Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Bu poz tabloda dört satırı birden değiştiriyor ve dönüşü, menteşe payı bittikten sonra istiyor; doğrudan verildiğinde talep dönüşe en az payı olan bölgeye iniyor.
Tablo varılan yeri yazıyor, oraya hangi sırayla gidildiğini yazmıyor; aynı bitiş konumu iki ayrı sırayla kurulduğunda bedel iki ayrı bölgeye düşüyor.
Alt el bir kaldıraç ve gördüğün dönüşün bir kısmı taşınmıyor; ölçü, nefesin kafesin biçimini hâlâ değiştirebilmesi.
Merdiven pozdan sökülerek türetiliyor; dört basamağın dördü de aynı taşıyıcı eylemi istiyor ve yalnız katlanma miktarı değişiyor.
Basamak değiştirme kararı üç parçalı yazılı bir ölçüte bağlı: kafeste dönüş, nefeste taşıma, pelviste hiza.
Açılış sahnesi
Bir öğretmen dönmüş üçgeni doğrudan veriyor. Ayaklar bölünmüş, ön bacak düz, gövde öne katlanıyor ve sonra çevriliyor.
Bir öğrenci elini bloğa koyup gövdesini çeviriyor. Üst kolu tavana uzanıyor ve poz dışarıdan tamam görünüyor.
Öğretmen iki elini öğrencinin kaburgalarının iki yanına koyuyor ve tekrar çevirmesini istiyor.
Elinin altında hiçbir şey kımıldamıyor.
Kaburga kafesi olduğu yerde duruyor ve dönen şey daha aşağıda, elin ulaşamadığı yerde.
Poz gerçekleşmişti, yalnız dönüşü yapan bölge dönüş için en az payı olan bölgeydi.
Bu derste ne olacak
Önce bu pozun neden doğrudan verilmediğini göstereceğiz; tablodaki mesafe bir anda dörde çıkıyor ve iki talep aynı payı paylaşıyor. Sonra tablonun yazmadığı yeni bir şeye geleceğiz: aynı değerlere hangi sırayla varıldığı. Aynı poz iki ayrı sırayla kurulduğunda bedel iki ayrı bölgeye düşüyor. Ardından alt elin bir kaldıraç olduğunu ve gördüğün dönüşün ne kadarının taşınmadığını konuşacağız. Sonra merdiveni kuracağız; dört basamak ve her biri pozun taşıyıcı eylemini koruyor. Kapanışa doğru basamak değiştirme kararını yazılı bir ölçüte bağlayacağız. Yirmi sınıf durumu anlatının içinde ilerliyor. Dersin sonunda bu pozu bir öğrenciye hangi basamaktan vereceğini ve ne zaman yükselteceğini biliyor olacaksın.
Sıfır noktası
Bir önceki duruş bir ölçüm istasyonuydu; üç satır aşağı inmiş, elde yalnızca bir talep kalmıştı.
Şimdi yön tersine dönüyor ve bunu sertçe yapıyor.
Ayaklar yeniden bölünüyor; simetri satırı sıfırdan çıkıyor. Kol satırı ikiye ayrılıyor; biri aşağıda destekte, öteki yukarıda. Dönme satırı doluyor.
Büküm satırı boş kalıyor, ön bacak yine düz.
Mesafe dört ve bu, bölümdeki iki poz arasındaki en büyük atlama.
Ve dört satırın içinde iki tanesi aynı yere ödüyor. Kaynak paketinde bu duruş rotasyonlar arasında sayılıyor. O ailenin hedefleri de üç başlıkta veriliyor: dönüşün hangi bölgeden geldiği, nefesin alan açması ve zorlamaya başvurmadan yönelme.
Üçü de bu dersin işi. Ama önce bir soru: neden bu ders pozu değil, ona giden yolu anlatıyor?
Mekanizma
Neden merdiven gerekiyor
Y2.82'de iki talebin aynı kasadan ödendiğini görmüştük. Orada kalçaların eşitlenmesi ile gövdenin inmesi birbirinin payını yiyordu.
Burada aynı ortaklık var, üstelik bir kademe daha zor hâliyle.
Öne katlanma pelvisin devrilme payını harcıyor. Dönüş ise pelvisi öndeki uyluğun üstünde çeviriyor ve arkadaki kalçadan da kendi payını istiyor.
Fark şurada: bu pozda dönüş, menteşe payı çoktan bittikten sonra isteniyor.
Pelvis durmuş, gövde eğilmiş ve şimdi çevrilmesi bekleniyor; talep de boşta kalan tek yere gidiyor.
Tablo varılan yeri yazıyor, yolu değil
Şimdi bu bölümün yeni kör noktası.
