Düşüş stratejisinin sınırları

Açılış sahnesi

Bir öğrenci bir kol dengesi deniyor ve deneme kötü bitiyor. Kimse yaralanmıyor ama iniş kimsenin beklemediği bir yere oluyor.

Öğretmen sonradan konuşuyor ve öğrenci şaşkın. Hazırlıksız değildi.

Sayıyor: düşülecek yeri biliyordu, önüne yumuşak bir katman koymuştu, çıkışı haftalardır çalışıyordu ve bozulmanın işaretini tanıyordu.

Dördü de doğru. Dördü de yapılmıştı.

Öğretmen tek bir şey soruyor: bozulma başladığında elinde ne kadar zaman vardı.

Öğrenci cevap veremiyor, çünkü o soru hiç sorulmamıştı. Hazırlığın tamamı bir şeyin yapılabileceğini varsayıyordu ve o şeyin ne kadar süreceği hiçbir yere yazılmamıştı.

Bu derste ne olacak

Bu derste tek bir denemeye bakacağız; açılıştaki deneme. Ve ona üç kez döneceğiz.

Birinci dönüşte tek bir şey soracağız: o an çıkış gerçekten elinin altında mıydı. Cevap bir süre karşılaştırmasından çıkıyor ve bu kurs o karşılaştırmayı bir kez yaptı, adını koymadan.

İkinci dönüşte hazırlığın hangi yön için yapıldığını soracağız. Bir hazırlık bir yöne konuyor ve güven bütün yönlere yayılıyor; aradaki farkın kendi adı olması gerekiyor.

Üçüncü dönüşte stratejinin nerede bittiğine bakacağız. Bir stratejinin sonu bir eylemse strateji bitmiyor, yalnız duruyor.

Ders bir düşme tekniği anlatmıyor ve anlatmaması bir eksiklik değil. Tekniğin kendisi bir kayıtla verilemeyen şeylerden ve bu kursta nerede durduğu geçen derste yazıldı. Burada konu tekniğin kendisi değil, onu kullanılabilir kılan koşullar.

Sıfır noktası

Kaynak bu üç şeyi ayrı ayrı sayıyor ve bu ayrım şimdiye kadar okunmadı.

İleri düzey listesinde inversiyon ve kol dengeleri için üç beceri yan yana yazılı: ön koşul, düşüş ve çıkış. Üçü ayrı kelimeler ve aralarına virgül konmuş.

Denge pozları ailesinin paragrafında ise hedef başka türlü yazılmış: düşmeden önce güvenli çıkış geliştirmek. Orada çıkışın işi düşmeyi önlemek.

Kol destekleri ailesinin paragrafında ise düşüş stratejisi diye ayrı bir kalem duruyor ve çıkışla birlikte yazılmamış.

Yani kaynak için çıkış ile düşüş iki ayrı beceri, ve ikisi aynı ana ait değil. Çıkış düşmeden önce; düşüş stratejisi ondan sonra.

Bu kurs şimdiye kadar birincisini kurdu. Y1.51 çıkış provasını, üç provalı çıkışı ve bırakılacak üç doğaçlamayı yazdı. Y2.88 çıkışı bir kurulum şartına çevirdi. Y2.134 inilecek noktanın poz kurulmadan önce bilinebildiğini gösterdi ve çıkışı girişten önceye aldı. Y2.138 ise bu kalemin bir bölümünün gerçek koşulunda prova edilemediğini yazdı; bir kayda bırakılamayan şey bilgi değil provaydı.

Dördü de yerinde duruyor ve buradan hiçbirine dokunulmayacak.

Açık kalan yer şu: çıkışın kendisi her zaman kullanılabilir mi. Bu soru hiç sorulmadı, çünkü çıkışın kurulduğu yerde cevabı hep evetti.

Mekanizma

Birinci dönüş: çıkış o an elinin altında mıydı

Aralığın kendisi bu kursta zaten adlandırıldı. Y2.92 sapmanın başlamasıyla kenar payının tükenmesi arasında kalan süreye düzeltme penceresi dedi ve pencerenin pozdan poza değiştiğini, her poz için yeniden öğrenildiğini yazdı. Aynı ders sinyalin kaybolmadığını, sinyalle çıkış arasındaki zamanın kısaldığını da kaydetti.

