Görsel ön hazırlık

Açılış sahnesi

Sabah sekiz. Ekip mekânda. Yönetmen kafasındaki sahneyi anlatıyor.

"Şuradan giriyor, masaya oturuyor, konuşuyorlar, sonra kalkıp pencereye gidiyor."

Görüntü yönetmeni soruyor: kamera nerede?

Yönetmen düşünüyor. Şurada olabilir. Ama o zaman pencere arkada kalır. Belki masanın öbür tarafından. Ama o zaman kapıyı göremeyiz.

Yirmi dakika geçiyor. Ekip bekliyor. Işıkçılar hiçbir şeyi kuramıyor, çünkü kamera nereye bakacak bilmiyorlar.

Yan mekânda başka bir ekip var. Onların yönetmeni sabah gelirken kâğıdı çıkardı, altı planı gösterdi, ışık kuruldu, çekim başladı.

Aradaki fark yetenek değil. Aradaki fark, birinin bu işi dün gece yapmış olması.

Sette düşünmek pahalıdır. Hazırlıkta düşünmek bedavadır. Yönetmenlik büyük ölçüde bu iki maliyeti doğru yere koymaktır.

Geçen ders yorumu yazıya döktük. Şimdi onu bir çekim planına çeviriyoruz.

Bu derste ne olacak

Önce görsel ön hazırlığın ne olduğunu ve neyi çözdüğünü kuracağız. Sonra mekân keşfinin yönetmenlik tarafına bakacağız — bu, çoğunlukla yapımcı işi sanılır. Ardından kat planını çalışacağız; bütün görsel planlamanın temeli budur. Sonra plan listesini kuracağız. Ardından storyboard'un ne zaman gerekli ne zaman zaman kaybı olduğunu ayıracağız. Sonra önvizyon ve teknik keşfi göreceğiz. Ardından çekim planının çekim sırasına nasıl döndüğünü ele alacağız. En sonda planın sette nasıl bozulacağını konuşacağız — çünkü bozulacak. On yedi filmden örneklerle bunları okuyacağız.

Sıfır noktası

Bir yemek düşün. Sekiz kişilik, üç kap.

Kötü yöntem: mutfağa girip başlamak. Soğan doğrarken fırının ısıtılması gerektiğini hatırlarsın, sonra bir malzemenin eksik olduğunu görürsün, sonra üç şey aynı anda pişer ve ikisi yanar.

İyi yöntem: bir kâğıda sırayı yazmak. Neyin ne kadar sürdüğünü, neyin önce başlaması gerektiğini, hangi tencerenin iki kez kullanılacağını.

İkinci yöntem daha yaratıcı değildir. Sadece yaratıcılığa yer açar — çünkü kafan lojistikle dolu değildir.

İki şeyi aynı anda çözer. Yaratıcı olanı: sahne nasıl anlatılacak. Ve üretimsel olanı: bu anlatım verilen sürede çekilebilir mi.

Şimdi benzetmenin kırıldığı yeri söyleyeyim. Yemekte plan uygulanır; sette plan çarpışır. Oyuncu başka bir şey yapar, hava değişir, mekân beklediğin gibi çıkmaz. Bu yüzden görsel hazırlığın amacı planı uygulamak değil, plandan sapabilecek kadar hazırlıklı olmaktır. Hazırlıksız yönetmenin doğaçlaması panik, hazırlıklı yönetmenin doğaçlaması buluş olur.

Bu kadarı temel. Şimdi asıl mesele başlıyor.

Mekanizma

Mekân keşfinin yönetmenlik tarafı

Mekân keşfi bir yer beğenme işi değildir. Beş soruyla yapılır.

Işık nereden geliyor ve gün içinde nasıl dönüyor? Bu tek soru çekim saatini belirler. Sabah çekilecek bir sahneyi öğleden sonra çekmek, aynı mekânı başka bir mekân yapar.

Kamera nereye kurulabilir? Duvar mesafeleri, tavan yüksekliği, açılabilecek en geniş açı. Bir odanın güzel olması, içinde çalışılabileceği anlamına gelmez.