İki öğrenci düşün. İkisi de aynı bitiş konumunda duruyor; ayaklar aynı, gövde aynı yükseklikte, eller aynı yerde.
Birincisi önce katlandı, sonra çevirdi. İkincisi önce çevirdi, sonra çevirdiği kadarını koruyarak indi.
Tabloya ikisi de aynı yazılıyor, oysa bedenlerinde olan şey aynı değil.
Önce katlanan öğrencide pelvis durmuş oluyor ve dönüş isteği boşta kalan bele iniyor.
Önce çeviren öğrencide dönüş, gövde daha dikken ve göğüs bölgesi henüz meşgul değilken yapılıyor. Sonra inerken dönüşün ne kadarı korunabiliyorsa o kadar iniliyor.
İkincisinin görüntüsü daha küçük ama içindeki dönüş daha yukarıda.
Alt el bir kaldıraç
Bu pozda alt el bloğa, yere ya da bacağa dayanıyor ve üst kol tavana uzanıyor.
O el bir dayanak noktası ve dayanak noktası olan her yerde bir kaldıraç var.
Y2.54 dönüşün bir kol kaldıracıyla üretilmesine kollu dönüş, yalnız gövde kaslarıyla üretilmesine kendi dönüşü demişti. İkisi arasındaki farkı da adlandırmıştı: taşınmayan aralık.
Bu pozda kollu dönüş neredeyse kaçınılmaz. El bir yere dayandığı için öğrenci çoğu zaman farkında olmadan itiyor.
Sonuç şu: gördüğün dönüşün bir kısmı öğrencinin taşıyabildiği dönüş değil.
Ölçüsü de Y2.54'ten geliyor. Nefes hâlâ kafesin biçimini değiştirebiliyorsa dönüş taşınıyor; değiştiremiyorsa kaldıraç sınırı geçmiş demektir.
Merdiveni türetmek
Y1.63 özel hazırlığın ana beceriden sökülerek çıkarıldığını söylemişti; hazırlık uydurulmuyor, türetiliyor.
Sökelim. Bu pozun taşıyıcı eylemi şu: pelvis sabitken göğüs bölgesinin kendi dönüşünü üretmesi.
Öne katlanma bu eylemin parçası değil, yalnız içinden geçtiği ortam; alt elin yeri de öyle.
O hâlde her basamak dönüşü koruyacak ve katlanma miktarını değiştirecek.
Birinci basamak duvarda. Ayaklar bölünmüş, eller omuz hizasında duvarda, gövde neredeyse dik. Yalnız dönüş çalışılıyor ve menteşeden hiçbir şey istenmiyor.
İkinci basamak sandalyede ya da yüksek destekte. Gövde yarı yola iniyor, alt el destekte duruyor ve dönüş nefes ölçütüyle sınırlanıyor.
Üçüncü basamak en yüksek bloğunda ve kısaltılmış duruşta. Arka topuk yerde ya da kalkık; hangisinde kalça hizası korunuyorsa o seçiliyor.
Dördüncü basamak blok alçalıyor. Poz kendisi.
Dördünde de sıra aynı: önce dönüş, sonra o dönüşün taşıdığı kadar iniş.
Ne zaman bir üst basamağa
Merdivenin en sık atlanan parçası burası.
Ölçüt olmadığında iki şeyden biri oluyor: öğrenci ya aylarca aynı basamakta kalıyor ya da kendini iyi hissettiği bir gün iki basamak birden atlıyor.
Bu poz için ölçüt üç parçalı ve üçü de sınıfta iki saniyede bakılabiliyor.
Birincisi kafes. Elini kaburgalarının yanına koyduğunda dönüş orada hissediliyor mu.
İkincisi nefes. Dönüşün içinde nefes hâlâ kafesin biçimini değiştiriyor mu.
Üçüncüsü pelvis. İki kalça kemiği aynı hizada kalıyor mu, yoksa dönüş oradan mı geliyor.
Üçü birden beş nefes boyunca korunuyorsa bir üst basamak deneniyor. Biri bozuluyorsa aynı basamakta kalınıyor.
Örneklerden okuma
Usta katmanı
Birincisi, giriş yolu kavramı bu pozdan sonra bütün bölüme geri dönüyor. Tabloya baktığında gördüğün şey bir bitiş konumu ve iki öğrenci oraya iki ayrı yoldan varabiliyor. Aynı satır değerleri, aynı görüntü ve başka bölgelerde ödenen bir bedel. Bir poz zorlandığında sorulacak ikinci soru artık şu: hangi sırayla girildi.
