Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Bu bölümün bütün bilgisinin bir ön koşulu var: alarm belirtisi yokluğu.
Yedi madde. Artan uyuşma ve güç kaybı. İdrar, bağırsak ve oturma bölgesi değişiklikleri. Dinlenmeyle geçmeyen ve geceleri uyandıran ağrı. Ateş, kilo kaybı, genel kötü hâl. Yük taşımayı engelleyen travma. Ani ve hiç yaşanmamış nitelikte baş ağrısı. Göğüs baskısı, nefes darlığı, bayılma hissi.
Karar şiddetle değil örüntüyle veriliyor.
Üç adım: o gün yapılmaz, kapsam dışı olduğu tereddütsüz söylenir, nereye ve ne zaman söylenir. Bir tahmin söylenmez.
Ve sekizinci kapı: liste bir üst sınır değil alt sınır. İlerleyen, hiç değişmeyen ya da tedirgin eden bir durum listede olmasa da yönlendirilir.
Açılış sahnesi
Bir öğretmen bu bölümü çalışmış. Ağrının hasar ölçmediğini biliyor. Kaçınmanın zarar verdiğini biliyor. Kazancın indirilebildiğini biliyor.
Bir öğrenci geliyor ve şunu söylüyor: "İki haftadır bacağımda uyuşma var, giderek artıyor ve şimdi ayak parmaklarımı iyi hissetmiyorum."
Öğretmen öğrendiklerini uyguluyor. Ağrıyı normalleştiriyor, kaçınmayı azaltıyor, kademeli çalışma öneriyor.
Bu, yanlış karardır.
Bu bölümde öğrendiğin her şey — ağrının gerçekliği, kazanç ayarı, kademeli maruz kalma, kaçınmanın zararı — belirli bir belirti listesinin karşısında geçersiz. O liste karşısında yapılacak tek bir şey var ve o şey yönlendirmek.
Bu bölümün en kısa dersi bu. Ve bir öğretmenin bilmesi gereken en önemli listesi burada.
Sebebi şu: bu bölümün bilgisi bir öğretmeni cesaretlendiriyor ve cesaret, doğru yerde durmayı bilmeyen bir öğretmende tehlikeli.
Bu derste ne olacak
Önce listeyi vereceğim. Liste kısa ve ezberlenmek üzere kurulu. Sonra her maddenin neden listede olduğunu söyleyeceğim — ezberlemek yeterli değil, mantığı bilinmeli. Ardından listenin nasıl kullanıldığını kuracağız; bir madde çıktığında ne söylenir, ne söylenmez ve ne yapılır. Sonra iki tuzağı ele alacağız: listeyi hiç kullanmamak ve fazla kullanmak. İkisi de gerçek zarar veriyor. Ardından yönlendirmenin nasıl yapıldığını konuşacağız, çünkü kötü yapılan bir yönlendirme kişiyi hiç göndermiyor. Usta katmanında listenin sınıf düzenine nasıl yerleştirildiğini göreceğiz. On altı örnekle çalışacağız. Ders bittiğinde listeyi ezbere biliyor olacaksın.
Sıfır noktası
Y2.15'ten Y2.18'e kadar öğrendiğimiz her şeyin bir ön koşulu vardı ve o koşulu şimdi açıkça yazıyoruz: ele alınan durumun kas ve iskelet sistemine ait, ilerlemeyen ve alarm belirtisi taşımayan bir durum olması.
Bu tanımın son cümlesi önemli. Bir alarm belirtisi kötü bir şeyin olduğunu göstermiyor. Çoğu zaman değerlendirme sonunda ciddi bir şey bulunmuyor. Belirtinin işi tanı koymak değil, kararı doğru yere taşımak.
Mekanizma
Liste
Yedi madde. Sırayla.
Bir: kontrol edilemeyen ve giderek artan uyuşma ya da güç kaybı. Özellikle iki tarafta birdense ya da yayılıyorsa.
İki: idrar ya da bağırsak kontrolünde değişiklik, ya da kasık ve oturma bölgesinde uyuşma.
Üç: dinlenmeyle geçmeyen, geceleri uyandıran ve pozisyonla hiç değişmeyen ağrı.
Dört: eşlik eden ateş, açıklanamayan kilo kaybı ya da genel bir kötü hâl.
Beş: belirgin bir travma sonrası ortaya çıkan ve yük taşımayı engelleyen durum.
