Mizansen ve bloklama

Açılış sahnesi

İki kişi bir odada tartışıyor. Sahne boyunca ikisi de aynı yerde duruyor.

Şimdi tek bir şey değiştiriyoruz: tartışmanın ortasında biri kalkıp pencereye gidiyor.

Sahne değişti. Kimse fazladan bir kelime söylemedi ama bir şey oldu: biri konuşmayı bıraktı, biri sırtını döndü, aradaki mesafe açıldı.

Şimdi bir daha değiştirelim: pencereye giden kişi orada durmuyor, geri geliyor ve karşısındakinin yanına oturuyor.

Yine değişti — bu kez tersine.

Hiçbir replik değişmedi. Değişen tek şey insanların nerede durduğu.

Bloklama süsleme değildir. İnsanların bir odada nerede durduğu, aralarında ne olduğunun ta kendisidir.

Geçen ders sahneyi hazırladık. Şimdi onu mekâna yerleştiriyoruz.

Bu derste ne olacak

Önce mizansen ile bloklamanın ne olduğunu ayıracağız. Sonra hareketin dramatik anlamını çalışacağız — yaklaşmak, uzaklaşmak, oturmak, kalkmak. Ardından mekânın elemanlarını kullanmayı göreceğiz: eşikler, kapılar, masalar, koridorlar. Sonra mesafeyi bir araç olarak ele alacağız. Ardından en kritik gerilime geleceğiz: kamera için bloklama ile oyuncu için bloklama. Sonra ensemble sahnelerinde dikkat yönetimini çalışacağız. En sonda bloklamayı oyuncunun dürtüsüyle birlikte kurmayı göreceğiz. On altı filmden örneklerle bunları okuyacağız.

Sıfır noktası

Bir partiye girdiğini düşün. Kapıdan içeri bakıyorsun ve daha kimseyle konuşmadan bir sürü şey biliyorsun.

Kim kiminle. Kim yalnız. Kim kaçıyor. Kim merkezde. Kim mutfağa sığınmış. Kim kapıya yakın duruyor çünkü erken gidecek.

Bunları sana kimse söylemedi. Yerleşim söyledi.

Şimdi benzetmenin kırıldığı yeri söyleyeyim. Partide yerleşim kendiliğinden oluşur; sahnede oluşmaz. Ama iyi bir bloklama, kendiliğinden oluşmuş gibi görünmek zorundadır. Seyirci koreografi görürse sahneden çıkar. Bu yüzden bloklama, tasarlanmış ama tasarlanmamış gibi duran şeydir — ve bu, işi zorlaştıran tek cümledir.

Bu kadarı temel. Şimdi asıl mesele başlıyor.

Mekanizma

Hareketin dramatik anlamı

Bir sahnede her hareket bir cümledir. Sözlüğü şöyle kurulabilir — ama unutma, bağlam her zaman kazanır.

Yaklaşmak: baskı, samimiyet, tehdit ya da yalvarma. Hangisi olduğunu hız belirler; yavaş yaklaşma yakınlık, hızlı yaklaşma tehdittir.

Uzaklaşmak: geri çekilme, korunma, reddetme. Sırtını dönmek ise konuşmayı bitirmenin en sert hâlidir.

Oturmak: yerleşmek, kalmayı kabul etmek, teslim olmak. Bir tartışmanın ortasında oturan kişi çoğu zaman kaybetmeyi kabul etmiştir.

Ayağa kalkmak: statü almak, konuyu bitirmek, gitmeye hazırlanmak.

Takip etmek: ihtiyaç. Bir odada birinin diğerini takip etmesi, aralarındaki güç dengesini tek hamlede açıklar.

Kaçınmak: aynı odada durup temas kurmamak. Karakterler mekân içinde birbirine hiç bakmadan durabiliyorsa, bu bir ilişki tarifidir.

Buradaki kural şudur: hareket bir dürtüden doğmalıdır. Karakter neden kalkıyor? Bir yere gitmek istediği için mi, orada duramadığı için mi? Sebebi olmayan hareket, oyuncuya "şimdi soldan sağa yürü" demektir ve bu, sahnenin ölmesinin en hızlı yoludur.

Mekânın elemanları

Bir odadaki her nesne bir bloklama aracıdır.

Eşikler ve kapılar: girmek ve çıkmak dramatik olaylardır. Eşikte durmak — ne içeride ne dışarıda — bir karar anıdır. Kapının açık mı kapalı mı olduğu, sahnenin mahremiyetini belirler.

