yas, iletişimi ve yakınlığı etkileyebilir. Babaannenin yas süreci desteklenmemişse bu, bakım ilişkilerine yansımış olabilir. Kişinin bugünkü aidiyet hissi bununla ilişkili olabilir; başka yollar da mümkündür — kendi yaşantıları, taşınmalar, okul geçmişi, mizaç.

İki anlatım aynı olguya bakıyor.

Farkları şurada: birincisi bir açıklama veriyor, ikincisi bir soru kümesi açıyor.

Ve dikkat: birinci anlatım yanlış olduğu için değil, kapalı olduğu için sorunlu. Kapalı bir açıklama başka bir açıklamaya yer bırakmaz.

Üç ifade düzeyi

Bir cümle üç düzeyden birinde durur ve hangi düzeyde olduğu söylenmelidir.

Gözlem. "Ailede doğumda kaybedilmiş bir çocuk var ve hiç konuşulmamış." Bu doğrulanabilir bir bilgidir; nüfus kaydı, bir aile üyesinin anlatımı veya belge ile desteklenir. Katman 1'in kodlamasında olgu ya da aktarımdır.

Sembolik çerçeve. "Bu çalışmada o çocuğa bir yer vermeyi deneyebiliriz." Bu bir davet. Doğru ya da yanlış değil; yararlı ya da yararsız.

Tarihsel iddia. "Sen o çocuğun yerini taşıyorsun." Bu, geçmiş ve bugün arasında belirli bir nedensel bağ kuruyor. Doğrulanmamış ve doğrulanabilir de değil.

Üç düzeyin karışması genellikle tek bir cümlede oluyor: cümle gözlemle başlıyor, sembolik çerçeveyle devam ediyor, tarihsel iddiayla bitiyor. Dinleyici üçünü tek bir bilgi olarak alıyor.

Uygulayıcı cümlesi

Şimdi asıl araca geliyoruz.

Zayıf çözüm şu: cümlenin sonuna bir şart eklemek. "Sen o çocuğun yerini taşıyorsun — tabii bu kesin değil."

Bu işe yaramıyor. Çünkü şart cümlenin kenarında ve kenarlar sadeleşmede düşer. Geriye "sen taşıyorsun" kalır.

Güçlü çözüm: belirsizliği cümlenin çekirdeğine koymak.

"Burada yapabileceğimiz şey, o çocuğa sembolik bir yer vermeyi denemek ve bunun sizde ne yaptığını görmek."

Bu cümle sadeleşse bile ne kalır? "Sembolik bir yer verdik, bakalım ne olacak."

Kesinlik iddiası kalmadı, çünkü hiç yoktu.

Kural şu: bir cümlede belirsizlik bir ek ise düşer; bir yapı ise kalır.

Kontrol listesi

Bir aidiyet cümlesi söylemeden önce dört soru.

Bu cümle bir olay olduğunu mu söylüyor, yoksa bir deneme mi öneriyor?

Sadeleştiğinde geriye ne kalır?

Katılımcı bunu bir akrabasına anlatsa, o akraba haksız bir suçlama duyar mı?

Bu cümlenin yerine daha az kesin ve aynı işi gören bir cümle var mı?

Dördüncü sorunun cevabı çoğu zaman evet.

Kaynaklardan okuma

Usta katmanı

Üç ince nokta.

Birincisi: sadeleşmeyi hesaba katmak bir dil oyunu değil, bir güvenlik önlemi.

Bir cümle odadan çıktıktan sonra sizin denetiminizde değil. Katılımcı onu kendi cümlesi yapacak ve yaparken kısaltacak.

Bunu bilerek konuşmak, uygulayıcının en somut becerilerinden biri. Ve öğrenilmesi kolay değil, çünkü kısa ve kesin konuşmak hem daha rahat hem daha etkileyici.

Uzun ve şartlı konuşan bir uygulayıcı, odada daha az iz bırakır. Ama bıraktığı iz daha doğru olur.

İkincisi ve genellikle atlanan: sembolik çerçeve, tarihsel iddianın zayıf hâli değil.