Altı: aniden başlayan ve daha önce hiç yaşanmamış nitelikte, en şiddetli baş ağrısı.
Yedi: göğüste baskı, nefes darlığı, çarpıntı ya da bayılma hissi.
Her maddenin mantığı
Ezberlemek yetmiyor; her maddenin neden orada olduğunu bilmek gerekiyor. Çünkü listedeki tam ifadeyle karşılaşmayacaksın, benzer bir şeyle karşılaşacaksın.
Birinci ve ikinci madde sinir sisteminin işlevini gösteriyor. Y2.07 sinir belirtisini tanımlamıştı ve o gün bir ayrım bırakmıştı: geçici bir karıncalanma ile ilerleyen bir işlev kaybı aynı şey değil. Bir bölgenin uyuşması geçici olabilir; artan ve yayılan bir uyuşma ya da bir gücün kaybı bir işlev bilgisidir. İkinci madde ayrıca aciliyet taşıyor ve gecikmesi kabul edilmiyor.
Üçüncü madde bir örüntü maddesi. Kas ve iskelet kaynaklı şikâyetler genellikle pozisyonla ve dinlenmeyle değişiyor. Hiç değişmeyen ve geceleri uyandıran bir ağrı, o örüntünün dışında.
Dördüncü madde eşlik eden belirtiler. Kas ve iskelet şikâyeti ateş ya da kilo kaybı getirmiyor; bunlar birlikteyse başka bir şey aranıyor.
Beşinci madde travma. Y2.18'in "yeni olay" kuralı burada en katı hâline geliyor; yük taşıyamama bir yapısal sorunu düşündürüyor.
Altıncı ve yedinci maddeler kas ve iskelet sisteminin dışında. Listedeler çünkü bir yoga sınıfında ortaya çıkabiliyorlar ve ikisi de zaman kaybına dayanmıyor.
Listeyi kullanmak: ne söylenir, ne söylenmez
Bir madde çıktığında yapılacak şey üç adımlı ve her adımın bir sebebi var.
Birinci adım: o gün o çalışmayı yapmıyorsun. Uyarlamıyorsun, küçültmüyorsun; yapmıyorsun.
İkinci adım: kapsam dışı olduğunu net söylüyorsun. Tereddütsüz söylenir — Y2.05'in "az iddia et" ölçüsü burada geçerli değil; kapsamını söylemek bir iddia değil bir bilgi.
Üçüncü adım: nereye gideceğini ve ne zaman gideceğini söylüyorsun. "Bir baktır" cümlesi belirsiz; "bu hafta içinde bir hekime görün" cümlesi bir eylem.
Söylenmeyecek şey de belli: bir tahmin. "Bu şu olabilir" cümlesi Y2.01'in tanı sınırının ihlali ve iki yönde de zarar veriyor — ya gereksiz korku üretiyor ya yanlış bir rahatlama.
İki tuzak
Birinci tuzak listeyi hiç kullanmamak. Bu, bu bölümün bilgisinin yan etkisi. Ağrının hasar ölçmediğini öğrenen bir öğretmen her belirtiyi bir kazanç sorusu sanabiliyor.
İkinci tuzak fazla kullanmak. Her rahatsızlığı yönlendiren bir öğretmen iki şey birden yapıyor: öğrenciyi kırılgan hissettiriyor ve yönlendirmenin ciddiyetini tüketiyor.
Sekizinci kapı
Yedi madde kısa bir liste ve kısa bir listenin bedeli var: kapsamadığı durumlar. O bedeli kapatan bir madde daha var ve maddeleşmiyor, bir kural olarak duruyor.
Bu kuralın son parçası — öğretmenin tedirginliği — kasten oraya konmuş. Bir öğretmenin sezgisi bir tanı değil ama bir bilgi. Açıklayamadığı bir tedirginlik, listeye girmemiş bir örüntü olabiliyor.
Örneklerden okuma
Örneklerin tamamında aynı şey görünüyor: karar şiddetle değil örüntüyle veriliyor.
Bu, listenin taşıyıcı fikri. Hafif bir uyuşma yönlendirme gerektirebiliyor; şiddetli bir ağrı gerektirmeyebiliyor. Bakılan şey hissin büyüklüğü değil, hangi kutuya girdiği.
