Hareket aralığı

Açılış sahnesi

Bir hamle duruşunda öğretmen sınıfa sesleniyor: "Kalçanı biraz daha indir, biraz daha, biraz daha." Sınıfın çoğu kalçasını indiriyor. Bir öğrenci her "biraz daha" ile ön dizini biraz daha öne itiyor, arka dizi yere yaklaşıyor, beli çöküyor. Bir başka öğrenci kalçasını neredeyse yere değdiriyor; dizleri ve dirsekleri geriye doğru, normalin ötesine bükülüyor. Öğretmen ikisine de "harika" diyor.

Bir hafta sonra aynı öğretmen başka bir yönerge deniyor: "Kalçanı, ön dizin ayak bileğinin üzerinde kalabildiği yere kadar indir, ve orada kal." Birinci öğrenci hamleyi daha yüksekte bitiriyor; ama bacakları ilk kez gerçekten çalışıyor. İkinci öğrenci de daha yüksekte kalıyor; eklemlerinin sonuna asılmak yerine, çevresindeki kaslarla kendini taşıyor.

İlk yönerge derinliği bir hedef yapmıştı. İkincisi aralığı bir seçime dönüştürdü.

Bu derste ne olacak

Y5.26 kaldıracın bir yoğunluk ayarı olarak nasıl çevrildiğini gösterdi. Bu derste üçüncü bir düğmeye bakıyoruz: hareket aralığı, yani bir duruşun ya da hareketin gittiği mesafe. Ama bu düğme önceki ikisinden daha kaygandır, çünkü aralık kolayca bir düğme olmaktan çıkıp bir hedefe dönüşür. Önce seride derinlik üzerine söylenenleri hatırlayıp öğretmenin seçtiği çalışma aralığını derinlik peşinde koşmaktan ayıracağız. Sonra aralığın haftalar içinde neden genişlediğine dair iki açıklamayı, germe araştırmalarıyla göreceğiz. Ardından aralığı zaten geniş olan öğrenciler için ilerlemenin ne anlama geldiğini, hipermobiliteyle birlikte tartışacağız. En sonda aralığı hangi durumda açmaya, hangi durumda olduğu gibi tutmaya çalışacağımızı soracağız.

Sıfır noktası

Bu konu seride öğrencinin gözünden ayrıntılı işlendi. Y1.02 hareket açıklığını, bir eklemin gidebildiği mesafe olarak tanımladı; aktif ve pasif açıklığı ayırdı ve kemik uyumunu, eklem yüzeylerinin kişiye özgü biçimini, hareketin son sınırını belirleyen ve antrenmanla değişmeyen etken olarak gösterdi. Y2.12 kullanılabilir aralığı, kişinin kendi kuvvetiyle ulaşıp orada kontrol taşıyabildiği aralık olarak tanımladı. Y2.27, derinliği bir duruşun ölçütü sanmanın, çoğu zaman kişinin oranlarını ölçmek olduğunu gösterdi. Y1.65 de derinliğin bir değişken değil bir sonuç olduğunu, ona bir düğme olarak değil bir gösterge olarak bakmak gerektiğini söyledi.

Bu ders o tezi bozmuyor; üzerine kuruyor. Derinlik bir hedef değildir. Ama bir öğretmenin, bir duruşun hangi aralıkta çalışılacağını bilinçli olarak seçmesi, bir düğmedir.

Mekanizma

Çalışma aralığı ile derinlik peşi

Açılış sahnesindeki iki yönerge arasındaki fark buradadır. "Biraz daha indir" yönergesi derinliği bir hedef yapar: öğrenci ne kadar inerse o kadar iyi yaptığını düşünür ve bunun için hareketi bozar. "Ön dizin bileğinin üzerinde kaldığı yere kadar" yönergesi ise aralığı bir ölçütle sınırlar: öğrenci o ölçütü koruyabildiği kadar iner ve orada çalışır. Birincisi Y2.27'deki derinlik ölçütü yanılgısını besler; ikincisi bir çalışma aralığı tanımlar.

Çalışma aralığını küçültmek bir gerilemedir: öğrenci hareketin daha az talepkâr bir bölümünde kalır. Onu büyütmek bir ilerlemedir; ama yalnızca öğrenci yeni aralıkta da ölçütü koruyabiliyorsa. Y0.13'te küçük aralığı, kontrolün hiç kaybolmadığı bölgede çalışmak olarak tanımlamıştık; o bölge bir hazırlık değil, ayrıntının göründüğü yerdi.

Aralık neden genişler

Bir öğretmen bir öğrencinin aralığını genişletmeye çalışacaksa, genişlemenin nasıl olduğunu bilmesi gerekir. Germe maddesi, germenin esnekliği nasıl artırdığına dair bugün iki açıklama olduğunu yazıyor. Madde, birinci ve en çok kabul gören açıklamanın duyusal algıyla ilgili olduğunu, yani uzun süreli germenin germe toleransını artırdığını aktarıyor: maddeye göre kas ve tendon birimi, eğitimden sonra, rahatsızlığın öznel algısındaki bir değişiklik nedeniyle daha fazla pasif gerilime katlanabiliyor. İkinci açıklama ise mekanik açıklamadır: germenin, dokunun sertliği gibi mekanik özelliklerini ya da yapısını değiştirerek eklemin germeye karşı direncini azalttığını varsayar.