Y1.51 ise pencerenin öbür ucunu vermişti: ağaç duruşunda aralık kısa görünüyor ama bir çıkış için yeterli, çünkü ayağı yere indirmek aralığın küçük bir bölümünü harcıyor.

İki ders iki büyüklük yazdı ve aralarındaki ilişkiyi kimse adlandırmadı. Erken sinyalin işe yaramasının sebebi pencerenin uzunluğu değil; pencere ile çıkışın kendi bedeli arasındaki fark.

Ağaç duruşunda bütçe rahat. Aralık kısa ama çıkış ondan çok daha kısa; üstelik üç ayrı çıkış var ve en ucuzu varsayılan.

Şimdi açılıştaki denemeye dönelim. Beden ağırlığının tamamı iki elden geçiyor, ağırlık merkezi destek alanının kenarına yaklaşmış ve bir çıkış ayağı yere indirmek değil; bütün bir ağırlık aktarımını geri almak.

İki taraf da aynı anda değişiyor. Çıkışın bedeli büyüyor ve aralık kısalıyor, çünkü merkez kenara yaklaştıkça geri dönüşü üretecek mesafe de azalıyor.

Bütçenin aşıldığı bir yer var ve o yerden sonra erken sinyali tanımak bir şeyi değiştirmiyor. İşaret geliyor, okunuyor ve karşılığında yapılacak şey zaten sığmıyor.

Y2.92 bunun bir eşiğe yaklaşmış hâlini kaydetmişti; bir pozda eller çıkıştan önce kalkıyordu, ötekinde çıkışla aynı anda. Aynı beden, aynı kişi ve iki ayrı pencere. Orada okunan şey pencerenin daralması olarak yazıldı; aynı kayıt bütçe diliyle okunduğunda, çıkışın bedelinin pencereyi tam olarak doldurduğu yer görünüyor.

Bunu hemen sınırlamak gerekiyor. Bütçenin aşılması çıkışın işe yaramaz olduğu anlamına gelmiyor; denemelerin çoğu bütçenin içinde kalıyor ve orada çıkış tam olarak Y1.51'in yazdığı şeyi yapıyor. Aşılan yer bir eşik ve o eşiğin ötesinde geçerli olan başka bir beceri.

İkinci dönüş: hazırlık hangi yön için yapılmıştı

Öğrenci önüne yumuşak bir katman koymuştu ve iniş oraya olmadı.

Y2.134 bir kurulumda bozulmanın girişin aynı yönde sürdürülmesinden ibaret olabildiğini ve o durumda düşüş yönünün poz hiç denenmeden bilinebildiğini yazdı. Aynı ders bir kayıt daha düşmüştü: o kurulumda bozulmanın tek bir yönü yok. İki elden geçen yük eşitlenmediğinde kayıp yana savruluyor ve iniş bambaşka bir noktaya oluyor.

Ve aynı ders kendi yönteminin sınırını da yazdı; bu sıra yalnız bozulma yönü kurulumdan türetilebilen pozlar için geçerli, türetilemeyen bir kurulumda bir işe yaramıyor ve sahte bir güven üretiyor.

O cümle bir uyarı olarak yazılmıştı. Burada ölçülebilir bir kalem hâline geliyor.

Bir provanın neye özgü olduğu konusunda bu kurs iki şeyi zaten yazdı. Y2.92 provanın poza özgü olduğunu gösterdi; dolanmış bir bacakla çıkış, düz bir bacakla çıkıştan başka bir hareket. Y1.53 ve Y2.97 ise koşula özgü olduğunu yazdı; taze durumda prova edilen bir çıkış yorgunken çalışacağını garanti etmiyor ve prova bu yüzden seansın sonuna konuyor.

Üçüncü bir özgülük hiç yazılmadı: aynı poz, aynı koşul ve iki ayrı bozulma yönü.

Kapsam ile güvenin arasındaki mesafe kendini hiçbir yerde bildirmiyor. Katmanı öne koyan kişi hazırlıklı olduğunu biliyor; hazırlığının hangi yön için olduğunu bilmesi için ayrıca sorulması gerekiyor.

