Ön bilgi aktivasyonu

Açılış sahnesi

Bir öğretmen, ilk kez yogaya gelen bir gruba nefes çalışması öğretmeye başlıyor. Ders boyunca özenle anlatıyor: nefesi karna doğru almayı, göğsü zorlamamayı, verişi yavaş tutmayı. Dersin sonunda bir öğrenci yanına geliyor: "Ben yıllardır yüzme yapıyorum. Nefes tutmayı ve verişi uzatmayı zaten biliyordum; keşke başta sorsaydınız, ben de bunu yoga nefesiyle karşılaştırabilirdim."

Bir başka öğrenci ise tam tersini söylüyor: "Bana hep 'göbeğini içeri çek, dik dur' denirdi. Şimdi karnımı bırakmamı istediğinizde, yanlış bir şey yapıyormuşum gibi hissettim." Öğretmen, iki öğrencinin de derse boş bir sayfa olarak gelmediğini, ikisinin de zaten bir şeyler bildiğini, biri için bu bilginin bir köprü, öteki için bir engel olduğunu fark ediyor.

Bu derste ne olacak

Yük dersinin son sayfaları, sınıfa gelen herkesin yanında bir şey getirdiğini hissettirmişti. Bu derste bu önceki bilginin kendisini ele alıyoruz. Önce eğitim psikolojisinde ön bilginin neden bu kadar önemli sayıldığını göreceğiz. Sonra yeni bilgiyi önceki bilgiye bağlamanın yollarını, ön düzenleyici kavramını ve şemaları tanıyacağız. Ardından önceki bilginin her zaman bir yardım olmadığını, bazen yanlış bir kavrayış olarak yeni öğrenmeyi zorlaştırdığını tartışacağız. Son bölümde, bir dersin ilk dakikalarında ön bilgiyi ortaya çıkarmanın somut yollarını çalışacağız.

Sıfır noktası

Bir önceki dersin iki kavramı, öbekleme ile deneyimli öğrencide rehberliğin ters tepmesi, aynı noktaya çıkıyordu: öğrencinin belleğinde zaten duran şey, yeni anlatımın nasıl alınacağını belirliyor. Bu iki kavramın ortak noktası, öğrencinin derse getirdiği şeydir. Bu ders o getirilen şeyi görünür kılmayı ve kullanmayı öğretiyor.

Mekanizma

En önemli tek etken

David Ausubel maddesi, bu Amerikalı eğitim psikoloğunun ezbere karşı anlamlı öğrenmeyi savunduğunu yazıyor ve onun bir kitabının önsözündeki ünlü bir sözünü aktarıyor: eğitim psikolojisinin tamamını tek bir ilkeye indirgemek zorunda kalsaydı, öğrenmeyi etkileyen en önemli tek etkenin öğrenenin zaten bildiği şey olduğunu söylerdi; bunu belirleyip öğretimi buna göre yapmak gerekir.

Ders planı maddesi de aynı fikre bir başka yoldan ulaşıyor. Maddenin Herbart'a dayandırdığı yaklaşımda dersin ilk aşaması hazırlıktır: ders içeriğini öğrencinin önceki bilgisine bağlayarak, merakını uyandırarak öğrenciyi yeni bilgiye hazırlamak. Madde, bu aşamanın ruhunu bir alıntıyla veriyor: öğrencilerin nerede olduğunu ve nereye ulaşmaya çalışmaları gerektiğini bilmek, iyi öğretimin iki temelidir.

Ön düzenleyici ve şema

David Ausubel maddesi, Ausubel'in eğitim psikolojisine en önemli katkısının "ön düzenleyiciler" üzerine geliştirdiği fikir ve araştırmalar olduğunu yazıyor. Ön düzenleyici, yeni bir konu öğretilmeden önce verilen ve öğrencinin zaten bildiği şey ile öğreneceği şey arasında bir köprü kuran kısa bir çerçevedir.

Ön bilginin zihinde nasıl düzenlendiğini anlatan kavram şemadır. Şema maddesi şemayı, bilgi kategorilerini ve aralarındaki ilişkileri düzenleyen bir düşünce ya da davranış örüntüsü olarak tanımlıyor. Madde, şemaların dikkati ve yeni bilginin alınmasını etkilediğini, insanların kendi şemalarına uyan şeyleri daha çok fark ettiğini ve çelişkili bilgiyi istisna sayma ya da şemaya uydurmak için çarpıtma eğiliminde olduğunu yazıyor.

