Kohort

Açılış sahnesi

Bir öğretmen, bir haber sitesinde "yıllarca izlenen binlerce kişi: düzenli egzersiz yapanlarda kalp hastalığı daha az" başlıklı bir yazı okuyor. Yazıya göre araştırmacılar bir grup yetişkini on yıl boyunca izlemiş. Başlangıçta hiçbirinde kalp hastalığı yokmuş; araştırmacılar kimin düzenli egzersiz yaptığını kaydetmiş ve yıllar içinde kimde hastalık ortaya çıktığını saymış.

Öğretmen bu çalışmanın bir önceki okuduğu anketten farklı olduğunu fark ediyor. Burada kimin önce egzersiz yaptığı, kimin sonra hastalandığı biliniyor; zaman sırası artık belirsiz değil. Bu yüzden sonucun daha güçlü olduğunu düşünüyor.

Yine de bir şey onu rahatsız ediyor. Kimse bu kişilere egzersiz yapmalarını ya da yapmamalarını söylememiş; herkes kendi seçmiş. Düzenli egzersiz yapanlar, belki sigara da içmiyor, daha iyi besleniyor, daha çok kazanıyor ve daha az stres altında çalışıyordu. Kalplerini koruyan egzersiz miydi, yoksa egzersizle birlikte gelen bütün bir yaşam mı?

Bu derste ne olacak

Bu derste bir grup insanı zaman içinde izleyen tasarıma, kohort çalışmasına bakıyoruz. Önce bu tasarımın ne olduğunu ve bir önceki dersteki anketten hangi noktada ayrıldığını göreceğiz: izleme, yeni ortaya çıkan vakaları, yani insidansı ölçmeyi mümkün kılar. Sonra ileriye ve geriye dönük kohortlar arasındaki farka ve bu tasarımın neden bazı soruları sormanın tek etik yolu olduğuna geçeceğiz. Ardından kohort çalışmalarının temel sınırını, katılımcıların maruziyeti kendilerinin seçmesini ve bunun doğurduğu karıştırıcı değişkenleri tartışacağız. En sonda uzun süreli bir kohortun kimleri izlediğine bakacağız; burada ten tonu, bir kohortun kimin için konuşabildiğini gösterecek.

Sıfır noktası

Y5.68'de kesitsel çalışmayı gördük: bir nüfusun belirli bir andaki fotoğrafını. Orada iki özelliğin aynı anda ölçülmesinin, hangisinin önce geldiğini belirsiz bıraktığını ve bunun bir neden çıkarımını engellediğini konuştuk. Yaygınlığı da tanımladık: belirli bir anda bir durumu taşıyanların oranı.

Kohort, o fotoğrafa zaman ekler. Aynı insanlara yıllar boyunca, belirli aralıklarla döner. Böylece bir kişinin önce neye maruz kaldığı ve sonra ne yaşadığı sıralanabilir. Ama sıralamak, nedeni bulmakla aynı şey değildir; ve bu ders tam o farkın üzerinde duruyor.

Mekanizma

Aynı kişileri zaman içinde izlemek

Kohort çalışması maddesi, bu tasarımı, ortak bir özelliği paylaşan bir insan grubunu, bir kohortu, örnekleyip zaman içinde belirli aralıklarla kesitler alan bir boylamsal çalışma türü olarak tanımlıyor. Madde, kohort çalışmalarında katılımcılara herhangi bir müdahale ya da maruziyet uygulanmadığını ve bir kontrol grubunun tanımlanmadığını yazıyor: maruziyetler, katılımcıların önceden var olan özellikleri olarak belirlenir, katılımcılar zaman içinde izlenir ve ilgilenilen hastalığın ya da sonucun ortaya çıkma hızı gözlenir.

Madde önemli bir koşulu da vurguluyor: kohort, incelenen hastalık ortaya çıkmadan önce belirlenir. Çalışma, hastalığı olmayan bir grubu bir süre izler ve kimde yeni ortaya çıktığını görür.

Kohortun asıl ölçüsü insidanstır. İnsidans maddesi onu, bir nüfusta, seçilmiş bir süre içinde bir durumun yeni vakalarının sayısı olarak tanımlıyor. Yaygınlık bir sınıfta bugün kimin dizinin ağrıdığını sayar; insidans ise bu dönem boyunca kimin dizinin ağrımaya yeni başladığını.

İleriye ve geriye dönük

Kohort çalışması maddesi, kohortların geriye dönük ya da ileriye dönük olabildiğini yazıyor. Geriye dönük kohortlar, sağlık kayıtları gibi daha önce toplanmış verileri kullanarak zamanda geriye bakar; ileriye dönük kohortlar ise yeni veri toplanmasını gerektirir. Madde, geriye dönük çalışmaların çok daha ucuz ve hızlı olduğunu, ama toplanan bilgi yalnızca var olan verilerle sınırlı olduğu için araştırmacıların karıştırıcı etkenleri ve yanlılığı azaltma imkânını kısıtladığını ekliyor.

Madde, kohort çalışmalarının bazı sorular için neden vazgeçilmez olduğunu da açıklıyor. Bir maruziyetin zararlı olabileceği düşünüldüğünde, etik ilkeler katılımcıları bu risk etkenine bilerek maruz bırakan bir deneyi engeller. Güneşte geçirilen zaman ya da sigara içmek gibi kişilerin kendi yaşamlarında, alışkanlıklarında ve seçimlerinde maruz kaldıkları etkenler ise, kimseyi bir riske sokmadan bir kohortta ölçülebilir.