Ve burada bir şey daha var. Yönü türetilebilen bir kurulumda bile türetme bir koşula bağlı; giriş dengeli kurulduğunda ortada tek yön kalıyor. Yön bilgisi demek ki girişin kendisine bağlı; giriş eğri kurulduğunda o bilgi elde kalmıyor. Hazırlık, kendisini geçersiz kılabilecek bir şeyin üstüne konuyor.

Bunu abartmamak gerekiyor. Çarpık bir giriş hazırlığı tümüyle boşa çıkarmıyor; katman hâlâ orada ve öne giden bir iniş yine ona denk geliyor. Değişen şey hazırlığın kapsadığı yönlerin payı ve o pay hiçbir kayıtta yazmıyor.

Üçüncü dönüş: strateji nerede bitiyor

Öğrenci düştüğünde ne yaptığını sonradan anlatıyor: bir şeye tutunmaya çalışmış.

Y1.51 bırakılacak doğaçlamaları sayarken tam bunu yazmıştı; havayı tutmak, gövdeyi savurmak, zıplamak. Üçü de bir eylem ve üçünün de sonucu öngörülemez. Y0.07 ise güvenli konuma geçişi tarif ederken tutunmanın ve yaslanmanın yeterli olmadığını yazdı.

İki ders aynı şeyi iki ayrı yerden söylüyor ve ortak noktası adlandırılmadı.

Bir stratejinin bittiği yer bir yerdir. Beden bir yere iner ve orada durur. Eylemle biten bir strateji, o eylem tuttuğunda biter ve tutmadığında hiç bitmez; yani bitişi bir olasılığa bağlı.

Buradan stratejinin yapısı çıkıyor, ama bir adım daha atmak gerekiyor çünkü cümle olduğu gibi bırakılırsa fazla söyler.

Bütçenin aşılması, o andan sonra hiçbir şey yapılamayacağı anlamına gelmiyor. Bedeli çıkıştan küçük olan şeyler hâlâ sığıyor ve beden onları kendiliğinden buluyor. Y1.51 bu bulunanları saymıştı: zıplamak, gövdeyi savurmak, havayı tutmak. Üçü de hızlı, üçü de o aralığa sığıyor ve aynı ders üçünün de sonucunun öngörülemediğini yazdı; çünkü hiçbiri prova edilmiş değil.

Demek ki bütçe aşıldığında sığan tek şey provasız olan. Güvenilecek bir şey isteniyorsa, o şeyin o andan önce yerine konmuş olması gerekiyor.

Bu, stratejinin ne olduğunu değiştiriyor. Bir düşüş stratejisi bir teknik değil; girişten önce yerine konmuş bir düzen. Teknik kısmı da var ve bu kursta yeri yok; geçen ders bunun neden böyle olduğunu yazdı.

Ön yerleşimin neyi elediğini yazalım. Deneme sırasında karar gerektiren her maddeyi eliyor. Şuna dikkat et, şunu unutma, gerekirse şöyle yap türünden bütün maddeler bu testten kalıyor; gerektiği an, gerekeni hatırlayacak zamanın olmadığı an.

Elemedikleri ölçütün sınırını çiziyor. Girişten önce yerine konmuş olmak bir düzenin işe yarayacağını göstermiyor; yalnız o anda orada olacağını gösteriyor. Yanlış yere konmuş bir katman da girişten önce yerleştirilmiş oluyor ve testten geçiyor.

Bu ölçüt beni şurada aldatabilir. Ön yerleşim tamamlandığında hazırlık bitmiş gibi görünüyor ve bu his, kapsamın dar olduğu durumlarda en güçlü oluyor; çünkü dar bir kapsam daha çabuk tamamlanıyor. Yani ölçütün en rahat karşılandığı hâl, güvenin en yanıltıcı olduğu hâlle çakışıyor.

Usta katmanı

Üç dönüşün sonunda açılıştaki öğrencinin hazırlığı yeniden okunabiliyor. Dördü de yapılmıştı ve dördü de bir koşula bağlıydı; koşullar hiçbir yere yazılmadığı için hazırlık bir liste gibi görünüyordu, oysa bir zincirdi.