Ön bilgi bir engel olduğunda

Ön bilgi her zaman bir köprü değildir. Bilimsel yanlış kavramalar maddesi, öğrencilerin ön bilgisinin ve yanlış kavramalarının öğrenme için önemli etkenler olduğunu, bu yüzden öğretmenlerin bu kavrayışları belirleyip ele alabilmesi gerektiğini yazıyor. Madde, yanlış kavramaların aşırı basitleştirmelerden, yanlış bilgilerden ya da sezgisel bilginin yanlış uygulanmasından doğabildiğini ve kişisel deneyim, kültürel inançlar ya da bilginin eğitimde sunuluş biçimi gibi etkenlerden kaynaklanabildiğini ekliyor.

Şema maddesi, bu kavrayışların neden kolayca değişmediğini de açıklıyor: şemalar, çelişkili bilgi karşısında bile değişmeden kalma eğilimindedir. Açılış sahnesindeki ikinci öğrenci için "göbeğini içeri çek" şeması, karnı bırakma yönergesini yanlış bir şey yapmak gibi hissettiriyordu.

Ön bilgiyi ortaya çıkarmak ve aktarmak

Ön bilgiyi kullanmanın ilk adımı onu görünür kılmaktır. Bir öğretmen dersin başında kısa bir soru, bir anı ya da bir gösterimle öğrencilerin bildiklerini ortaya çıkarabilir. İkinci adım, bu bilgiyi yeni öğrenmeye aktarmaktır. Öğrenme aktarımı maddesi, aktarımın insanların öğrendikleri bilgi, strateji ve becerileri yeni bir duruma uyguladıklarında gerçekleştiğini yazıyor. Madde, Edward Thorndike ve Robert Woodworth'ün bin dokuz yüz birde aktarımın, ilk bağlam ile sonraki bağlam arasındaki ortak öğelere bağlı olduğunu öne sürdüğünü aktarıyor.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Ön bilgi aktivasyonu, bir öğretmenin dersin başında yaptığı küçük bir soru gibi görünür; ama arkasında öğrenmeye dair derin bir görüş vardır. Ausubel'in ilkesine göre bir öğrenci derse boş bir sayfa olarak gelmez; onun bildiği şey, yeni öğreneceği şeyin tutunacağı ya da çarpacağı yerdir. Bir öğretmen bu yeri bilmezse, en iyi anlatımı bile yanlış bir yere düşebilir.

Bu yaklaşım bir öğretmene iki ayrı sorumluluk yükler. Birincisi, öğrencinin getirdiği yararlı bilgiyi bir köprü olarak kullanmaktır: yüzücünün nefes bilgisi, dansçının denge bilgisi. İkincisi, öğrencinin getirdiği alternatif kavrayışları fark etmek ve sabırla ele almaktır. Şema maddesinin hatırlattığı gibi, bu kavrayışlar kolayca değişmez; bir öğretmen onları bir kez düzeltip bitmiş saymamalı, birkaç ders boyunca üzerine dönmelidir.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Ausubel'e göre öğrenmeyi etkileyen en önemli tek etken öğrenenin zaten bildiği şeydir.

Anlamlı öğrenme yeni bilgiyi önceki bilgiyle ilişkilendirir; ön düzenleyici bu ilişki için kısa bir köprü kurar.

Şemalar dikkati yönlendirir ve çelişkili bilgiye karşı dirençlidir.

Ön bilgi bazen bir alternatif kavrayış olarak yeni öğrenmeyi zorlaştırır; bu kavrayışlar tekrar ve zamanla değişir.

Öğrenme aktarımı ortak öğelere bağlıdır; başka alanlardan gelen bilgi bu ortak öğeler üzerinden kullanılabilir.

Sonraki derse köprü

Bu derste bir dersin başında öğrencinin zaten bildiğini ortaya çıkarmayı ve yeni öğrenmeyi onun üzerine kurmayı gördük. Ama öğrencinin derse bağlanması için yalnızca bildiklerinin hatırlanması yetmez; özellikle yeni başlayan biri için dersin ilk dakikalarında bir şeyi başarabildiğini görmek de önemlidir.

Sıradaki ders hızlı kazanımı ele alıyor.

Soru şu: bir dersin ya da bir programın başında öğrenciye erken bir başarı deneyimi nasıl kazandırılır, ve bu başarı dersin ana hedefine nasıl bağlanır ki yalnızca bir teselli olarak kalmasın?