Sama-vṛtti

Açılış sahnesi

Bir öğrenci Y3.12'de üç-dört oranıyla verişini dikkatle uzatmayı öğrenmişti. Bir hafta sonra başka bir kaynakta "alış ve verişi rahatça eşitle" yazan bir yönergeyle karşılaştı.

Kafası karıştı. Hangisi doğruydu, veriş uzun mu tutulmalıydı yoksa alışla tam eşit mi olmalıydı; iki yönerge birbirine ters mi düşüyordu?

Öğretmeni ikisinin de doğru olduğunu, ama farklı işler gördüğünü söyledi. Biri asimetrik bir denge kuruyordu, öteki simetrik bir denge. İkisi de aynı araç kutusunun farklı aletleriydi; hangisinin seçileceği o günün ihtiyacına bağlıydı.

Bu derste ne olacak

Bu ders Y3.12'nin asimetrik oranının tam karşıtı bir yaklaşımı, alış ve verişi rahatça eşitlemeyi, ele alıyor. Önce "sama-vṛtti" isminin nereden geldiğini ve bunun tesadüfi bir isim olmadığını göreceğiz. Sonra eşitlemenin ne işe yaradığını, uzatmadan nasıl farklı bir sonuç ürettiğini inceleyeceğiz. Ardından eşitlemenin doğal bir sınırı olduğunu, herkesin alış-verişinin birebir eşitlenmeye her zaman uygun olmadığını göstereceğiz. Kapanışa doğru kaynak paketin açık bir uyarısını, sayının bir performans ölçüsüne asla dönüşmemesi gerektiğini, ayrıntılı biçimde işleyeceğiz. Yirmi örnek bu dengenin çevresinde toplanıyor. Ders bittiğinde ne zaman uzatacağını, ne zaman eşitleyeceğini kendi başına rahatça seçebileceksin.

Sıfır noktası

Y3.12, verişi alıştan bir miktar uzun tutmayı, paylaşılan bir oran diliyle (örneğin üç-dört) ifade etmeyi öğretti. Bu asimetrik bir yaklaşımdı; iki taraf kasıtlı olarak farklı tutuluyordu.

Y3.09 ayrıca alışla verişin çoğu zaman birbirinden farklı bir doku ve süre taşıdığını, alış-veriş asimetrisini, göstermişti. Bugünkü ders bu iki bilgiyi bir araya getiriyor: eğer alış ve veriş doğal olarak farklıysa, onları eşitlemek ne anlama geliyor, ve bu eşitleme doğal olanı yok saymak mı, yoksa onun üzerine nazikçe bir düzen kurmak mı?

Mekanizma

İsim nereden geliyor

Bu isim tesadüfi seçilmemiş. Yoga geleneğinde "vṛtti" kelimesi başka bir bağlamda da geçiyor: zihnin kendi hareketleri, düşünceleri, dalgalanmaları için kullanılıyor. Aynı kelimenin iki farklı alanda, hem nefeste hem zihinde, kullanılması geleneğin kendi iç tutarlılığını gösteriyor; bu bir tesadüf değil, kasıtlı bir kavramsal köprü.

Eşitlemenin ne işe yaradığı

Y3.12'nin asimetrik yaklaşımı bir yöne, verişe, ağırlık veriyordu. Eşitleme farklı bir şey yapıyor: hiçbir yöne ağırlık vermiyor.

Kaynak paket bu tekniği "alış ve verişi rahatça eşitle" diye tarif ediyor. Vurgu "rahatça" kelimesinde; zorlanarak eşitlenen bir nefes, tekniğin amacını kaybediyor ve Y3.12'de görülen zorlanmış doluluğun bir başka biçimine dönüşüyor.

Doğal asimetri ile eşitleme çatışması

Y3.09 alış ile verişin birbirinden genellikle farklı bir doku taşıdığını göstermişti. Bu, sama-vṛtti için bir engel mi?

Bazı kişilerde alış ve veriş zaten birbirine yakın sürüyor; onlar için eşitleme küçük bir ayar. Bazılarında ise fark büyük; onlar için tam eşitlik ilk denemede rahatsız edici olabiliyor. Bu fark bir kusur değil, yalnızca kişinin başlangıç noktasının nerede olduğunu gösteriyor; aynı hedef, iki farklı kişide iki farklı yolculuk anlamına geliyor.

