Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Çömelme derinliği aşırı belirlenmiş bir çıktı: en az beş değişken birlikte belirliyor.
Kapı kavramı belirleyici. Dört değişken yeterli olsa bile biri kapıysa çıktı açılmıyor ve o dördüne çalışmak hiçbir şey değiştirmiyor.
Denemelerin sırası maliyete göre: duruş genişliği, topuk yükseltisi, karşı ağırlık, süre ölçümü, oran tahmini. Toplam beş dakika ve haftaların yerine geçiyor.
Kapı bulunamazsa cevap hedef düzeltmesi. Destekli çömelme tam kazancı veriyor ve bu bir taviz değil.
Ölçüt derinlik değil. Süre, kendi kuvvetiyle kalkış ve nefesin devam etmesi.
Açılış sahnesi
Dört kişi çömeliyor ve dördü aynı yere kadar inemiyor.
Birinci kişinin topuğu yerden kalkıyor.
İkincinin topuğu yerde ama belirli bir noktada duruyor ve daha inmiyor.
Üçüncü ineceğini biliyor ama arkaya düşecek gibi oluyor ve öne tutunuyor.
Dördüncü rahatça iniyor ve on saniye sonra çıkmak zorunda kalıyor.
Dört kişiye aynı yönergeyi vermek — "daha derine in", "topuğunu yere bastır" — dördünde de işe yaramaz. Çünkü dördünü sınırlayan şey farklı.
Birincide bilek aralığı. İkincide kalça geometrisi. Üçüncüde denge. Dördüncüde kapasite.
Ve beşinci bir olasılık var, en sinsi olanı: hiçbiri değil, yalnız alışkanlık ya da tedirginlik.
Bu ders o beş değişkeni ayırıyor ve her birini bir denemeyle sınıyor. Sonunda elinde bir sıra olacak: hangi denemeyi önce yapacağını söyleyen bir sıra.
Ve bir de bir hatırlatma: Y1.27 zaten söylemişti, derinlik başarı değil. Bu ders o cümleyi bölge bilgisiyle bir kez daha kanıtlıyor.
Bu derste ne olacak
Önce derinliğin neden tek bir sebebe bağlanamayacağını kuracağız — bu kavramın bir adı var ve bu bölümün en genel dersi. Sonra beş değişkeni tek tek ele alıp her birinin nasıl sınandığını göreceğiz. Ardından denemelerin sırasını vereceğim; sıra keyfî değil, en ucuz denemeden başlıyor. Sonra hiçbir denemenin işe yaramadığı durumu ele alacağız — cevabı bir başarısızlık değil. Ardından çömelmenin taşıyıcı eylemini kurup derinlikten bağımsız bir ölçüt vereceğiz. Usta katmanında bu sıranın başka pozlara nasıl taşındığını göreceğiz. On yedi örnekle çalışacağız. Ders bittiğinde "daha derine in" yönergesini bir teşhis sorusuyla değiştiriyor olacaksın.
Sıfır noktası
Y1.27 çömelmeyi tanımlamış, oran etkisini ve destekli çömelmeyi kurmuştu. Y2.04 segment oranlarını ve denge kısıtını verdi. Y2.25 yüklü bilek aralığını ölçmeyi öğretti. Bu ders üçünü bir pozda birleştiriyor.
Ve bir kavramla başlıyor.
Bu kavramın önemi şu: aşırı belirlenmiş bir çıktıda bir değişkeni değiştirmek büyük bir fark yaratabiliyor, ama hangi değişkenin fark yarattığını yalnız deneme söylüyor. Ve daha önemlisi — bir değişken yeterli olsa bile bir başkası hâlâ sınırlıyor olabiliyor.
Kapı kavramı bu dersin taşıyıcı fikri. Beş değişkenin dördü yeterli, biri kapı ise derinlik açılmıyor ve o dördüne çalışmak hiçbir şey değiştirmiyor.
Mekanizma
Beş değişken ve her birinin denemesi
Birinci değişken bilek aralığı. Y2.25'in yüklü aralığı. Deneme: topuk altına bir yükselti koymak.