Kendi seçtikleri yaşam

Açılış sahnesindeki öğretmenin rahatsızlığı, kohort çalışmalarının temel sınırını adlandırıyordu. Kohort çalışması maddesi, çift kör randomize kontrollü çalışmaların tedavi alanında kanıt hiyerarşisinde genellikle daha üstün sayıldığını, çünkü sonucu etkileyebilecek öteki değişkenler üzerinde en fazla denetimi sağladıklarını ve özellikle bilinmeyen karıştırıcı değişkenlerin sonuçları etkileme olasılığını azalttıklarını yazıyor. Kohort çalışmalarında ise araştırmacılar önceki bilgiye dayanarak modele hangi değişkenleri koyacaklarını seçer ve istatistiksel yöntemlerle olası karıştırıcıları hesaba katmaya çalışır.

Karıştırıcı değişken maddesi, bu kavramı tanımlıyor: sonucu bağımsız olarak öngören, maruziyetle ilişkili olan ve maruziyet ile sonuç arasındaki neden yolunun üzerinde bulunmayan bir değişken. Madde, bir karıştırıcının hesaba katılmamasının maruziyet ile sonuç arasında sahte bir ilişki doğurduğunu yazıyor.

Açılış sahnesindeki çalışmada sigara, beslenme, gelir ve iş stresi olası karıştırıcılardı: hem egzersiz yapma olasılığıyla hem kalp hastalığı riskiyle ilişkili olabilirlerdi. Bir kohort çalışması bunların bilinenlerini ölçüp hesaba katabilir; ama ölçülmemiş ya da bilinmeyen bir karıştırıcı her zaman geride kalabilir. İlişki ile nedenselliği ayırmanın genel araçları, birimin sonlarına doğru ayrı bir derste toplanacak.

Kohort kimi izliyor?

Framingham Kalp Çalışması maddesi, en bilinen kohort çalışmalarından birini anlatıyor. Çalışma bin dokuz yüz kırk sekizde, Massachusetts'teki Framingham kentinden beş bin iki yüz dokuz yetişkinle başladı ve bugün üçüncü kuşak katılımcılarıyla sürüyor. Madde, çalışma başlamadan önce yüksek tansiyon ve damar sertliğine bağlı kalp hastalıklarının epidemiyolojisi hakkında neredeyse hiçbir şeyin bilinmediğini ve beslenmenin, egzersizin ve aspirin gibi yaygın ilaçların etkileri gibi bugün yaygın olan bilgilerin çoğunun bu çalışmaya dayandığını yazıyor.

Ten tonu burada bir kohortun kimin için konuşabildiğini gösterir. Madde, bin dokuz yüz doksan dörtte kurulan Omni kohortunun, ırkın ve kökenin kalp risk etkenleri olarak olası etkisini ve Framingham'ın değişen ırksal yapısını incelemeye yöneldiğini aktarıyor. Tek bir kentten başlatılan bir kohort, o kentin o dönemdeki nüfusunu izler; o nüfusta az bulunan grupların deneyimi, onları özellikle kapsayan yeni kohortlar kurulana kadar bulgulara yeterince girmeyebilir. Bir kohortun bulgusunu okuyan öğretmen, kohortun kimlerden oluştuğuna bakar ve bulgunun karşısındaki öğrenciye, teni, kökeni ve yaşamı farklı olan birine, ne kadar taşınabileceğini sorar.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Bir kohort, bir grubu zaman içinde izler ve böylece bir fotoğrafın bilemediği bir şeyi bilir: kimin önce neye maruz kaldığını ve sonra ne yaşadığını. Yeni vakaları sayar, nadir ve geç sonuçları görebilir ve bir riski kimseye dayatmadan inceleyebilir. Uzun süreli kohortlar, kalp hastalığı gibi alanlarda bugünkü bilginin önemli bir kısmını kurdu.

Bu güç bir sınırla birlikte gelir ve usta öğretmen ikisini birden taşır. Kohortta katılımcılar maruziyeti kendileri seçer; bu yüzden maruziyetle birlikte gelen bir yaşam, karıştırıcı değişkenler olarak sonucu etkileyebilir. Araştırmacıların hangi değişkenleri hesaba kattığına bakar ve listede olmayanları sorar.

Ve usta bir öğretmen, bir kohortun kimleri izlediğine bakar. Bir kentten, bir dönemden, bir gruptan kurulan bir kohortun bulgusunu, teni, yaşı ve yaşamı farklı bir öğrenciye aktarmadan önce, kohortun o öğrenciyi ne kadar temsil ettiğini sorar ve bulguyu aktarırken bu sınırı da söyler.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Bir kohort, sonucu henüz yaşamamış bir grubu zaman içinde izler ve yeni vakaları, insidansı sayar.

Zaman sırası bilinir: kimin önce neye maruz kaldığı ve sonra ne yaşadığı sıralanabilir.

Katılımcılar maruziyeti kendileri seçer; maruziyetle birlikte gelen yaşam, karıştırıcı değişkenler olarak sonucu etkileyebilir.

Hesaba katılan değişkenler sonucu güçlendirir, ama ölçülmeyenler geride kalır.

Bir kohortun bulgusu, kohortun kimlerden oluştuğu kadar genellenebilir.

Sonraki derse köprü

Bu derste bir grubu izleyen ama ona müdahale etmeyen tasarımı gördük; ve en büyük sınırını: katılımcıların maruziyeti kendilerinin seçmesi. Bu sınırı kaldırmanın yolu, maruziyeti katılımcıların değil, bir kurayla araştırmacıların belirlemesidir.

Sıradaki ders bu yolu açıyor: randomize kontrollü çalışma.

Soru şu: katılımcıları bir kurayla gruplara ayırmak neden karıştırıcı değişkenleri, bilinmeyenleri de dahil, gruplar arasında dengeleyebilir ve bir yoga programı bu tür bir çalışmada sınanırken hangi güçlüklerle karşılaşır?