Blok çekim ve yüksek hacimli üretim

Açılış sahnesi

Sabah dokuz. Oyuncuya bugünkü programı veriyorsun.

"Önce mutfak sahnesi — bu, yedinci bölümden, kavgadan sonra. Sonra aynı mutfakta bir sahne daha, ama o dokuzuncu bölümden, barıştıktan sonra. Öğleden sonra yine mutfak, sekizinci bölüm, kavganın tam ortası."

Oyuncu bakıyor: "Yani bugün ayrıldık, barıştık ve kavga ediyoruz. Aynı odada. Aynı sabah."

Evet.

Ve bunu bir mizansen kolaylığı için değil, tek bir sebeple yapıyorsun: mutfak dekoru bugün kurulu ve yarın sökülecek.

Blok çekim bir üretim kararıdır ve bir oyunculuk sorunu üretir. Yönetmenin işi ikincisini birincisine feda etmemektir.

Geçen ders kurulmuş bir dile girmeyi çalıştık. Şimdi dizinin üretim gerçeğine iniyoruz.

Bu derste ne olacak

Önce blok çekimin ne olduğunu ve neden zorunlu olduğunu kuracağız. Sonra blok türlerini göreceğiz. Ardından blok takviminin nasıl kurulduğunu çalışacağız. Sonra blok içinde yayı korumayı ele alacağız — dersin en kritik kısmı budur. Ardından yüksek hacimli üretimin kendine özgü sorunlarını göreceğiz. Sonra devamlılığı çalışacağız. Ardından tempo altında kaliteyi korumayı ele alacağız. En sonda ekip ve yönetmen yorgunluğunu konuşacağız. On dokuz eserden örneklerle bunları okuyacağız.

Sıfır noktası

Bir terzi düşün. Aynı anda beş takım elbise dikiyor.

Nasıl çalışır? Beş takımı sırayla bitirmez. Önce beş takımın da ceket koluna geçer, sonra beş yakaya, sonra beş astara.

Sebep basit: aynı işi arka arkaya yapmak, iş değiştirmekten hızlıdır. Makineyi bir kez ayarlar, beş kez kullanır.

Blok çekim bunun sinemadaki hâlidir: aynı mekân bir kez kurulur, oradaki bütün sahneler — hangi bölüme ait olursa olsun — birlikte çekilir.

Ve bu bir tercih değildir: dizi ekonomisi buna dayanır. Sabit dekorların tekrar tekrar kurulup sökülmesi, hiçbir dizi bütçesinin kaldıramayacağı bir maliyettir.

Şimdi benzetmenin kırıldığı yeri söyleyeyim. Terzinin diktiği kol, hangi takıma ait olduğunu bilmez; oyuncu bilir. Bir insan aynı sabah üç farklı duygusal noktada oynamak zorunda kaldığında, bunu taşıyabilmesi için birinin ona nerede olduğunu söylemesi gerekir. Terzi benzetmesi malzemede çalışır, insanda çalışmaz — ve dizi yönetmenliğinin asıl işi tam bu kırılma noktasındadır.

Bu kadarı temel. Şimdi asıl mesele başlıyor.

Mekanizma

Blok türleri

Dizide bloklar dört ölçüte göre kurulur ve hepsi aynı anda çalışır.

Dekor bloğu: sabit dekordaki bütün sahneler. Dizinin ekonomik omurgası budur.

Dış mekân bloğu: izin, ulaşım ve hava koşuluna bağlı sahneler. En pahalı ve en kırılgan blok.

Kadro bloğu: bir oyuncunun bütün sahneleri, o oyuncu müsaitken. Konuk oyuncularda zorunludur.

Ve koşul bloğu: gece, yağmur, kalabalık ya da özel efekt gerektiren sahneler.

Ve dizide bir beşinci ölçüt daha vardır, sinemada bulunmayan: bölüm bloğu. Bazı yapımlarda iki bölüm bir arada, tek bir yönetmenle çekilir. Bu, yönetmene iki bölümlük bir bütün görme imkânı verir ve tutarlılığı artırır.

Blok takvimi

Dizi takvimi sinemadakinden farklı kurulur çünkü paralel akan üretim vardır.

Tipik bir dizide aynı hafta içinde şunlar olur: bir bölüm çekilir, bir sonraki hazırlanır, bir önceki kurgulanır, dördüncüsü yazılır.

Bu, dört ayrı bölümün aynı anda dört farklı aşamada bulunması demektir. Ve yönetmen bu akışın içine belirli bir noktada girer.

Yönetmenin takvimdeki yeri genellikle şöyledir: hazırlık bir ilâ iki hafta, çekim bir ilâ iki hafta, kurgu birkaç gün. Toplam üç ilâ beş hafta.

