Oturma kemikleri ve pelvis

Açılış sahnesi

Bir öğrenci kalın ve yumuşak bir mindere bağdaş kurmuş oturuyor. Kendini desteklenmiş hissediyor.

Öğretmen minderi alıp yerine sert bir blok koyuyor ve öğrenciyi bloğun ön kenarına oturtuyor.

Üstelik blok minderden alçak.

Öğrenci oturur oturmaz sırtı diklemesine değişiyor. Ve rahatsız olduğunu söylüyor; poz zorlaşmış gibi geliyor.

Zorlaşan bir şey yok. Yumuşak minder oturma kemiklerinin gömülmesine izin veriyordu ve pelvis farkında olmadan arkaya devrilmişti.

Sert blokta pelvis ilk kez kemiklerin üzerinde duruyor.

Destek daha az değil; daha dürüst.

Bu derste ne olacak

Önce oturuşta destek tabanının ayaktakinden farkını göreceğiz; ayakta taban yerinde duruyor, oturuşta kişi kendi hareketiyle onu kaydırabiliyor. Sonra nerede oturulduğunun omurgaya ne yaptırdığını açacağız ve öne katlanmanın çoğu kişide bir açıkla başladığını göstereceğiz. Ardından oturulan yüzeyin sertliğinin bir devrilme düğmesi olduğunu kuracağız; yükseklik ve sertlik iki ayrı kalem ve sürekli karıştırılıyor. Sonra bu iki kalemi ayrı ayrı seçmenin yolunu vereceğiz. Kapanışa doğru nerede oturduğunu aletsiz okumanın iki yolunu konuşacağız. Yirmi vaka yolun üzerine dizildi. Ders kapandığında bir öğrencinin oturuşuna bakıp yüksekliğe mi sertliğe mi ihtiyacı olduğunu söyleyebiliyor olacaksın.

Sıfır noktası

Y1.34 bu bölümün sözlüğünü çoktan kurmuştu. Oturma kemikleri, oturur konumda yükü taşıyan iki kemik çıkıntı. Geriye devrilme, leğen kemiğinin üst kenarının arkaya dönmesi ve bunun bel yuvarlanmasıyla görünmesi. Oturma yükseltisi ise kemiklerin altına konan ve kalçadan istenen bükülmeyi azaltan yükseklik.

Bu ders o üç terimi yeniden tanımlamayacak.

Önceki bölümde denge araçları kuruldu. Destek alanı, kenar payı, etkin taban ve ağırlık merkezi.

O araçlar buraya taşınıyor. Yalnız zemin değişiyor.

Ayakta taban ayakların zeminle temas ettiği yerdi. Oturuşta taban pelvisin altında ve bir kısmı kemik, bir kısmı yumuşak doku.

Ve bir fark daha var; bu dersin asıl konusu o.

Mekanizma

Ayakta taban duruyor, oturuşta kayıyor

Ayakta destek tabanını değiştirmek için ayağını oynatman gerekiyor. Bir adım atmadan taban olduğu yerde kalıyor.

Oturuşta öyle değil.

Kemiklerin üzerinde otururken taban iki kemik çıkıntının çevresinde.

Pelvis arkaya devrildiğinde yük kemiklerin arkasına, kuyruk sokumuna doğru kayıyor ve taban da onunla birlikte gidiyor.

Öne devrildiğinde ise yük kemiklerin önüne geçiyor.

Yani oturan bir kişi hiç kımıldamadan tabanını değiştirebiliyor ve çoğu zaman bunun farkına varmıyor.

Y2.89 etkin tabanı vermişti: alanın sınırını ayak izi değil, gerçekte yük altında olan temas noktaları belirliyordu. Oturuşta aynı kural işliyor ve yük taşıyan noktaların yeri kişinin devrilmesiyle birlikte oynuyor.

Nerede oturduğun omurgaya ne yaptırıyor

Pelvis arkaya devrildiğinde bel bölgesi yuvarlanıyor; Y1.34 bunu geriye devrilme olarak adlandırmıştı.

Şimdi bunun öne katlanma için ne anlama geldiğine bakalım.

Öne katlanma pelvisin uyluklar üzerinde öne devrilmesiyle yapılıyor. Y2.43 bunun toplam payını menteşe aralığı olarak ölçmüştü.

Peki kişi zaten arkaya devrilmiş hâlde başlıyorsa?

Diyelim ki bir kişi oturduğunda pelvisi bir miktar arkada. Öne katlanmaya başladığında ilk yaptığı şey öne gitmek değil; nötre dönmek.

O dönüş menteşe payından harcanıyor ve hareketin görünen kısmına hiç yansımıyor.

Sonuç şu: aynı menteşe payına sahip iki kişiden biri katlanmaya nötrden, öteki bir açıkla başlıyor ve ikincisi çok daha erken duruyor.

Dışarıdan bakan biri ise ikinci kişinin arka bacaklarını kısıtlı sanıyor.

Sertlik bir devrilme düğmesi

Şimdi en çok karıştırılan yer.

Kalın ve yumuşak bir minder yüksek görünüyor. Ama kemikler o mindere gömülüyor ve etkin yükseklik düşüyor.

Üstelik gömülme eşit olmuyor. Kemikler batarken uylukların altındaki daha geniş yüzey daha az batıyor ve pelvis arkaya doğru dönüyor.

Yani yumuşak bir yükselti iki şey yapıyor: yükseltiyor ve devirdiriyor.

Sert bir blok ise yalnız yükseltiyor.