İkinci örüntü: yönlendirmenin başarısı üçüncü adımda belirleniyor. Kapsam dışı olduğunu söylemek yetmiyor; nereye ve ne zaman söylenmeden kişi gitmiyor.
Üçüncüsü: iki tuzak aynı sonucu üretiyor — kişi gitmiyor. Hiç yönlendirmeyen öğretmenin öğrencisi de, her şeyi yönlendiren öğretmenin öğrencisi de gitmiyor. Birincisi haber almadığı için, ikincisi haberi ciddiye almadığı için.
Usta katmanı
Ustanın burada yaptığı iş listeyi hafızaya değil düzene yerleştirmek.
Hafıza güvenilmez, özellikle kalabalık bir sınıfın ortasında. Bu yüzden liste bir yere yazılıyor ve bir yere bakılıyor. Kayıt formunda bir satır, ders öncesi sorulan iki soru, ya da telefonda bir not.
Ustanın ikinci inceliği yönlendirmeyi bir kayıp gibi sunmaması. Bir öğrenciyi göndermek, pratiğin bittiği anlamına gelmiyor. "Bunu baktıracaksın ve bu arada şunları yapmaya devam ediyoruz" cümlesi hem yönlendiriyor hem kapıyı açık bırakıyor.
Ustanın son inceliği bir dürüstlük ölçüsü: yönlendirdiği kişiyi takip ediyor. "Gittin mi" sorusu bir hafta sonra sorulduğunda gitme oranı belirgin biçimde yükseliyor. Sorulmayan bir yönlendirme, verilmiş sayılmıyor.
Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler
Yaygın yanlış"Ağrı hasar ölçmüyorsa her belirti güvenle çalışılabilir."
Bu bölümün bilgisi belirli bir belirti listesinin karşısında geçerli değil. Liste, bilginin ön koşulu.
Yaygın yanlış"Karar ağrının şiddetine göre verilir."
Karar örüntüye göre veriliyor. Hafif bir uyuşma yönlendirme gerektirebiliyor, şiddetli bir ağrı gerektirmeyebiliyor.
Yaygın yanlış"Bir alarm belirtisi ciddi bir şey olduğunu gösterir."
Göstermiyor; çoğu değerlendirmede ciddi bir bulgu çıkmıyor. Belirtinin işi tanı koymak değil, kararı doğru yere taşımak.
Yaygın yanlış"Yönlendirirken bir olasılık söylemek yardımcı olur."
Bir tahmin söylemek tanı sınırının ihlali ve iki yönde de zarar veriyor. Söylenecek şey kapsam ve adres.
Yaygın yanlış"Listede yoksa yönlendirme gerekmez."
Liste bir alt sınır. İlerleyen, değişmeyen ya da açıklanamayan tedirginlik veren bir durum da yönlendirilir.
Uygulama
Aklında kalsın
Bu bölümün bütün bilgisinin bir ön koşulu var: alarm belirtisi yokluğu.
Yedi madde. Artan uyuşma ve güç kaybı. İdrar, bağırsak ve oturma bölgesi değişiklikleri. Dinlenmeyle geçmeyen ve geceleri uyandıran ağrı. Ateş, kilo kaybı, genel kötü hâl. Yük taşımayı engelleyen travma. Ani ve hiç yaşanmamış nitelikte baş ağrısı. Göğüs baskısı, nefes darlığı, bayılma hissi.
Karar şiddetle değil örüntüyle veriliyor.
Üç adım: o gün yapılmaz, kapsam dışı olduğu tereddütsüz söylenir, nereye ve ne zaman söylenir. Bir tahmin söylenmez.
Ve sekizinci kapı: liste bir üst sınır değil alt sınır. İlerleyen, hiç değişmeyen ya da tedirgin eden bir durum listede olmasa da yönlendirilir.
Sonraki derse köprü
Bu ders bir sınır çizdi. Şimdi sınırın içine dönüyoruz.
Bir kişide alarm belirtisi yok, ağrısı süregelen ve kaçındığı bir hareket var. Buraya kadar o kişiye "kaçınma zarar veriyor" dedik ve nasıl geri döneceğini hiç söylemedik.
Sonraki ders o yöntemi kuruyor: ağrıyı yok saymadan, ağrıya rağmen değil ağrıyla birlikte, kabul edilebilir bir düzeyi ölçerek geri dönme yöntemi.