Ve blok takviminde yönetmenin denetleyeceği tek şey vardır: bir karakterin yayı bu blokta ters sırada mı geçiyor? Geçiyorsa — ki genellikle geçer — o karakterin oyuncusuyla blok öncesi ayrı bir toplantı yapılır.

Blok içinde yayı korumak

Bu, dersin merkezidir ve A.4'te uzun metraj için kurduğumuz sistemin dizi hâlidir.

Fark şudur: uzun metrajda sıra bozuktur ama hikâye tektir; dizide sıra bozuktur ve hikâye birden fazla bölüme aittir. Bu, karışıklığı ikiye katlar.

Çözüm üç araçtır.

Blok haritası. Bloktaki bütün sahneler bir çizgiye dizilir ve her sahnenin hangi bölümden, hangi zamandan olduğu işaretlenir. Bu harita çekim gününde duvarda asılı durur.

Sahne öncesi üç cümle. B.4'te ve A.4'te kurduğumuz düzen: karakter yayın neresinde, ne biliyor, hangi sahneyle karşılaştırılıyor. Dizide bu üç cümle daha da kritiktir çünkü sıçramalar daha büyüktür.

Ve devamlılık sorumlusu. Dizide bu kişi bir yardımcı değil, ikinci hafızadır. Hangi sahnede kimin neyi bildiğini, hangi kostümün hangi bölüme ait olduğunu ve hangi yaranın hangi günden kaldığını o bilir.

Ve bir pratik kural: blokta duygusal olarak en ağır sahneyi ilk çekme. Oyuncu o güne ısınmadan en yüksek noktaya çıkamaz. Doğru sıra, orta ağırlıkta bir sahneyle başlamak, ağır sahneyi günün ikinci üçte birine koymaktır.

Yüksek hacimli üretimin sorunları

Türkiye'de ve birçok ülkede dizi üretimi, dünya ortalamasının çok üstünde bir hacimdedir. Bu, kendine özgü sorunlar üretir.

Süre baskısı. Haftada bir bölüm çıkarmak, sinemadaki günlük hedefin birkaç katı demektir.

Hazırlık daralması. Senaryo çekimden kısa süre önce gelir; bazen çekim sırasında değişir.

Prova neredeyse yoktur. Sahne başında birkaç dakika.

Ve tekrar sayısı düşüktür. Bir sahnede iki ya da üç tekrar; sinemadaki gibi arama lüksü yoktur.

Bunlara karşı işe yarayan tek şey, sinemadakinin tersidir: daha az karar, daha çok hazırlık. Dizi yönetmeni sette düşünemez; düşünmüş olarak gelir. Bu yüzden dizi yönetmenliği, sinema yönetmenliğinden daha ayrıntılı bir hazırlık ister — daha az değil.

Ve bir gerçek dürüstçe söylenmelidir: bu hacim insan yıpratır. Uzun çalışma saatleri, arka arkaya çekim günleri ve sürekli değişen senaryo, sektörde tükenmenin en yaygın sebebidir. Seviye dörtte konuştuğumuz çalışan refahı ilkeleri burada en çok gereken yerdir ve en az uygulanandır.

Yüksek hacimde kalite, daha çok çalışarak korunmaz. Daha erken karar vererek korunur.

Devamlılık

Blok çekimde devamlılık, sinemadakinden kat kat karmaşıktır.

Görünüş devamlılığı: saç, makyaj, kostüm, yara, kir. Aynı gün üç farklı bölümün üç farklı görünüşü çekilir.

Nesne devamlılığı: hangi eşya hangi bölümde nerede duruyor. Sabit dekorda bu, sürekli değişen bir haritadır.

Zaman devamlılığı: karakter bu sahnede ne kadar uyumuş, ne kadar yorgun, kaç gündür aynı yerde?

Ve bilgi devamlılığı: en kritiği. Karakter bu sahnede neyi biliyor? Blok içinde bir karakter bir şeyi öğrenmeden önceki ve öğrendikten sonraki sahnelerini aynı gün oynayabilir.

Yönetmenin bilgi devamlılığındaki rolü doğrudandır: her sahne öncesi bunu sözlü olarak söylemek. Kostüm devamlılığını kostüm ekibi, bilgi devamlılığını yönetmen taşır.

Tempo altında kaliteyi korumak

Yüksek hacimde kalite, seçici olmakla korunur. Üç uygulama işe yarar.

Sahneleri sınıflandır. Her bölümde üç ilâ dört sahne belirleyicidir; gerisi taşıyıcıdır. Belirleyici sahnelere zaman ayır, taşıyıcı sahneleri verimli çek. Her sahneye eşit zaman ayıran yönetmen, hiçbirine yetmez.

Zorunlu planı işaretle. Sinemadaki kuralın aynısı: sahne onsuz anlaşılmayan plan hangisi?

Ve tek bir şeyi koru. Her bölümde savunacağın bir şey seç — bir sahne, bir performans, bir görsel çözüm. Her şeyi savunmaya çalışmak, hiçbirini savunamamaktır.