Masalar: iki insan arasına konan en yaygın engeldir. Masanın hangi tarafında oturdukları, karşılıklı mı yan yana mı oldukları ilişkiyi doğrudan söyler.

Pencereler: dışarısı ile bağ. Pencereye giden karakter odadan zihinsel olarak çıkmıştır.

Koridorlar ve merdivenler: geçiş mekânları. Bir konuşma koridorda geçiyorsa, o konuşma "tam olarak yapılmamış" bir konuşmadır.

Yükseklik farkları: bir basamak, bir sandalye, bir yatak. Kimin yukarıda olduğu, statüyü fiziksel olarak kurar.

Mekân seçerken bu araçların var olup olmadığına bakılır. Bu yüzden mekân gezisi bir estetik gezisi değil, bir bloklama olanakları envanteridir.

Mesafe

İnsanlar arasındaki mesafe sahne boyunca sabit kalmaz; kaldığında sahne durur.

Dört kaba aralık işini görür: temas mesafesi, kişisel mesafe (kol boyu), sosyal mesafe (bir masa boyu) ve kamusal mesafe (odanın iki ucu).

Bir sahnenin dramatik grafiği çoğu zaman mesafe grafiğidir. Sahne uzakta başlayıp yakında bitiyorsa yakınlaşma hikâyesidir; yakında başlayıp uzakta bitiyorsa kopuş.

Ve en güçlü an genellikle mesafenin beklenenin tersine değiştiği andır: bir kavga sırasında yaklaşmak, bir itiraf sırasında uzaklaşmak.

Kamera için mi, oyuncu için mi?

Bu, bu dersin en kritik gerilimi ve her sette yaşanır.

Kamera için bloklama: oyuncular kameranın ihtiyacına göre yerleştirilir. Işık doğru düşer, kadraj güzel olur, netlik tutar. Riski, oyuncunun kendini yapay hissetmesi ve sahnenin donuklaşmasıdır.

Oyuncu için bloklama: sahne önce oyuncunun dürtüsüyle kurulur, kamera sonra ona uyum sağlar. Riski, bazı anların teknik olarak çekilemez olması.

Doğru sıra neredeyse her zaman şudur: önce oyuncu, sonra kamera. Sahneyi provada serbest bırak, ne olduğunu izle, sonra kameranın bunu nasıl yakalayacağını çöz.

Ama bu mutlak değildir. Bazı sahneler önce görsel olarak tasarlanmıştır ve oyuncu o tasarımın içine girer — bir tören, bir savaş, bir koreografi. Orada kamera önce gelir ve bunu oyuncuya açıkça söylemek gerekir.

Kötü olan üçüncü bir durum vardır: kameranın gizlice belirlediği ama oyuncuya "serbestsin" denen bloklama. Oyuncu serbest sanır, her hareketinde düzeltilir ve güvenini kaybeder.

Ensemble sahneleri

Üç ve daha fazla kişinin olduğu sahnelerde bloklama zorlaşır çünkü göz tek bir yere bakabilir.

Üç araç işini görür.

Katmanlama: kalabalığı derinlikte diz. Herkes aynı hatta durursa kadraj yassılaşır ve kimse ayrışmaz.

Odak devri: her an kimin önemli olduğunu belirle ve onu hareketle, konumla ya da diğerlerinin bakışıyla ayır. Bir gruptaki herkes aynı kişiye bakıyorsa seyirci de ona bakar — bu, en ucuz yönlendirmedir.

Alt gruplar: kalabalığı ikili ve üçlü kümelere böl. Her kümenin kendi küçük sahnesi olur ve büyük sahne bu kümeler arasında dolaşır.

Ve bir uyarı: ensemble sahnesinde herkesi eşit göstermeye çalışmak, hiç kimseyi göstermemektir.

Bloklama ve devamlılık

Bloklamanın bir bedeli vardır ve kurgu odasında ödenir.

Bir sahne parçalı çekilecekse — geniş plan, sonra yakın planlar — oyuncuların her çekimde aynı yerde aynı şeyi yapması gerekir. Geniş planda beşinci replikte kalkan biri, yakın planda da beşinci replikte kalkmalıdır; yoksa iki plan yan yana gelmez.

Bu, hareketli bloklamalı sahnelerde ciddi bir kısıttır. Ne kadar çok hareket varsa, o kadar çok eşleşme noktası tutmak zorundasın.

Üç pratik çözüm vardır.

Hareketi repliklere bağla. "Şu cümlede kalk" demek, "bir yerde kalk" demekten kat kat güvenilirdir. Oyuncu için de kolaydır.

