Sarvāṅgāsana ve Halāsana’da boyun/omuz ilişkisi

Açılış sahnesi

Bir öğretmen bu aileyi dikkatle kuruyor. Omuz altlarına katlanmış battaniyeler var, yerleşme uzun sürüyor, kimse acele etmiyor.

Kurulum oturduktan sonra bir öğrenci yan tarafa bakmak için başını çeviriyor.

Öğretmenin içi bir anda sıkışıyor ve hemen sesleniyor: başını çevirme.

Öğrenci dönüp soruyor, neden.

Öğretmenin elinde tek bir cümle var ve o cümleyi kaynaktan okumuş: boyun hareket ettirilmez. Cümleyi tekrarlıyor.

Öğrenci ikna oluyor ve ders devam ediyor. Ama sorulan soru cevaplanmadı; bir cümle tekrarlandı.

Ve o cümle iki kelimeyle yükü, iki kelimeyle hareketi anıyor. Bu ikisi ayrı şeyler ve cümle tekrarlandığında hangisini koruduğu ortaya çıkmıyor.

Bu derste ne olacak

Burada yeni bir poz tanıtılmıyor; tek bir cümle sökülüyor.

Cümle kaynağın bu aileye yazdığı cümle: boyun hareket ettirilmez. Cümleyi üç parçaya ayırıp her parçayı ayrı soracağız.

Birincisi öznesi. Cümle boyun diyor; bu kurulumda boynun ne yapacağını gerçekten boyun mu belirliyor, yoksa cümlenin öznesi eksik mi.

İkincisi fiili. Hareket ettirilmez, hangi hareketi yasaklıyor. Bu kurulumun kendisi zaten boynu bir yere getiriyor ve cümle o gelişi yasaklamıyor; yasakladığı başka bir şey.

Üçüncüsü kim koruyacağı. Bir cümle bir öğrenciye söylendiğinde korunmuş sayılıyor mu, ve bu bölge için bu varsayım geçerli mi.

Cümlenin bu kursta ilk kez duyulmadığını da hesaba katacağız; daha hafif bir kurulum için bir kez verilmişti ve orada gerekçesiz verilmesinin bir bedeli yoktu.

Sonunda elinde bir yasak cümlesi değil, bir kurulum kalemi olacak.

Sıfır noktası

Bu cümlenin bu kursta duyulması ilk kez değil ve bunu baştan söylemek gerekiyor.

Y1.57 köprünün aktif sürümünü anlatırken boynun o bölümde ilk kez bir yük noktası olduğunu yazdı ve iki kural koydu. Birincisi pozda baş çevrilmiyor. İkincisi omuz altına destek konuyor ve destek boyun bölgesindeki açıyı azaltıyor. İki kural da kural olarak verildi; neyi koruduğu yazılmadı, çünkü orada yazılmasına gerek yoktu.

Yükün kendisi de konuşuldu. Y2.52 omuz duruşu ve saban ailesinde beden ağırlığının bir bölümünün, aralığının sonuna yakın bükülmüş bir boyun bölgesinin üstüne bindiğini yazdı ve gerekçeyi bir yön tartışmasına bağlamadı: küçük ve hareketli bir bölge, aralığının ucunda, kendi ağırlığından fazlasını taşıyor. Aynı ders bir karşılık da kaydetti; destekler yükü boyundan alıyor ve süre kısaltılıyor.

Yani hem kural hem yükün büyüklüğü elimizde.

Sorulmayan şey başka. Aynı cümle şimdi kaynaktan, başka bir kurulum için geliyor. Köprüde boyun neredeyse nötre yakın bir açıda ve taşıdığı pay gövdenin bir bölümü; burada aralığının ucuna yakın bükülmüş ve bedenin çok daha büyük bir bölümü o temasın bitişiğinden geçiyor.

Bir cümle iki kurulumda aynı şeyi mi koruyor? Bu dersin işi o soru.

Elimizdeki aletler hazır. Zorunlu pay Y2.111'de, sabit uç Y2.113'te, dayatılan dağılım Y2.131'de, etkin taban Y2.89'da, yüklü uç aralık Y1.40'ta, pay kökeni Y2.136'da kuruldu. Hiçbiri yeniden tanımlanmıyor.