İkinci değişken kalça geometrisi. Y2.04'ün görünmeyen geometrisi. Deneme: duruş genişliğini artırmak ve ayakları biraz daha dışa çevirmek.
Üçüncü değişken segment oranı. Y2.04'ün segment oranı ve Y1.27'nin oran etkisi. Bunun denemesi yok — çünkü değişmiyor. Anlaşılma yolu tahmindir: uzun uyluk çömelmede gövdeyi dizler arasına daha çok yerleştiriyor ve aynı örüntü sandalye pozunda ve oturuşta da görünüyor. Y2.04'ün oran tahmini burada uygulanıyor.
Dördüncü değişken denge. Y2.04'ün denge kısıtı. Deneme: elde hafif bir ağırlık tutmak ya da bir yere hafifçe tutunmak.
Beşinci değişken kapasite. Y2.02'nin kapasite ekseni. Deneme yok; ölçüt süre. Kişi derinliğe iniyorsa ama on saniyede çıkıyorsa aralık yeterli ve taşıma sınırı yetersiz. Y2.08'in basamaklandırması bunun çözümü.
Ve bir de altıncı olasılık var, listeye girmiyor ama sık: hiçbiri değil. Kişi denemiyor ya da bir tedirginlik taşıyor. Y2.20'nin kademeli maruz kalması bunun aracı.
Deneme sırası
Beş değişkeni rastgele sınamak zaman kaybettiriyor. Bir sıra var ve sıranın ölçütü maliyet.
Sıra şöyle. Birinci: duruş genişliği ve ayak açısı — hiçbir malzeme gerekmiyor, on saniye sürüyor. İkinci: topuk yükseltisi — bir malzeme, otuz saniye. Üçüncü: karşı ağırlık ya da tutunma — bir malzeme, on saniye. Dördüncü: süre ölçümü — bir dakika. Beşinci: oran tahmini — üç poz, üç dakika.
Beşi bittiğinde ya bir kapı bulunmuş oluyor ya bulunmamış oluyor. İkisi de bilgi.
Hiçbir deneme işe yaramazsa
Bu durum sık ve cevabı bir başarısızlık değil.
Beş deneme de derinliği değiştirmiyorsa en güçlü açıklama segment oranı ve kalça geometrisi — yani Y2.02'nin en yavaş değişen ekseni. O zaman yapılacak şey derinliği hedeflemeyi bırakmak.
Bu bir vazgeçme değil, bir hedef düzeltmesi. Y1'in ikinci ilkesi devreye giriyor: taşıyıcı eylem korunur, şekil esnetilir.
Derinlikten bağımsız ölçüt
Peki çömelmenin ölçütü ne, derinlik değilse?
Taşıyıcı eylem. Çömelme kalça, diz ve bileği aynı anda büyük bir aralıkta yüklüyor ve gövdeyi o yükün altında destekliyor. O iş, herhangi bir derinlikte yapılabiliyor.
Ölçüt üç soruya iniyor. Bir: bu derinlikte kaç saniye kalabiliyorum ve şeklim bozulmadan mı? İki: bu derinlikten kendi kuvvetimle kalkabiliyor muyum, tutunmadan? Üç: bu derinlikte nefesim devam ediyor mu?
Üçü de derinlikten bağımsız ve üçü de ölçülebilir. Y1'in birinci ilkesi karşılanıyor: ölçüt değiştirebileceğin bir şeyi ölçüyor.
Örneklerden okuma
Örneklerin tamamında aynı yapı var: doğru çalışma yanlış kapıya yapıldığında hiçbir şey olmuyor.
Bu, bu dersin en pahalı bulgusu. İki yıl bilek çalışması yapan bir öğrencinin bileği gerçekten açıldı; ölçümle gösterildi. Derinliği açmayan şey çalışmanın kalitesi değil, hedefiydi.
İkinci örüntü: denemeler ucuz ve sonuçları anında. Beş denemenin toplamı beş dakika ve o beş dakika haftaların yerine geçiyor. Buna karşılık öğretmenlerin çoğu denemeyi hiç yapmıyor ve doğrudan bir programa geçiyor.