Ve bir uyarı: hız, kalitenin karşıtı değildir; hazırlıksızlık kalitenin karşıtıdır. Hızlı çekilen bir sahne, iyi hazırlanmışsa iyi olur. Yavaş çekilen bir sahne, hazırlıksızsa yavaş ve kötü olur.

Ekip ve yönetmen yorgunluğu

Dizi çekimi kesintisizdir ve bu, sinemadan farklı bir yorgunluk üretir.

Sinemada yorgunluk bir eğridir: başlar, birikir, biter. Dizide yorgunluk bir platodur: aylarca aynı seviyede kalır ve bitiş görünmez.

Bunun sonuçları vardır.

Ekip devri yüksektir. İnsanlar sezon ortasında ayrılır ve yerlerine yenileri gelir; bu, tutarlılığı tehdit eder.

Hatalar artar. Uzun çalışma saatleri doğrudan hata üretir ve dizide hatanın düzeltilme süresi yoktur.

Ve yönetmen misafirdir. Üç haftalık bir yönetmen, aylardır çalışan bir ekibin yorgunluğuna girer. Bu yorgunluğu görmezden gelmek, ilk günde yapılabilecek en büyük hatadır.

Yönetmenin buradaki payı sınırlıdır ama vardır: kendi bölümünde gereksiz plan çekmemek, erken bitirebildiğinde erken bitirmek ve ekibin bildiğini sormak — üçü de zaman kazandırır ve üçü de bedavadır.

Filmlerden okuma

Sabit dekor ve dekor bloğu

Dış mekân ve koşul blokları

Yayı blok içinde korumak

Türkiye'de yüksek hacim

Animasyonda hacim

Usta katmanı

Buraya kadarki kısım blok çekimin alfabesiydi. Şimdi ince tarafa gelelim.

Az önce "üç cümle söylenir" dedim. İşin aslı şu: dizide bu üç cümle sinemadakinden daha kısa ve daha somut olmalıdır. Sinemada "bu, ayrılıktan iki gün sonrası" yeterlidir; dizide oyuncu aynı sabah üç farklı zamanda oynadığı için cümlenin bir tutamağı olması gerekir — bir olay, bir replik, bir nesne. "Bu, telefonu gördükten sonra" gibi. Soyut zaman tarifi, blok içinde kaybolur.

İkinci nüans: blok çekimde en çok kaybedilen şey sahne geçişleridir. Aynı mekânda arka arkaya çekilen üç sahne, kurguda birbirine bağlanacağı yerlerden değil, çekim kolaylığından doğan benzerliklerle çıkar. Bunu önlemenin yolu, her sahneyi çekmeden önce öncesini ve sonrasını hatırlamaktır — kurguda ne gelecek, ne gidecek?

Üçüncü nüans, ve yüksek hacim gerçeği: her bölümde bir sahne kurtarabilirsin. Bütün bölümü sinema kalitesinde çekmek mümkün değildir ve bunu hedeflemek yorgunluktan başka bir şey üretmez. Bunun yerine bölüm başına bir sahne seç, ona gerçekten zaman ayır ve gerisini temiz ve verimli çek. On bölüm sonra elinde on güçlü sahne olur — ve dizi öyle hatırlanır.

Dördüncüsü: hacim bir bahane değil ama bir gerçektir. Türkiye'deki üretim koşullarını görmezden gelen bir eğitim, öğrenciyi hazırlıksız bırakır. Doğru tutum, koşulları kabul edip içinde çalışmayı öğrenmek ve aynı zamanda o koşulların iyileştirilmesi gerektiğini bilmektir. İkisi çelişmez.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Kilit özet

Blok çekim bir üretim kararıdır ve bir oyunculuk sorunu üretir; yönetmenin işi ikincisini birincisine feda etmemektir.

Dizide sıra bozuktur ve hikâye birden fazla bölüme aittir — bu, uzun metrajdaki karışıklığı ikiye katlar ve blok haritasını zorunlu kılar.

Bilgi devamlılığını kostüm ekibi değil yönetmen taşır: karakter bu sahnede neyi biliyor sorusu her sahne öncesi sözlü olarak cevaplanır.

Hız kalitenin karşıtı değildir, hazırlıksızlık kalitenin karşıtıdır — yüksek hacimde kalite daha çok çalışarak değil, daha erken karar vererek korunur.

Her bölümde bir sahne kurtarabilirsin; on bölüm sonra elinde on güçlü sahne olur ve dizi öyle hatırlanır.

Sonraki ders

Bu derste üretim gerçeğini kurduk. Şimdi o gerçeğin en çok zorladığı yere geçiyoruz. Bir sonraki derste dizi oyunculuğunu ve karakter sürekliliğini çalışacağız: yıllara yayılan performans, oyuncu alışkanlıkları ve uzun soluklu kadro yönetimi.