Bir sınır da baştan çiziliyor. Bu ders kimin bu aileyi yapabileceğini söylemiyor; bu bölümün ölçtüğü şey kişilerin uygun olup olmadığı değil, taleplerin kurulumun neresinden doğduğu.

Mekanizma

Cümlenin öznesi gerçekten boyun mu

Bu kurulumda zeminle temas eden yer omuz kuşağı ve üst sırt; beden ağırlığının büyük bölümü oradan ve kollardan geçiyor, boyun ise o temasın hemen bitişiğinde ve bükülmüş durumda.

Y2.113 bir pozda zemine temas ederek hareketsiz kalan gövde ucuna sabit uç demişti ve kilitlenen bölgenin neredeyse her zaman o uç ya da ona bitişik bölge olduğunu yazmıştı. Bu ailede sabit uç omuz kuşağı, bitişik bölge boyun.

Şimdi asıl soru: boynun bükülme miktarını ne belirliyor.

Boyun değil. Omuz kuşağının zemine göre nerede durduğu belirliyor. Y1.57 bunu bir kurulum kuralı olarak zaten yazmıştı: omuz altına konan destek boyun bölgesindeki açıyı azaltıyor. Buradaki ek yalnız o cümlenin tersini de okumak. Destek omzu yükseltiyor ve baş zeminde kalıyor; iki temas arasında doğan yükseklik farkı açıyı açıyor. Destek alındığında fark kapanıyor ve açı iniyor. Kısacası ayarın ucu omuzda, boyunda değil.

Cümlenin öznesi bu yüzden eksik. Boynun bu kurulumdaki açısı bir boyun ayarı değil, bir omuz ayarı, ve bu dersin adındaki iki kelime tam olarak bu bağı adlandırıyor.

Açı ayarının sahibi omuz. Peki boynun elinde hiçbir ayar yok mu?

Var, ve bu dersin kilidi orada. Kişi başını çevirebiliyor. Bu bir açı ayarı değil; temasın zeminde nereye oturduğunu değiştiren bir ayar.

Cümle hangi hareketi yasaklıyor

Bu kurulum boynu zaten bir yere getiriyor ve cümle o gelişi yasaklamıyor; yasaklasa kurulumun kendisi yasaklanmış olurdu.

Yasaklanan şey, kurulum oturduktan sonra yapılan hareket.

Aradaki farkı görmek için Y2.131'e dönmek gerekiyor. Orada dayatılan dağılım kurulmuştu: bir kol desteği pozunda avuç içindeki basıncın nereye toplanacağını kişi seçmiyor, ağırlığın düştüğü yer seçiyor; üstelik pay arttıkça seçebilme imkânı daha da daralıyor.

Bu kurulumda o ilişki tersine dönüyor.

Baş ve omuz kuşağı zeminde yan yana duruyor ve ağırlık bu temas kümesine yayılmış durumda. Kişi başını çevirdiğinde temasın zeminde oturduğu yer değişiyor; aynı ağırlık, aynı kurulum, başka bir yere. Dağılım burada dayatılmış değil, kişinin elinde bir kolu var.

Ve tam bu yüzden bir yasak yazılabiliyor. Dağılımın tümüyle dayatıldığı bir kurulumda hareket yasağı yazmanın anlamı olmaz; yasaklanacak bir kol yoktur. Burada yasak, kişinin elinde gerçekten bir kol olduğunu söylüyor.

Yasağın nesnesi de böylece belli oluyor. Payın büyüklüğü değişmiyor; değişen şey payın nereye düştüğü. Yani cümle bir doz kuralı değil, bir yer kuralı.

Bir şey daha oluyor ve o, hareketin eklendiği yerle ilgili. Y1.40 bir eklemin aralığının sonuna yakın bir yerde yük taşımasını ayrı bir talep saymış ve aynı açıda yüksüz durmaktan ayırmıştı. Bu kurulumda boyun tam orada duruyor, hem ucuna yakın hem yüklü. Baş çevrildiğinde o duruma ikinci bir yön katılıyor.