Bu açıklamanın bir öğretmen için önemli bir sonucu vardır. Aralığın genişlemesinin önemli bir bölümü, dokunun zorla uzatılmasından değil, sinir sisteminin o aralığı daha kabul edilebilir bulmasından geliyor olabilir. Öğrenciyi rahatsızlığın ötesine zorlamak, bu yüzden aralığı açmanın gerekli bir yolu değildir; sabırlı ve tekrarlanan bir maruziyet aynı işi görebilir.

Aralığı zaten geniş olan öğrenci

Bazı öğrenciler için sorun aralığın dar olması değil, geniş olmasıdır. Açılış sahnesindeki ikinci öğrenci kalçasını neredeyse yere indirebiliyordu; ama dizleri ve dirsekleri normalin ötesine bükülüyordu. Y1.02'de hipermobiliteyi, eklemlerin ortalamanın belirgin üzerinde bir aralıkta hareket edebilmesi olarak tanımlamıştık.

Hipermobilite maddesi, hipermobil eklemlerin yaygın olduğunu, nüfusun yaklaşık yüzde on ile yirmi beşinde görüldüğünü ve çoğunda başka bir sorun olmadığını yazıyor. Madde, bu kişilerin formda kalmasının önerildiğini, kuvvet çalışmasının hipermobil eklemlerin çevresindeki kasları dengelemek için kullanılabileceğini ve güçlü kasların eklemin dinamik dengesini artırdığını aktarıyor.

Aralığı geniş bir öğrenci için "biraz daha indir" yönergesi, eklemin sonuna asılmayı ödüllendirir. Onun için bir ilerleme, aralığı küçültüp o aralıkta kasları çalıştırmak olabilir: dizi tam açmadan hafifçe bükülü tutmak, dirseği kilitlemeden taşımak.

Ne zaman genişletmeli, ne zaman korumalı

Bir öğretmenin aralık konusunda vereceği karar, öğrencinin kullanılabilir aralığı ile pasif aralığı arasındaki farka bağlıdır. Y2.12'deki kullanılabilir aralık, pasif aralıktan küçükse, öğrencinin gidebildiği ama kontrol edemediği bir bölge vardır. Böyle bir öğrenci için ilerleme, pasif aralığı büyütmek değil, kullanılabilir aralığı pasif aralığa yaklaştırmaktır.

Kullanılabilir aralık pasif aralığa zaten yakınsa ve öğrencinin bir hedefi, günlük bir hareket için daha fazla aralık gibi, varsa, aralığı sabırla ve germe toleransına dayanarak genişletmek anlamlı olabilir. Ama Y1.02'deki kemik uyumu bir sınır koyuyorsa, o sınırın ötesine bir ilerleme yoktur; orada öğretmenin işi, sınırı bir eksiklik olarak değil, bir bedenin biçimi olarak kabul etmektir.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Hareket aralığı, bir öğretmenin elindeki en kaygan düğmedir, çünkü kolayca bir hedefe dönüşür. Bir öğretmen "biraz daha" dediği anda, öğrenci aralığı bir başarı ölçüsü olarak okur. Bu yüzden aralığı bir düğme olarak kullanmanın yolu, onu her zaman bir ölçüte bağlamaktır: öğrenci, bir şeyi koruyabildiği kadar gider.

Olgun bir öğretmen aralık konusunda iki yönlü düşünür. Dar aralıklı bir öğrenci için ilerleme, sabırla ve germe toleransına dayanarak aralığı genişletmek olabilir. Geniş aralıklı bir öğrenci için ilerleme, aralığı küçültüp o aralıkta kontrolü artırmaktır. İki öğrenci aynı duruşta, iki zıt yönde ilerler.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Derinlik bir hedef değildir; çalışma aralığı bir ölçüte bağlı bir seçimdir.

Aralığı küçültmek geriletir; büyütmek, yalnızca ölçüt korunuyorsa ilerletir.

Aralığın genişlemesinin önemli bir bölümü germe toleransının artmasıdır; zorlamak gerekli değildir.

Aralığı geniş bir öğrenci için ilerleme, daha çok aralık değil daha çok kontroldür.

Kemik uyumunun koyduğu sınırın ötesine bir ilerleme yoktur.

Sonraki derse köprü

Bu derste bir hareketin ne kadar uzağa gittiğini ayarladık. Ama aynı hareket, aynı aralıkta, farklı bir hızla da yapılabilir: bir hamleye bir saniyede ya da beş saniyede inmek, en alt noktada bir an durmak ya da hemen geri çıkmak.

Sıradaki ders tempoyu ve beklemeyi ele alıyor.

Soru şu: bir hareketi yavaşlatmak ya da bir noktada bekletmek, aralığı ve kaldıracı değiştirmeden talebini nasıl artırır, ve bir öğretmen tempoyu bir gerileme olarak ne zaman kullanabilir?