İkincisi, yığma sırası bir incelik değil bir doz aracı. Sırayı değiştirmek hiçbir şeyi kolaylaştırmıyor; talebin adresini değiştiriyor. Bu yüzden sıra da tıpkı bloğun yüksekliği ya da duruşun uzunluğu gibi yazılıyor ve kayda giriyor. Sırası yazılmayan bir kayıt, iki ayrı çalışmayı aynı satıra koyuyor.
Üçüncüsü, merdiven basamakları kolaylaştırılmış pozlar değil; aynı taşıyıcı eylemin farklı ortamlarda çalışılması. Bir basamağın meşruluğu görüntüsünden değil, o eylemi hâlâ isteyip istemediğinden geliyor. Duvarda yapılan bir dönüş, belden ödenen bir pozdan daha çok bu pozdur.
Dördüncüsü, ölçütün üç parçalı olması tesadüf değil. Kafes dönüşün yerini, nefes taşınıp taşınmadığını, pelvis ise bedelin nereye gittiğini söylüyor. Üçü ayrı soruya bakıyor ve biri ötekinin yerine geçmiyor. Tek parçaya indirilmiş bir ölçüt, kalan iki sorunun cevabını sessizce evet sayıyor.
Beşincisi, bu ders bir pozu vermemeyi de öğretiyor. Ölçüt sağlanmadan verilen bir poz, öğrencinin o pozu çalışmasını sağlamıyor; yalnız görüntüsünü üretiyor ve bedeli bir yere yazıyor. Bir sınıfta dördüncü basamağı hiç vermemek eksik öğretmek değil, ölçütün sonucunu uygulamak.
Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler
Yaygın yanlışBu poz doğrudan verilip zamanla düzelir.
Tabloda dört satır birden değişiyor ve dönüş, menteşe payı bittikten sonra isteniyor. Doğrudan verildiğinde talep dönüşe en az payı olan bölgeye iniyor ve öğrenci aylarca o ödemeyi tekrarlıyor.
Yaygın yanlışGörüntü ne kadar derinse dönüş o kadar büyüktür.
Gövde alçaldıkça dönüşün kafesten gelme ihtimali azalıyor. Daha yüksek duran ve kafesi gerçekten dönen bir öğrenci, yere yakın duran ve belden dönen bir öğrenciden daha çok bu pozu yapıyor.
Yaygın yanlışAlt elin ittirmesi pozun parçasıdır.
El bir dayanak noktası ve her dayanak bir kaldıraç üretiyor; kaldıraçla gelen dönüşün bir kısmı taşınmıyor. Ölçü nefesin kafesin biçimini hâlâ değiştirip değiştirmediği.
Yaygın yanlışBasamak değiştirme kararı hisle verilir.
Ölçüt yazılmadığında öğrenci ya aylarca aynı yerde kalıyor ya da iyi hissettiği bir günde iki basamak atlıyor. Karar kafes, nefes ve pelvis olmak üzere üç parçalı ve beş nefes boyunca korunuyor.
Uygulama
Aklında kalsın
Bu poz tabloda dört satırı birden değiştiriyor ve dönüşü, menteşe payı bittikten sonra istiyor; doğrudan verildiğinde talep dönüşe en az payı olan bölgeye iniyor.
Tablo varılan yeri yazıyor, oraya hangi sırayla gidildiğini yazmıyor; aynı bitiş konumu iki ayrı sırayla kurulduğunda bedel iki ayrı bölgeye düşüyor.
Alt el bir kaldıraç ve gördüğün dönüşün bir kısmı taşınmıyor; ölçü, nefesin kafesin biçimini hâlâ değiştirebilmesi.
Merdiven pozdan sökülerek türetiliyor; dört basamağın dördü de aynı taşıyıcı eylemi istiyor ve yalnız katlanma miktarı değişiyor.
Basamak değiştirme kararı üç parçalı yazılı bir ölçüte bağlı: kafeste dönüş, nefeste taşıma, pelviste hiza.
Sonraki derse köprü
Bu derste iki ayak da yerdeydi ve merdiven katlanma miktarı üzerinden kuruldu.
Sıradaki derste ayaklardan biri yerden kalkıyor.
Kaynak paketinin poz tablosu üçüncü savaşçıyı denge ailesine koyuyor, öğrenme hedefini tek ayak ve kalça menteşesi olarak yazıyor ve uyarlamasını tek satırda veriyor: eller duvarda.
Yani menteşe yeniden karşımızda; bu sefer tek bacağın üstünde ve destek tabanı bir ayağın tabanına inmiş hâlde.
Y2.77 denge türünün nerede devreye girdiğini üç koşulla saymıştı ve üçünden biri tam olarak buydu: bir uzuv yerden kesildiğinde.
Bir sonraki ders yine bir hazırlık dersi. Ve bu kez merdiven katlanma miktarı üzerinden değil, destek üzerinden kurulacak.