Köprünün aktif sürümü bu ayrımın neden şimdi önem kazandığını gösteriyor. Aynı cümle orada da vardı; orada boyun nötre yakın bir açıdaydı ve taşıdığı pay gövdenin bir bölümüydü. Eklenen yön aynı yön, ama girdiği başlangıç konumu ve üstündeki yük başka. Cümle iki kurulumda da aynı şeyi koruyor ve koruduğu şey iki kurulumda aynı büyüklükte değil; cümlenin kendisi bunu söylemiyor, çünkü cümlede kurulum yazmıyor.

Buraya bir daraltma gerekiyor, yoksa cümle olduğundan fazlasını söyler. Baş çevrildiğinde payın büyüklüğünün hiç değişmediğini kimse ölçmedi ve bu ders de ölçmüyor; büyüklüğün de bir miktar değişmesi mümkün. Kesin olan şey ikisinin aynı anda olmadığı: bir destek payı küçültüyor ve düştüğü yeri koruyor, bir baş çevirmesi ise düştüğü yeri değiştiriyor. Bir kurulum kalemi iki ayrı şeyi ayrı ayrı yapıyor ve tek bir cümlede toplanınca ikisi karışıyor.

Cümleyi kim koruyabiliyor

Bir yasak söylendiğinde korunmuş sayılıyor mu?

Çoğu kural için bu varsayım çalışıyor, çünkü kuralı çiğneyen kişi çiğnediğini fark ediyor. Burada o zincir kopuyor.

Y2.117 bu bölgeyle ilgili bir şey kaydetmişti: asıl tehlike acı vermemesi, ve kolayca hareket edebilmek bir güvenlik işareti değil. Aynı kayıt burada bir sonuç doğuruyor. Başını çeviren kişi, çevirdiğini biliyor; ama çevirmenin bir bedeli olduğunu gösteren bir his bulmuyor. Yasağın arkasında duran his yok.

Bu sınırı kurulum nasıl koruyor? Hareketin sebebini ortadan kaldırarak.

Baş neden çevriliyor? Genellikle bakmak için; yanındakine, öğretmene, saate. Bakılacak bir şey verildiğinde ve verilen şey tavan yönünde olduğunda, çevirmenin sebebi kalkıyor. Aynı şekilde konuşma da bir sebep; bu kurulumda soru sorulduğunda cevap veren kişi başını hareket ettiriyor, ve sorunun sorulmaması bir kurulum kalemi hâline geliyor.

Bu ölçüt neyi haritadan çıkarıyor? Uyulması yalnız hatırlamaya bağlı olan her yönergeyi. Hatırlatma sıklığını artırmak bu bölgede bir koruma üretmiyor ve tekrarlanan bir cümlenin koruduğu şey çoğunlukla yalnız öğretmenin kendi kaydı.

Neyi çıkarmıyor: yönergenin gereksiz olduğunu. Cümle hâlâ söyleniyor, çünkü kişi hareketin yasak olduğunu başka hiçbir yerden öğrenemiyor. Değişen şey cümlenin tek başına yeterli sayılması.

Ölçütün beni yanıltabileceği yer de belli. Sebebi kaldırmak hareketi azaltıyor ve bunu bir güvence saymak kolay. Oysa sebebi kaldırmak, hareketin olmadığını göstermiyor; yalnız bilinen sebeplerin kalktığını gösteriyor. Rahatsızlık da bir sebep ve o sebeple yapılan bir hareket tam olarak korunmak istenen anda geliyor. Kurulumla korunan bir sınırın da bir sınırı var ve orada kalan tek koruma süreyi kısa tutmak.

Usta katmanı

Kaynağın bu satırda bir teklifi daha var: bu kurulum Viparīta Karaṇī ile değiştirilebilir.

Teklifi okurken katalogun kendi kaydına bakmak gerekiyor. Değiştirilmesi önerilen kurulumun kendi satırında temel öğrenme hedefi olarak dinlenme yazıyor. Değiştirilecek satırda ise ters yönelim ve gövde kontrolü.