Sayı bir performans ölçüsü değil

Kaynak paket bu tekniğin dikkat notunda açıkça uyarıyor: "sayı kişiye göre; performans ölçüsü değil."

Bu uyarı Y3.12'nin sayıya sadakat hatasıyla aynı aileden, ama burada farklı bir biçimde ortaya çıkıyor: eşitleme, iki kişi arasında ya da bir kişinin geçmiş performansıyla bugünkü arasında bir karşılaştırmaya dönüşebiliyor. Sayı burada da bir araç olmaktan çıkıp bir ölçüt hâline geliyor; oysa amaç hâlâ aynı, rahat bir nefes.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Birincisi, uzatma ve eşitleme rakip teknikler değil, farklı işler gören iki araç. Biri bir yöne ağırlık veriyor, öteki hiçbir yöne vermiyor; hangisinin seçileceği o günün ya da o kişinin tercihine kalıyor.

İkincisi, "sama-vṛtti" adı geleneğin nefes ile zihni aynı çerçevede gördüğünü hatırlatıyor, ama bu ders yalnız somut nefes tekniğini öğretiyor; zihin üzerindeki etkiler kanıtlanmış bir iddia olarak hiçbir biçimde sunulmuyor.

Üçüncüsü, eşitleme payı herkeste aynı değil ve bu farkı önceden bilmenin tek yolu kendi temel çizgini ölçmüş olmak. Doğal asimetrisi küçük olan biri için eşitleme neredeyse hiçbir ayarlama gerektirmiyor; büyük olan biri için kademeli bir yaklaşım gerekiyor.

Dördüncüsü, sayı bir karşılaştırma aracı değil. Büyük bir sayı küçük bir sayıdan daha "iyi" değil; kaynak paketin kendi uyarısı bunu açıkça söylüyor ve bu uyarı burada tekrarlanmaya değer.

Beşincisi, sama-vṛtti Y3.11'in dalgasıyla birleştirilebiliyor, ama eşitleme toplam alış ile toplam veriş arasında; üç bölgenin her birinin ayrı ayrı eşit sürede geçmesi gerekmiyor.

Altıncısı, iki teknik (uzatma ve eşitleme) birbirini dışlamıyor, ama aynı seansta ikisini birden zorlamak dozu belirsizleştiriyor. Bir seferde bir teknik seçmek, hangisinin ne işe yaradığını gerçekten öğrenmenin tek yolu.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Sama-vṛtti, alış ile verişi zorlamadan denk tutmaya çalışan bir teknik; "vṛtti" adı, geleneğin nefesi zihnin hareketleriyle aynı çerçevede görmesinden geliyor.

Uzatma ve eşitleme birbirinin rakibi değil, tamamen farklı işler gören iki ayrı araç; biri bir yöne ağırlık veriyor, öteki hiçbir yöne vermiyor.

Doğal asimetrisi büyük olan biri için tam eşitlik ilk denemede oldukça zorlayıcı olabiliyor; eşitleme payı kademeli, haftalar içinde kapatılıyor.

Sayı hiçbir zaman bir karşılaştırma aracı değil; büyük bir sayı küçük bir sayıdan daha "iyi" bir uygulama anlamına gelmiyor.

Eşitleme toplam alış ile toplam veriş arasında geçerli; Y3.11'in üç bölgesinin her biri ayrı ayrı eşit sürede geçmek zorunda değil.

Sonraki derse köprü

Bu derste iki sayıyı (alış ve veriş) eşitlemeyi gördük.

Sıradaki ders geri çekilip bütün bu sayma işinin kendisini sorguluyor.

Sayı kullanmanın yararı ve riski, hem uzatmada hem eşitlemede karşımıza çıkan sayının ne zaman yardımcı, ne zaman engel olduğunu topluca ele alıyor.

Burada iki farklı sayma tekniğini, birbirinin karşıtı gibi görünen ama aslında tamamlayıcı olan iki aracı, öğrendik; orada saymanın kendisinin ne işe yaradığını ve nerede sınır koyması gerektiğini öğreneceğiz.