Ses nasıl? Yol gürültüsü, yankı, buzdolabı, klima, uçak yolu. Görsel keşifte en çok atlanan ve sette en çok zaman öldüren şey budur.

Elektrik ve erişim nasıl? Kaç priz, hangi kat, asansör var mı, ekipman nasıl girecek.

Ve yönetmene özel olan soru: bu mekân sahneye ne katıyor? Karakterin durumunu değiştiren bir şey var mı — bir pencere, bir dar koridor, bir yükseklik farkı? Yoksa mekân sadece bir arka plandır ve arka plan her yerde bulunur.

Kat planı: her şeyin temeli

Kat planı üç şeyi aynı anda çözer.

Bloklama: oyuncular nerede duruyor, nereye gidiyor.

Aks: kamera hangi tarafta kalıyor. Seviye birde çalıştığımız yüz seksen derece kuralı burada, kâğıt üstünde denetlenir.

Verimlilik: hangi planlar aynı kamera yönünde toplanabilir. Bu tek soru çekim gününü kısaltır.

Kat planı çizmek için yetenek gerekmez. Bir dikdörtgen, birkaç ok, birkaç harf yeter. Güzelliği değil, doğruluğu önemlidir.

Ve en önemli faydası: kat planı çizerken sahnenin çalışmadığı yeri görürsün. İki karakter aynı yerde duruyorsa aralarında dramatik mesafe yoktur; kimse hareket etmiyorsa sahne durgundur.

Plan listesi

Her satırda şunlar bulunur: plan numarası, ölçek, kamera hareketi, lens, kim görünüyor, hangi replik aralığı, not.

Plan listesinin en büyük faydası bir sayıdır: kaç plan var. Bu sayı çekim gününün gerçekçi olup olmadığını söyler. Kaba bir ölçüt işini görür: deneyimsiz bir ekiple bir günde yirmi ilâ otuz plan çekilir. Kırk plan yazdıysan ya listeyi kısaltacaksın ya da geceyi.

İkinci faydası şudur: liste yazarken fazla planı görürsün. Sahneyi anlatan planlar ile ihtimale karşı çekilen planlar listede yan yana durur ve fark ortaya çıkar.

Storyboard: ne zaman gerekli

Storyboard her sahne için gerekli değildir ve her sahne için çizmek zaman kaybıdır.

Gerekli olduğu yerler: aksiyon sahneleri, görsel efekt içeren planlar, karmaşık kamera hareketleri, animasyon, ve ekibe anlatılması zor olan her şey.

Gereksiz olduğu yerler: iki kişinin masada konuştuğu sahneler. Orada kat planı ve plan listesi daha hızlı ve daha esnektir.

Ve çizim yeteneği bir engel değildir. Çöp adam yeterlidir; storyboard bir sanat eseri değil bir talimattır. Önemli olan ölçek, yön ve mesafenin doğru olmasıdır.

Önvizyon ve teknik keşif

Küçük yapımda önvizyon pahalı bir yazılım gerektirmez. Telefonla mekânda planları kabaca çekmek — figüran yerine arkadaşlar, lens yerine yaklaşıp uzaklaşmak — aynı işi görür ve bir kurgu programında birleştirildiğinde sahnenin ritmi baştan görülür.

Teknik keşifte yönetmen tek bir şey yapar: her planı yerinde gösterir. "Kamera burada, oyuncu şuradan giriyor." Departmanlar kendi sorularını orada sorar. Bu toplantı yapılmadığında aynı sorular çekim sabahı sorulur ve o zaman her cevap pahalıdır.

Plan listesinden çekim sırasına

Planlar hikâye sırasına göre çekilmez. Sıralama üç ölçüte göre yapılır.

Kamera yönü: aynı yöne bakan planlar birlikte çekilir; ışık bir kez kurulur.

Işık koşulu: gün ışığına bağlı planlar, ışığın doğru olduğu saatte.

Oyuncu durumu: duygusal olarak en zor sahne, oyuncunun hazır olduğu yerde — genellikle günün ortasında, ilk sahnede değil.