İki hedef aynı şey değil ve katalog bunu gizlemiyor; yan yana yazmış.

Bu ayrım yapılmadığında iki ayrı hata çıkıyor. Biri, ikameyi kullanan kişinin aynı hedefi çalıştığını sanması. Öteki, ikameyi reddeden kişinin hedefi korumak için talebi de taşımak zorunda olduğunu sanması. İkisi de kataloğun söylemediği bir şeyi okuyor.

Bu bölümün kapanışında bir hedefin yerine ne konabileceği ayrıca ele alınıyor; bu ders o soruyu açmıyor ve yalnız kaydı düzeltiyor: ikame bir aile üyesi değişimi, bir hedef devri değil.

İkinci bir şey, ailenin öteki satırında olmayan cümle. Halāsana satırında bir sandalye seçeneği ve yükle ilgili bir uyarı var; hareketle ilgili bir cümle yok.

Buradan iki yanlış okuma çıkabiliyor ve ikisi de Y2.133'ün ödünç satırda gösterdiği hatanın aynısı. Cümlenin bir satırda yazılı olması onu komşusuna geçirmiyor; ama bir satırda yazılı olmaması da o satırı cümlesiz kılmıyor. Yazılmamış olmak, yazılmamış olmak demek.

Üçüncüsü daha geniş. Bir kurulum kalemi ile bir davranış kuralı aynı cümleyle yazıldığında, ikisinden yalnız biri kaydediliyor. Destek yüksekliği bir kâğıda geçiyor, çünkü elle tutulur; başın yönü geçmiyor, çünkü bir cümle sanılıyor. Kayda geçmeyen kalem iki seans arasında değişiyor ve değiştiği görülmüyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Bu kurulumda boynun açısını boyun belirlemiyor; omuz kuşağının zemine göre yüksekliği belirliyor ve dersin adındaki ilişki bu.

Boynun elinde başka bir ayar var: temasın zeminde nereye oturduğu; kaynağın cümlesi o ayarı yasaklıyor, açıyı değil.

Bir kol desteği pozunda dağılım kişiye dayatılıyordu; burada kişinin elinde gerçek bir kol var ve bir hareket yasağı ancak bu yüzden yazılabiliyor.

Yükün büyüklüğü ile yükün düştüğü yer iki ayrı kalem; destek birinciye çalışıyor, cümle ikincisine, ve birini yazmak ötekini yazmış saymıyor.

Bu bölge çiğnenen bir sınırı kişiye bildirmiyor, bu yüzden cümle tek başına koruma üretmiyor; koruyan şey hareketin sebebinin kaldırılmış olması ve sebeplerden biri her zaman açık kalıyor.

Kaynağın ikame teklifi aynı aileden bir üye veriyor ve önerilen üyenin kendi satırında başka bir öğrenme hedefi yazıyor; öneri talebi düşürüyor, hedefi devretmiyor.

Sonraki derse köprü

Bu iki satır kaynakta kendi yerlerinde duruyordu; biri bir ikame, öteki bir sandalye veriyordu ve ikisinin de bir hücresi vardı.

Sıradaki dersin konusu olan kurulumun kaynakta hiçbir satırı yok.

El duruşu çekirdek poz kataloğunda geçmiyor; ne kendi adıyla bir satırı var, ne bir başkasının hücresinde bir seçenek olarak anılıyor. Kaynağın ona ayırdığı bir cümle de yok. En yakın duran şey komşu ailenin paragrafına yazılmış bir uyarı: duvarın, tutan birinin ya da öğretmenin varlığı kendiliğinden bir güvenlik garantisi değil. O uyarı bu kurulum için yazılmadı ve bu bölümde bir cümlenin komşu satıra kendiliğinden geçmediği zaten gösterildi.

Yani orada eldeki tek şey, bir kurulumun yerine geçtiği sanılan bir eşlik, ve o eşliğin adı bile başka bir satırdan ödünç.

Bir kurulumun beceri bileşenleri kendi satırı olmadan nasıl sayılıyor? Ve bir uyarı, bir kurulum kalemi olmayı reddettiğinde geriye ne kalıyor?