Üçüncüsü: kapı bulunamadığında verilen cümle her şeyi belirliyor. Aynı bulgu "senin yapın uygun değil" diye söylendiğinde poz tamamen bırakılıyor; "bu senin aralığın, içinde çalışacağız" diye söylendiğinde iki yıl kazanç üretiyor.
Usta katmanı
Ustanın burada yaptığı şey bir yöntemi genelleştirmek.
Kapı testi sırası yalnız çömelme için değil. Aynı sıra, aşırı belirlenmiş her çıktıda çalışıyor: öne katlanmada elin yere uzaklığı, aşağı bakan köpekte topuk, bir kol dengesinde tutuş süresi.
Genelleştirmenin kuralı üç adım. Bir: çıktıyı belirleyen değişkenleri say. İki: her birine tek bir ucuz deneme yaz. Üç: denemeleri maliyete göre sırala.
Ustanın ikinci inceliği bir kayıt alışkanlığı: bir kapı bulduğunda yazıyor. Bir öğrencinin çömelme kapısı kalça geometrisiyse, o bilgi altı ay sonra bir başka pozda da işe yarıyor — aynı geometri savaşçıda ve oturuşta da devrede.
Ve son inceliği bir sınır: denemeler bir teşhis değil. Beş deneme kapıyı daraltıyor, ölçmüyor. Y2.05'in iddia ayarı geçerli — "topuk yükseltisi işe yaradı" bir gözlem, "senin bilek aralığın kısa" bir mekanizma iddiası ve ikincisi bir ölçüm istiyor.
Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler
Yaygın yanlış"Çömelme derinliği bir ölçüttür."
Derinlik aşırı belirlenmiş bir çıktı ve büyük ölçüde oranları ölçüyor. Ölçüt süre, kalkış ve nefes.
Yaygın yanlış"Topuk kalkıyorsa bilek çalışılır."
Bilek beş değişkenden biri. Duruş genişliği denemesi on saniye sürüyor ve sık sık kapıyı orada buluyor.
Yaygın yanlış"Bir değişken yeterliyse derinlik açılır."
Kapı kavramı tam bunu söylüyor: dördü yeterli, biri kapı ise çıktı açılmıyor ve o dördüne çalışmak hiçbir şey değiştirmiyor.
Yaygın yanlış"Kapı bulunamazsa yapacak bir şey yok."
Kapı bulunamaması bir hedef düzeltmesi getiriyor: taşıyıcı eylem korunur, şekil esnetilir. Destekli çömelme tam kazancı veriyor.
Yaygın yanlış"Derinleşmiyorsa ilerleme yok."
Süre, kalkış ve nefes ölçütleri derinlikten bağımsız ilerliyor ve ölçülmediklerinde ilerleme görünmüyor.
Uygulama
Aklında kalsın
Çömelme derinliği aşırı belirlenmiş bir çıktı: en az beş değişken birlikte belirliyor.
Kapı kavramı belirleyici. Dört değişken yeterli olsa bile biri kapıysa çıktı açılmıyor ve o dördüne çalışmak hiçbir şey değiştirmiyor.
Denemelerin sırası maliyete göre: duruş genişliği, topuk yükseltisi, karşı ağırlık, süre ölçümü, oran tahmini. Toplam beş dakika ve haftaların yerine geçiyor.
Kapı bulunamazsa cevap hedef düzeltmesi. Destekli çömelme tam kazancı veriyor ve bu bir taviz değil.
Ölçüt derinlik değil. Süre, kendi kuvvetiyle kalkış ve nefesin devam etmesi.
Sonraki derse köprü
Bu derste denemelerden birini iki kez kullandım ve her seferinde işe yaradı: topuk yükseltisi.
O yükselti hem bir teşhis aracı hem kalıcı bir çözüm olabiliyor ve ikisi arasındaki fark önemli. Bir yükselti ne zaman geçici bir basamak, ne zaman kalıcı bir kurulum? Ve kalıcı olduğunda bir şey kaybediliyor mu?
Sonraki ders o soruyu cevaplıyor.