Yüksek hamle

Açılış sahnesi

Bir öğrenci alçak hamlede rahat duruyor. Arka dizi yerde, gövdesi dik, nefesi düzenli.

Öğretmen tek bir şey söylüyor: arka dizini yerden kaldır.

Öğrenci kaldırıyor ve üç saniye sonra yana sallanıp elini yere koyuyor.

Hiçbir aralık değişmedi. Arka kalça aynı açıda, ön kalça aynı açıda, gövde aynı yerde. Kâğıt üzerinde tek bir eksende tek bir çentik oynadı.

Ama içeri yepyeni bir talep yürüdü.

Öğrenci artık bir aralık sınırında değil, bir denge sınırında duruyor. Ve bu iki şey birbirinin akrabası bile değil.

Eksen tablosu bunu yazmıyor. Tablo ne kadar değiştiğini yazıyor; ne tür bir talebin girdiğini yazmıyor.

Bu derste ne olacak

Açılışta bu pozun bir öncekinden tam olarak nerede ayrıldığını göstereceğiz; fark tek bir satırda tek bir değer. Sonra o küçük farkın neden bu kadar büyük bir sonuç ürettiğini açacağız ve talebin kendisiyle talebin türünü ayıracağız. Ardından eksen tablosunun bu konudaki körlüğünü adlandıracağız. Sonra arka bacağın rolünün nasıl değiştiğine bakacağız; bir dayanak yük taşıyan bir yapıya dönüşüyor. Ardından bu pozda öğrencinin neden durduğunu üç ayrı cevaba ayıracağız, çünkü müdahale cevabın türüne göre seçiliyor. Kapanışa doğru destek tabanının biçimini konuşacağız; uzun ve dar aynı anda mümkün. Anlatıyı yirmi sınıf gözlemi taşıyor. Kapanışta bir öğrencinin pozdan neden çıktığını üç saniyede sınıflandırabiliyor olacaksın.

Sıfır noktası

Bir önceki derste taraf tablosunu kurduk. Ön bacak kalçayı büküyor, arka bacak kalçayı açıyor, gövde ikisinin ödemesini birden taşıyor.

Bu pozda o tablonun neredeyse tamamı aynı kalıyor.

Ön taraf değişmiyor. Arka kalçanın açılma görevi değişmiyor. Kol satırı ne ise o. Dönme satırı hâlâ boş. Simetri satırı hâlâ sıfırdan çıkmış durumda.

Değişen tek şey destek tabanı satırındaki bir değer: arka diz yerden kalkıyor.

Añjaneyāsana ile arasındaki akrabalık mesafesi bir.

Sıfır ayardan bakıldığında ise mesafe hâlâ dört.

Ve bir çentiklik bu fark, pozun sınıfta nasıl davrandığını baştan aşağı değiştiriyor.

Mekanizma

Talep ile talebin türü ayrı şeyler

Şimdiye kadar talebi hep bir büyüklük olarak konuştuk. Az ya da çok, ortada ya da uçta.

Talebin bir de cinsi var.

Aralık talebi bir sınıra dayanmakla ilgili. Doku ne kadar uzayabiliyor, eklem ne kadar gidebiliyor.

Tutma talebi bir konumu yerçekimine karşı korumakla ilgili. Bir öncekinde gövdeyi tutan iş buydu.

Denge talebi ağırlık merkezini destek alanının üzerinde tutmakla ilgili ve bu, seride kurulmuş bir kısıt: bir kütle geriye giderse başkası öne gelmek zorunda.

Alçak hamlede iki tür vardı: aralık ve tutma. Diz kalkınca üçüncüsü giriyor.

Tablonun körlüğü

Tablo bir konum kaydı. Hangi eksen, hangi kademe.

İki poz tabloda bir çentik uzaklıkta olabiliyor ve aralarında bir talep ailesi bulunabiliyor.

Bu, tabloyu kullanışsız yapmıyor. Yalnız yanına ikinci bir soru koymayı gerektiriyor: bu değişiklik yeni bir tür getiriyor mu?

Getirdiği yerler bellidir ve azdır. Bir temas noktası yerden kalktığında, destek tabanı bir yönde belirgin biçimde daraldığında ve bir uzuv yerden kesildiğinde denge girer.

Arka bacak dayanak olmaktan çıkıyor

Diz yerdeyken arka bacak bir temas noktasıydı. Yükün bir kısmını alıyordu ve pozu yerinde tutuyordu.

Diz kalktığında o bacak bir yapı hâline geliyor.

Diz ekstansiyonu artık aktif olarak korunuyor. Ayak bileği yükün altında bir açıda tutuluyor; topuk havada, yük parmak yastıklarından geçiyor.

Yani arka bacak hem kalça açılma aralığını kullanmaya devam ediyor hem de üstüne iki yeni iş alıyor.

Ve bu iki iş sınıfta neredeyse hiç adlandırılmıyor. Bir önceki derste arka bacağın sessiz kaldığını söylemiştik; burada sessiz kalmaya devam ediyor ama artık çok daha fazla iş yapıyor.