Bu yüzden bir öğrenciye yükselti verirken iki kalem ayrı seçiliyor: ne kadar yüksek ve ne kadar sert.

İki kalem ayrı seçiliyor

Yükseklik ve sertlik ayrı sorular ve sıra önemli.

Önce sertlik seçiliyor. Oturulan yüzey, oturma kemiklerinin gömülmediği kadar sert olmalı.

Sonra yükseklik seçiliyor. Y1.34 oturma yükseltisinin kalçadan istenen bükülme miktarını azalttığını söylemişti; ne kadar yükselteceğin başlangıç borcunun ne kadar olduğuna bağlı.

Ters sırayla gidildiğinde şu oluyor: kişi yumuşak bir yükseltide oturuyor, borcu kapanmıyor ve çare olarak daha da yükseğe çıkılıyor. Yükseklik artıyor, gömülme de artıyor ve borç yerinde kalıyor.

Nerede oturduğunu okumak

İki yol var ve ikisi de aletsiz.

Birincisi elle bulmak. Otururken ellerini kalçanın altına, oturma kemiklerinin altına koy. Kemikleri avucunda hissediyorsan yük onların üzerinde.

İkincisi sallanma sınaması. Pelvisi yavaşça öne ve arkaya devir; en yüksek noktayı ara. Kemiklerin tam tepesinde bir an var ve orada gövde en az çabayla dik duruyor.

O nokta bir hedef değil bir referans. Kişi orada oturmak zorunda değil; yalnız nerede olduğunu bilerek oturuyor.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Birincisi, yuvarlanan taban kavramı oturuşu ayaktan ayıran temel özellik. Ayakta bir kişinin tabanını değiştirmesi için hareket etmesi gerekiyor ve bu dışarıdan görülüyor. Oturuşta taban hiç kımıldamadan kayabiliyor ve ne öğrenci ne öğretmen fark ediyor. Bu yüzden oturuş kurulumu bir kez değil aralıklarla kontrol ediliyor ve uzun oturuşlarda kontrol seansın ortasına da konuyor.

İkincisi, başlangıç borcu bir katlanma ölçümünü tek başına anlamsız kılabiliyor. İki kişinin aynı derinliği iki ayrı şey söylüyor olabilir ve fark daha hareket başlamadan doğuyor. Bu yüzden bu bölümde katlanma sayıları her zaman başlangıç konumuyla birlikte yazılıyor. Tek başına bir derinlik kaydı ne haftalar arasında ne kişiler arasında taşınabiliyor.

Üçüncüsü, sertlik ile yükseklik karışması malzeme dolabının yapısından geliyor. Elde ne varsa o kullanılıyor ve çoğu stüdyoda yumuşak minderler kalın, sert bloklar alçak. Yani kişi yükseklik istediğinde yumuşaklık da alıyor, sertlik istediğinde alçaklık da alıyor. İkisini ayırmanın yolu katlanmış battaniye; kalınlığı ayarlanabiliyor ve sıkı katlandığında sert kalıyor.

Dördüncüsü, sallanma sınamasındaki en yüksek nokta bir hedef değil bir referans ve bu ayrım sık kaçıyor. O noktada oturmak en az kas çalışması istiyor, ama uzun oturuşlarda kimse tek bir noktada kalmıyor ve kalmak zorunda da değil. Referansın işi, kişinin nereden ne kadar uzaklaştığını bilmesi.

Beşincisi, bu bölümde bundan sonraki her ders bu iki kaleme dayanacak. Beş öne katlanmanın hepsinde ilk iki soru aynı: nerede oturuyorsun ve zemin ne kadar sert. Poz adları değişecek, bacakların açısı değişecek, bu iki soru değişmeyecek. Bir kurulumu bir kez doğru kurmak, bölümün geri kalanını ölçülebilir kılıyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Ayakta destek tabanı yerinde duruyor; oturuşta pelvis devrildikçe taban da kayıyor ve kişi hiç kımıldamadan yerini değiştirebiliyor.

Pelvis arkaya devrilmiş hâlde başlayan bir katlanma, menteşe payının bir kısmını nötre dönmeye harcıyor ve dışarıdan arka bacak kısıtı gibi görünüyor.

Yumuşak bir yükselti hem yükseltiyor hem devirdiriyor; sertlik ve yükseklik iki ayrı kalem ve sertlik önce seçiliyor.

Ters sırada gidildiğinde yükseklik artıyor, gömülme de artıyor ve başlangıç borcu yerinde kalıyor.

Nerede oturduğun iki aletsiz yolla okunuyor: elleri kemiklerin altına koymak ve pelvisi yavaşça devirip en az çabayla dik durulan noktayı bulmak.

Sonraki derse köprü

Bu derste oturuşun zemini kuruldu; iki kemik, bir devrilme açısı ve iki kurulum kalemi.

Sıradaki derste bacaklar öne uzanıyor.

Daṇḍāsana, yerde oturup bacakların önde düz uzatıldığı ve gövdenin dik tutulduğu duruş. Y1.34 onu oturma yükseltisiyle birlikte kurmuştu.

Bir sonraki ders o duruşu buradaki iki kalemle yeniden ele alıyor. Bacaklar düzeldiğinde arkalarındaki dokular pelvisi geriye çekmeye başlıyor; yani başlangıç borcu yalnız oturuş alışkanlığından değil, bacakların kendisinden de doğabiliyor.

Yani aynı iki kalem duruyor ve üçüncü bir soru ekleniyor: bu borç oturuştan mı geliyor, bacaktan mı.