Hareketi kesme noktalarına denk getir. Bir hareketin ortasında kesilirse iki plan birbirine yapışır; hareket tamamlanıp durulduğunda kesme daha kolay olur.

Sabit bölümler bırak. Sahnenin bir kısmında kimse hareket etmiyorsa, o kısım kurguda serbest alandır ve her ölçekten kullanılabilir.

Ve bir karar: sahne çok hareketliyse ve eşleşmeleri tutturmak zorlaşıyorsa, o sahneyi tek planda çözmeyi düşün. Bazen doğru cevap parçalamayı bırakmaktır.

Bloklamayı oyuncuyla kurmak

Pratik yöntem şudur ve üç adımdır.

Bırak: oyunculara sahneyi ver ve mekânda serbest oynamalarını iste. Hiçbir yön verme. İzle.

İşaretle: kendiliğinden olan iyi şeyleri not et. "Orada kalktın, neden?" diye sor. Cevap genellikle bir dürtüdür ve o dürtü korunur.

Ayarla: gereken teknik düzeltmeleri en az müdahaleyle yap. "Aynı şeyi yap ama bir adım sağdan" gibi.

Bu üç adım, hem sahneyi canlı tutar hem de kameranın işini çözer. Ve bir yan faydası vardır: oyuncu bloklamayı kendi bulduğunu hissettiği için onu sahiplenir ve her tekrarda gerçekten yapar.

En iyi bloklama, oyuncunun zaten yapmak istediği şeydir — sen yalnız onu görünür kılarsın.

Filmlerden okuma

Hareketin kendisi anlatı olduğunda

Mekânın elemanları

Kamera ile oyuncu arasındaki denge

Ensemble ve dikkat

Usta katmanı

Buraya kadarki kısım bloklamanın alfabesiydi. Şimdi ince tarafa gelelim.

Az önce hareketin dramatik anlamını sıraladım. İşin aslı şu: hareketsizlik de bir bloklamadır ve çoğu zaman en güçlüsüdür. Sahne boyunca hiç kımıldamayan bir karakter, tek bir hareket ettiğinde patlama etkisi yaratır. Sürekli hareket eden bir sahnede hiçbir hareket anlam taşımaz. Hareketi de boşluk gibi düşün: değerini seyrekliğinden alır.

İkinci nüans: bloklama kurgu kararıdır. Bir sahnede karakterler çok hareket ediyorsa, o sahneyi parçalı çekmek zorlaşır — her planda konumlar tutmak zorundadır. Sabit bloklamalı sahneler kurguda esnektir; hareketli sahneler ise kesme noktalarını kendileri belirler. Bu yüzden bloklama tasarlanırken "bunu nasıl keseceğim" sorusu aynı anda sorulur.

Üçüncü nüans: oyuncunun yanlış bulduğu bir bloklamayı zorlama. Bir oyuncu "burada duramıyorum" diyorsa genellikle haklıdır — karakterinin o an orada duracak bir sebebi yoktur. Çözüm onu zorlamak değil, sebebi bulmak ya da bloklamayı değiştirmektir.

Dördüncüsü, ve düşük bütçe için en değerlisi: bloklama bedavadır. Kamera hareketi para ister, ışık zaman ister, dekor bütçe ister. Bir oyuncunun sahnenin ortasında kalkıp pencereye gitmesi hiçbir şeye mal olmaz ve sahneyi baştan yazar. Kaynağın azaldıkça bloklamaya daha çok yaslan.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Kilit özet

Bloklama süsleme değildir; insanların bir odada nerede durduğu, aralarında ne olduğunun kendisidir.

Her hareket bir dürtüden doğmalıdır; sebebi olmayan hareket sahneyi canlandırmaz, öldürür.

Mekân bir dekor değil bir araç envanteridir: eşikler, masalar, pencereler ve yükseklik farkları doğrudan bloklama malzemesidir.

Doğru sıra çoğu zaman önce oyuncu, sonra kameradır; kameranın gizlice belirlediği ama "serbestsin" denen bloklama en kötüsüdür.

Bloklama bedavadır ve kaynağın azaldıkça en çok yaslanacağın araçtır — kamera hareketi para ister, oyuncunun kalkması istemez.

Sonraki ders

Bu derste sahneyi mekâna yerleştirdik. Şimdi sahnenin sesine geçiyoruz. Bir sonraki derste diyalog yönetimini çalışacağız: düşüncenin doğuşu, dinleme, tempo ve duraklama, üst üste konuşma ve açıklayıcı diyaloğu davranışa çevirmek.