Taban uzun ama dar

Destek tabanının bir boyu değil, bir biçimi var.

Y1.46 iki ölçüyü ayırmıştı. Öne arkaya mesafe duruş uzunluğu, yana mesafe duruş genişliği.

Yüksek hamlede uzunluk büyük, genişlik neredeyse sıfır. İki ayak aynı çizgi üzerinde duruyor.

Sonuç şu: öne arkaya sallanmak kolayca tolere ediliyor, yana sallanmak hiç tolere edilmiyor.

Bu yüzden bu pozda kaybedilen denge neredeyse her zaman yana. Ve düzeltme de oraya yapılıyor: ayaklar bir hizadan çıkarılıp aralarına bir miktar genişlik konuyor.

Pozu ne bitiriyor

Bir öğrenci pozdan çıkıyor. Soru şu: hangi tür onu durdurdu?

Üç cevap var ve üçü ayrı hamle istiyor.

Denge durdurduysa öğrenci yana kayıyor, kollarını açıyor ya da elini yere koyuyor. Hamle destek tabanını genişletmek.

Aralık durdurduysa arka kalçada ya da ön kalçada bir sınır hissi tarif ediliyor ve gövde açılarak kaçıyor. Hamle mesafeyi kısaltmak ya da elleri yükseltmek.

Tutma durdurduysa titreme, yavaş bozulma ve süreyle artan bir yorulma var. Hamle iki tane: ya süre kısalıyor ya yük paylaştırılıyor.

Bu üçü aynı anda da olabiliyor. Ama biri her zaman önce geliyor ve önce gelen yazılıyor.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Birincisi, bu bölümün eksen tablosu bir konum aracı ve tür sorusunu cevaplamıyor. Tablonun yanına tek bir ek soru konuyor: bu değişiklik yeni bir talep ailesi getiriyor mu? Getirdiği durumlar sayılıdır — bir temas noktası kalktığında, taban bir yönde daraldığında ve bir uzuv yerden kesildiğinde.

İkincisi, sınırlayan talep bir kişilik özelliği değil. Aynı öğrencide haftadan haftaya, hatta seans içinde değişiyor. Bu yüzden bir kez yazılıp bırakılmıyor; poz her çalışıldığında yeniden sorulan bir soru.

Üçüncüsü, denge tarafını rahatlatan hemen her düğme aralık tarafını da düşürüyor. Ayakları genişletmek, duvara yaklaşmak, kolları indirmek. Temiz düğme yok; bu yüzden bir düğme çevrildiğinde neyin birlikte düştüğü de yazılıyor.

Dördüncüsü, arka bacak burada üç iş birden yapıyor: kalça açılma aralığını kullanıyor, diz ekstansiyonunu aktif tutuyor ve ayak bileğinden denge düzeltmeleri üretiyor. Sınıflarda adlandırılan iş sayısı çoğu zaman sıfır.

Beşincisi, bu poz bir üst kademe değil bir yan kademe. Alçak hamlenin daha zoru gibi öğretildiğinde, denge tarafında hiç çalışması olmayan bir öğrenci aralık kazancını hiç kullanamadan durduruluyor. İkisi sekansta ayrı işler için duruyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Bu poz alçak hamleden tek bir eksende tek bir çentik uzakta ama içine yeni bir talep ailesi giriyor: denge.

Eksen tablosu ne kadar değiştiğini yazıyor, hangi tür talebin girdiğini yazmıyor; yanına ikinci bir soru konuyor.

Arka bacak burada dayanak olmaktan çıkıp üç iş birden yapan bir yapıya dönüşüyor ve sınıflarda neredeyse hiç adlandırılmıyor.

Destek tabanı uzun ama dar olduğu için kaybedilen denge neredeyse her zaman yana; düzeltme de kas yönergesine değil ayakların arasına yazılıyor.

Pozu fiilen bitiren talep üç aileden biri ve müdahale onun türüne göre seçiliyor; en görünür belirtiye göre değil.

Sonraki derse köprü

Yedi derstir dönme satırı boş duruyor. Gövde hiçbir pozda bir yana çevrilmedi.

Sıradaki derste o satır doluyor.

Vīrabhadrāsana I'de arka topuk yere iniyor ve ayak bir açıyla dışa dönüyor. Bunun iki sonucu var. Taban yana doğru genişliyor ve denge talebi belirgin biçimde düşüyor.

Ama ayak dışa döndüğü anda leğen kemiğinin ne kadar döneceği bir soru hâline geliyor. Y1.48 o soruyu leğen dönüşü olarak adlandırmıştı ve bir hedef açı olmadığını söylemişti; kişiye göre değişen bir aralık.

Yani burada bir tür çıkarken yerine başka bir tür giriyor. Denge azalıyor, dönme geliyor. Ve dönme, bu bölümde henüz hiç ölçmediğin bir eksen.