Bunun ilk sonucu kayıtla ilgili. Bir denemenin kaydına düşüp düşmediği yazılıyor ve bozulmanın başlamasıyla inişin tamamlanması arasında ne olduğu yazılmıyor. O aralık kaydedilmediğinde iki ayrı deneme aynı satıra düşüyor; birinde çıkış kullanılmış, ötekinde kullanılacak zaman hiç doğmamış. İki satır iki ayrı çalışma gerektiriyor ve tek satır hiçbirini göstermiyor.

İkincisi kaynağın kendi ayrımıyla ilgili. Üç beceri yan yana yazılmış ve bu kurs ikisini uzun uzun çalıştı, üçüncüsüne yalnız değindi. Bu bir ihmal değil; üçüncüsünün bu ortamda öğretilemeyen bir bölümü var. Ama ayrımın kendisi öğretilebiliyor ve bugüne kadar öğretilmemişti; çıkış ile düşüş aynı kelimeyle anıldığında, birinin kurulmuş olması ötekinin de kurulduğu sanılıyor.

Üçüncüsü daha genel bir ders. Bir hazırlığın tamamlanmış olması, hazırlığın kapsadığı alanla birlikte yazılmadığında bir boşluk üretiyor ve boşluk her zaman aynı yönde kapanıyor: kişi kendini kapsamın dışında da hazır sayıyor. Hiçbir hazırlık kendi sınırını kendiliğinden bildirmiyor; sınırı yazmak ayrı bir iş ve çoğu zaman hazırlığın kendisinden daha uzun sürüyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Kaynak inversiyon ve kol dengeleri için üç beceri sayıyor; ön koşul, düşüş ve çıkış, ve ikisi ayrı ayrı yazıldığı için birini kurmak ötekini kurmuş saymıyor.

Erken sinyalin işe yaramasının sebebi aralığın uzunluğu değil, aralık ile o kurulumdaki çıkışın kendi bedeli arasındaki fark; iki taraf da kurulumdan kuruluma değişiyor.

Bütçenin aşıldığı bir yer var ve orada işaret okunuyor ama karşılığı yapılamıyor; denemelerin çoğu bütçenin içinde kalıyor ve o eşiğin ötesinde geçerli olan başka bir beceri.

Hazırlık bir yöne konuyor ve güven bütün yönlere yayılıyor; üstelik yön bilgisinin kendisi girişin düzgün kurulmasına bağlı ve çarpık bir giriş bilgiyi geçersiz kılabiliyor.

Bir stratejinin sonu bir yer olmak zorunda; eylemle biten bir strateji, eylem tutmadığında hiç bitmiyor.

Bütçenin aşıldığı anda karar verilecek zaman kalmıyor, dolayısıyla stratejinin çalışan bölümü girişten önce yerine konmuş olan bölüm.

Girişten önce yerleştirilmiş olmak bir düzenin işe yarayacağını göstermiyor, yalnız orada olacağını; ve dar bir kapsam en çabuk tamamlandığı için en güçlü tamamlanmışlık hissini de o üretiyor.

Sonraki derse köprü

Bu ders boyunca sorulan sorular bir kurulumun kendisine aitti; bütçe, kapsam ve yerleşim üçü de kurulumdan okundu.

Sıradaki derste sorular kuruluma değil kişiye dönüyor.

Kaynak, baş aşağı duran bir beden için tek bir sınır bulunmadığını söylüyor ve birbirinden bağımsız beş başlık sıralıyor. Göz ve dolaşım bir yanda, boyun ve kemik bir yanda, sinir sistemi ayrı bir başlık; beşi de kendi başına değerlendiriliyor. Aralarında bir öncelik sırası da verilmemiş.

Bu bölümde bir kurulumun taleplerinin nereden geldiğini okuduk. Sıradaki ders aynı talepleri karşılayacak kişinin hangi başlıklar altında ayrı ayrı sorulduğunu ele alıyor.

Bir sınır kurulumdan değil kişiden geliyorsa, o sınırı okuyan ölçüt nereye yazılıyor? Ve birbirinden bağımsız beş başlık, tek bir uygunluk cümlesine nasıl toplanmıyor?