Ve bu üçü çatıştığında yönetmenin kararı bellidir: oyuncu önce gelir. Işık düzeltilebilir, kamera yönü değiştirilebilir; oyuncunun kaçırdığı an geri gelmez.

Çekim sırası bir lojistik belgesi değil, bir yönetmenlik kararıdır. Neyi ne zaman çekeceğin, filmin ne olacağını belirler.

Plan sette bozulur

Bu bölüm dersin en önemlisidir.

Hazırlanmış plan sette üç sebeple bozulur: mekân farklı çıkar, oyuncu başka bir şey bulur, zaman yetmez.

Üçünde de doğru davranış aynıdır: planın hangi parçasının zorunlu olduğunu bil. Her plan listesinde iki tür plan vardır — sahne onsuz anlaşılmayan planlar ve iyi olsa güzel olacak planlar. Bu ayrım hazırlıkta yapılırsa, sette zaman daraldığında hangi planın düşeceğine saniyeler içinde karar verirsin.

Buna karar vermenin basit yolu: plan listesinde zorunlu planları işaretle. Toplam sürenin yarısında zorunlu planların hepsi bitmiş olmalı.

Filmlerden okuma

Mekânın sahneye kattığı

Kat planı ve bloklama

Storyboard ve önvizyon

Plan sayısı, çekim sırası ve sapma

Usta katmanı

Buraya kadarki kısım ön hazırlığın alfabesiydi. Şimdi ince tarafa gelelim.

Az önce "plan listesi yaz" dedim. İşin aslı şu: plan listesini sahneyi provada gördükten sonra yazmak neredeyse her zaman daha iyidir. Oyuncular bloklamayı bulduğunda, planların nerede olması gerektiği kendiliğinden ortaya çıkar. Önce liste yazıp sonra oyuncuyu listeye sığdırmak, seviye ikide konuştuğumuz hatanın hazırlık aşamasındaki hâlidir.

İkinci nüans: hazırlığın amacı sette karar vermemek değil, doğru kararı verecek zamanı kazanmaktır. Hazırlıklı yönetmen sette daha çok doğaçlar, daha az. Çünkü zorunlu olanı hallettiğinde bakacak gözü kalır.

Üçüncü nüans, ve düşük bütçede en pratiği: mekân seçimi, plan listesinden daha belirleyicidir. Doğru mekânda zayıf bir plan listesi işe yarar; yanlış mekânda mükemmel bir liste yaramaz. Hazırlık zamanının çoğunu keşfe ayırmak, çizime ayırmaktan daha çok kazandırır.

Dördüncüsü: ten tonu hazırlıkta düşünülür. Kadrondaki insanların ten tonlarını bilerek ışık planı yapmak, sette yapılan bir düzeltmeden çok daha ucuzdur. Bir anahtar ışık açısı bir tende yumuşak, başka bir tende sert görünür; bu, teknik keşifte konuşulacak bir konudur, çekim sabahı fark edilecek bir sürpriz değil.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Kilit özet

Sette düşünmek pahalıdır, hazırlıkta düşünmek bedavadır; yönetmenlik büyük ölçüde bu iki maliyeti doğru yere koymaktır.

Mekân keşfi bir yer beğenme işi değildir: ışığın yönü, kameranın kurulabileceği yer, ses, erişim ve mekânın sahneye ne kattığı sorulur.

Kat planı bloklamayı, aksı ve verimliliği aynı anda çözer; çizerken sahnenin çalışmadığı yeri de görürsün.

Çekim sırası bir lojistik belgesi değil bir yönetmenlik kararıdır; kamera yönü, ışık ve oyuncu çatıştığında oyuncu önce gelir.

Hazırlığın amacı planı uygulamak değil, plandan sapabilecek kadar hazırlıklı olmaktır — hangi planın zorunlu olduğunu bilmek, sette kazanılan en büyük zamandır.

Sonraki ders

Bu derste filmi kâğıt üstünde kurduk. Şimdi onu insanlarla kuruyoruz. Bir sonraki derste yaratıcı ekiplerle çalışmayı ele alacağız: görüntü yönetmeni, sanat yönetmeni, kostüm, makyaj ve ses ekibiyle ortak dil kurmak ve yetki paylaşımı.