Destek yüzeyi

Açılış sahnesi

Karma bir sınıfta öğretmen ağaç duruşunu öğretiyor. Sınıfın bir ucunda yıllardır yoga yapan bir öğrenci, öbür ucunda ilk dersine gelmiş, yetmişlerinde bir adam var. Öğretmen ikisine iki ayrı duruş vermek istemiyor; ikisinin de aynı işi, kalçayı açıp gövdeyi yukarı uzatmayı, çalışmasını istiyor.

Bu yüzden duruşu üç biçimde sunuyor. Birinci biçimde kaldırdığı ayağın parmakları yerde kalıyor, topuğu destek bileğine yaslanıyor; bir eli duvarda. İkinci biçimde ayak baldıra yerleşiyor, parmak ucu duvara hafifçe değiyor. Üçüncü biçimde ayak uyluğun içine yerleşiyor, eller göğüste. Yetmişlerindeki adam birinci biçimi seçiyor, deneyimli öğrenci üçüncüyü. İkisi de kalçasını açıyor ve gövdesini uzatıyor. Değişen, bedenlerinin yere ve duvara değdiği yerlerdi.

Bu derste ne olacak

Y5.24'te araçları gördükleri işlerle düzenledik. Bu derste o işlerden birini, destek yüzeyini, bir öğretmenin elindeki ayar düğmesi olarak ele alıyoruz. Birimin sonunda beklenen, tek bir hedefi sabit tutup bir duruşu birkaç yoğunlukta verebilmek; destek yüzeyi buna giden en doğrudan yollardan biri. Önce bu birimin iki temel sözcüğünü, gerilemeyi ve ilerlemeyi, tanımlayacağız. Sonra destek yüzeyini değiştirmenin üç yolunu göreceğiz: bir temas noktası eklemek ya da çıkarmak, yük taşımayan hafif bir dokunuşla duyusal bilgi vermek ve zeminin sertliğini değiştirmek. Ardından bu düğmeyi çevirirken duruşun işini nasıl koruyacağımızı çalışacağız.

Sıfır noktası

Y1.46'da destek alanını, ayakların zeminle temas noktalarının çevrelediği alan olarak tanımlamış ve ağırlık merkezi bu alanın içinde kaldıkça dengenin korunduğunu görmüştük. Y2.89 bu fikri derinleştirdi: kenar payını, ağırlık merkezinin destek alanının en yakın kenarına uzaklığı olarak; etkin tabanı, destek alanının gerçekten yük taşıyan temas noktalarıyla belirlenmesi olarak; ve merkez kaydırmayı, bir uzvun konumunun bütün bedenin ağırlık merkezini değiştirmesi olarak tanımladı. Bu kavramlar öğrencinin kendi dengesini okuması içindi.

Y1.44'te de seçenek denkliğini, bir uyarlamanın duruşun taşıyıcı eylemini koruyup korumadığının ölçüsü olarak görmüştük. Bu ders, Y2.89'un kavramlarını ve Y1.44'ün ölçüsünü bir öğretmenin eline veriyor: bir sınıfta, aynı duruşu farklı bedenlere, aynı işle, farklı yoğunluklarda sunmak.

Mekanizma

Gerileme ve ilerleme

Gerileme sözcüğü kulağa bir geri adım gibi gelebilir; ama bu birimde bir değer yargısı taşımaz. Y5.23'te gördüğümüz gibi, bir düzeyin "kolay" diye adlandırılması onu seçmeyi zorlaştırır. Gerileme ve ilerleme, bir duruşun aynı işini farklı talep düzeylerinde sunmanın iki yönüdür.

Bu birimin sonraki dersleri başka değişkenleri ele alacak. Bu ders en görünür olanıyla başlıyor: bedenin neyin üzerinde durduğu.

Birinci yol: temas eklemek ya da çıkarmak

Bir duruşun talebini azaltmanın en doğrudan yolu, bedene yeni bir temas noktası eklemektir: yerde kalan ayak parmakları, duvara konan bir el, yere inen bir diz. Her yeni temas, Y2.89'un diliyle, etkin tabanı büyütür ve ağırlık merkezinin kenar payını artırır. Temas çıkarmak ise tersini yapar.

Denge değerlendirmesinde kullanılan testler de bu mantığı izler. Denge maddesi, Denge Hata Puanlama Sistemi adlı bir değerlendirmenin, katılımcıyı üç ayrı duruşta, iki ayak yan yana, tek ayak ve bir ayak ötekinin önünde topuk burna değecek biçimde, test ettiğini yazıyor. Bu üç duruş, destek alanının adım adım küçüldüğü bir dizidir.