Bu bir yanlış anlama ve yaygın. Sanki tarihsel iddia güçlü versiyon, sembolik çerçeve ise ihtiyatlı versiyonmuş gibi düşünülüyor.

Değil. İkisi farklı eylemler.

Tarihsel iddia bilgi verir. Sembolik çerçeve bir deneme davet eder.

Ve bir eylemi diğerinin sesiyle yaparsanız, karşıdaki hangi eylemin yapıldığını sesten anlar. Sembolik bir çerçeveyi bilgi verir gibi söylerseniz, kişi onu bilgi olarak alır — ne dediğiniz değil, nasıl söylediğiniz belirler.

Bu yüzden sembolik çalışmanın kendi tonu vardır: davet eden, sonucu açık bırakan, katılımcıya değerlendirme payı bırakan bir ton.

Üçüncüsü ve en pratiği: katılımcı sıçramayı sizin yerinize yaptığında.

Sık olur. Siz dikkatli konuşursunuz, kişi başını sallar ve şunu söyler:

"Yani babaannemin kaybettiği çocuk yüzünden ben böyleyim."

Şimdi ne yapacaksınız?

İki yanlış hamle var.

Birincisi onaylamak. Susmak da onaylamaktır; kişi cümlesini sizin sessizliğinizle mühürler.

İkincisi düzeltmek. "Hayır, öyle demedim." Bu cümle teknik olarak doğru ve ilişkisel olarak zarar verir; kişi az önce bir anlam buldu ve siz onu geri aldınız.

Üçüncü hamle var ve ikisini de yapmıyor: cümleyi soruya çevirmek.

"Bu size şu anda çok yerinde geldi. Onu bir açıklama olarak mı, yoksa araştırmaya değer bir soru olarak mı tutalım?"

Bu cümle kişinin bulduğu anlamı elinden almıyor. Sadece rafını soruyor.

Ve çoğu kişi, sorulduğunda kendisi "soru olarak" diyor. Çünkü kesinlik ihtiyacı, sorulmadığında karşılanmış sayılır; sorulduğunda çoğu insan kendi belirsizliğini fark eder.

Yaygın hatalar

Uygulama

Kilit özet

1. Bir cümlenin ne kadar yayılacağını doğruluğu değil biçimi belirler: kısa ve kesin olan uzağa gider.
2. Uygulayıcı bir cümle seçerken bir dağıtım kararı verir; cümle odada kalmaz.
3. Aynı aile iki dille okunabilir: ekolün dili bir açıklama verir, çoklu yol dili bir soru kümesi açar.
4. Kapalı bir açıklama yanlış olduğu için değil, başka açıklamaya yer bırakmadığı için sorunludur.
5. Üç ifade düzeyi ayrılır: gözlem, sembolik çerçeve, tarihsel iddia.
6. Üçü genellikle tek cümlede karışır ve dinleyici hepsini tek bir bilgi olarak alır.
7. Belirsizlik cümlenin kenarındaysa düşer, çekirdeğindeyse kalır.
8. Sembolik çerçeve, tarihsel iddianın zayıf hâli değil; farklı bir eylemdir.
9. Bir eylemi başka bir eylemin tonuyla yaparsanız, karşıdaki tonu dinler.
10. Katılımcı sıçramayı kendisi yaptığında ne onaylanır ne düzeltilir; cümle soruya çevrilir.

Sonraki derse köprü

İlk düzeni bitirdik: aidiyet.

Sıradaki modülde ikinci düzene geçiyoruz — hiyerarşi. Ekole göre sisteme önce girenin sonra girene göre bir önceliği var ve bu, kardeş sırasından önceki evliliklere kadar birçok yere uygulanıyor.

Orada bir de eleştiri bizi bekliyor. Hiyerarşi dili, yanlış kullanıldığında ataerkil bir okumaya ve şiddet vakalarında sorumluluk bulanıklığına açılabiliyor. Modülün üçüncü dersi tamamen buna ayrıldı.