İkinci yol: hafif dokunuş

Her temas yük taşımaz. Y0.09 bu tür bir temasa ad vermişti: ağırlıktan çok konum bilgisi taşıyan referans yüzey. Vestibülospinal yol maddesi bu tür bir temasın ne kadar etkili olabileceğine dair bir bulgu aktarıyor: denge sisteminde bir hasar olduğunda kalan işlevlerin, görmenin ya da stabil bir yüzeye hafif bir dokunuşun kaybedilen işlevin yerini tutabildiğini, ve araştırmaların yüz gram kadar hafif bir parmak ucu dokunuşunun salınımı azaltacak duyusal referansı sağlayabildiğini gösterdiğini yazıyor.

Açılış sahnesindeki ikinci biçimde öğrencinin parmak ucu duvara hafifçe değiyordu. Bu dokunuş ağırlık taşımıyordu; ama öğrenciye bedeninin nerede olduğunu söylüyordu. Bu, birinci biçimdeki tam el desteği ile üçüncü biçimdeki desteksiz duruş arasında bir ara basamaktır.

Üçüncü yol: zeminin sertliği

Destek yüzeyinin büyüklüğü kadar sertliği de önemlidir. Denge maddesi, aynı değerlendirme sisteminin üç duruşu iki ayrı yüzeyde, sert bir zeminde ve orta yoğunlukta bir köpük üzerinde test ettiğini yazıyor; köpük, aynı duruşun daha zor biçimi olarak kullanılıyor. Denge maddesi ayrıca zemin yüzeyindeki değişiklikleri dengeyi etkileyen çevresel etkenler arasında sayıyor.

Bu etki bir öğretmen için iki yönlüdür. Bir yandan, bir ilerleme aracıdır: deneyimli bir öğrenci için katlanmış bir battaniyenin üzerinde denge duruşu yapmak, aynı duruşu zorlaştırır. Öte yandan, fark edilmeden bir zorluk yaratabilir: dizlerin altına konan kalın bir battaniye, ayakta bir denge duruşunda istenmeyen bir yumuşaklık ekleyebilir.

Düğmeyi çevirirken işi korumak

Destek yüzeyini değiştirmek bir duruşun talebini değiştirir; ama yanlış yapıldığında duruşun işini de değiştirebilir. Y1.44'teki seçenek denkliği bu yüzden bir ölçüdür: bir gerileme, duruşun taşıyıcı eylemini koruyor mu?

Açılış sahnesindeki üç biçimin hepsi aynı işi, kalçayı açmayı ve gövdeyi yukarı uzatmayı, istiyordu. Bir öğretmen yetmişlerindeki adama ağaç duruşu yerine yalnızca iki ayak üzerinde durmasını söyleseydi, bu bir gerileme değil, başka bir duruş olurdu: kalça açılmazdı.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Destek yüzeyi, bir öğretmenin elindeki en görünür ve en çok kullanılan gerileme ve ilerleme düğmesidir. Temas eklemek, hafif bir dokunuş sunmak ve zeminin sertliğini değiştirmek, üç ayrı yoldur; üçü de aynı duruşu farklı yoğunluklarda sunar.

Ama olgunluk, düğmeyi çevirmekte değil, çevirirken duruşun işini korumaktadır. Her gerileme bir soruyla sınanır: bu biçimde öğrenci hâlâ duruşun asıl işini yapıyor mu? Cevap evetse, gerileme bir seçenektir. Cevap hayırsa, başka bir duruştur.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Gerileme ve ilerleme, duruşun hedefini koruyarak talebini değiştirmektir.

Temas eklemek geriletir, temas çıkarmak ilerletir.

Hafif bir dokunuş yük taşımadan bilgi verir; tam destek ile desteksizlik arasında bir basamaktır.

Yumuşak bir zemin dengeyi zorlaştırır; ilerleme aracı olabilir, fark edilmeyen bir zorluk da.

Her gerileme bir soruyla sınanır: duruşun asıl işi korunuyor mu?

Sonraki derse köprü

Bu derste bedenin neyin üzerinde durduğunu değiştirdik. Ama bir duruşun talebi, bedenin yerle temasından başka bir şeyle de değişir: bir kolun ya da bacağın gövdeden ne kadar uzağa uzandığıyla. Açılış sahnesindeki öğretmenin ağaç duruşunda kolları göğse almak yerine başın üzerine uzatması, duruşu değiştirirdi.

Sıradaki ders kaldıracı ele alıyor.

Soru şu: bir uzvun gövdeden uzaklığı bir duruşun talebini nasıl değiştirir, ve bir öğretmen bir dizi bükerek ya da bir kolu yaklaştırarak bir duruşu nasıl geriletir?