Śīrṣāsana’da boyun/baş yükü ve risk kararı

Açılış sahnesi

Bir öğretmen çekirdek poz kataloğunu baştan sona okuyor ve yalnız tek bir sütuna bakıyor: sağdaki sütun.

O sütun her satırda ona yapacak bir şey veriyor. Bir blok. Bir sandalye. Duvar. Bükülü diz. Kalça altına battaniye. Yerine geçebilecek başka bir poz. Bir yerde bir uyarı da var ama uyarının yanında yine bir kurulum duruyor.

Kırk yedi satır boyunca bu böyle gidiyor.

Bir satırda durmak zorunda kalıyor. Orada blok yok, sandalye yok, yerine geçecek bir poz da yok. Sütunda yazan şey bir kurulum değil: nitelikli bir bireysel değerlendirme gerekiyor.

Öğretmen bir an bunu bir yasak sanıyor. Sonra tekrar okuyor ve satırın hiçbir yerinde yapılmaz yazmadığını görüyor.

Sütun ona ne yapacağını değil, kimin karar vereceğini söylüyor. Ve o kişi odada değil.

Bu derste ne olacak

Bu ders bir karar vermiyor ve bir karar çerçevesi de kurmuyor; ikisi de bu kursta başka yerlerde zaten var.

Yaptığı şey daha dar: kaynağın bu satırda neden kararı odanın dışına taşıdığını mekanik olarak göstermek, ve odanın o karara ne üretebileceğini yazmak.

Önce boyun bölgesine bakacağız, ama yeni bir şey anlatmak için değil. Bu bölge kursta daha önce bir kez incelendi ve orada bir karar verildi; boyun bir modelin dışında bırakıldı ve dışarıda bırakılmasının bir gerekçesi yazıldı. Bu pozda o gerekçe çalışmıyor. Aynı bölge, aynı kurs, iki taban tabana zıt rol.

Sonra payın kendisine geleceğiz: bu pozda boyundan geçen yük bir hata mı, kurulumun kendisi mi. Üçüncü adımda odanın o payı ne kadar okuyabildiğini soracağız ve cevabın ne bir sayı ne de bir hiç olduğunu göreceğiz.

Ders sonunda, kararı odanın dışına taşıyan bir satırın karşısına ne yazılacağını biliyor olacaksın.

Sıfır noktası

Sütunda iki gerekçe yan yana yazılı: boyun ve baş yükü, ve sağlık durumu.

İkisi aynı ders değil. Sağlık durumları bu bölümün ilerisinde kendi başına ele alınıyor ve orada göz, kalp-damar, boyun, kemik ve sinir sistemi ayrı ayrı okunuyor. Bu ders o listeye girmiyor; girse Y2.128'in adını koyduğu şeyi yapmış olur, bir durumla bir poz ailesi arasında kişiye bakılmadan kurulan bir bağ.

Bu dersin aldığı gerekçe birincisi: boyundan ve baştan geçen yük. O bir sağlık durumu değil, bir kurulum özelliği; ve kurulum bu kursun masasında.

Karar makinesi de kurulu ve bu ders ona hiçbir şey eklemiyor. Doğru muhatap, yönlendirme ölçütü ve sevk eşiği Y0'da; alarm belirtisi ve sekizinci kapı Y2.19'da; karar ağacı Y2.118'de; bilgi açığı, toplu cümle, gözlem payı ve soru aktarımı Y2.128'de duruyor. Gözlem payı bu dersin sonunda varacağı yerin adı: odada toplanan bilgi kararın kendisini kurmuyor, kararı kuracak masaya gidecek ham maddeyi kuruyor.

Elimizde bir de ölçüm uyarısı var. Y2.50 başın omurganın ucunda bir ağırlık olarak durduğunu yazdı ve hemen ardından belirli baş açıları için dolaşan kilogram sayılarının bir hesap olduğunu, bir ölçüm olmadığını ekledi. Y2.52 bu hatayı model sıçraması diye adlandırdı. Bu ders o adı taşıyor ve tek bir sayı yazmıyor.

Eksik olan tek şey şu: bütün bunlar durum düzeyinde kuruldu. Bir pozun kendisinin kapsam sınırında durması hiç ele alınmadı.

Mekanizma

Boyun bu pozda hangi işi yapıyor

Boyun bu kursta bir kez uzun uzun incelendi ve o inceleme arkaya eğilmelerde yapıldı.

Orada varılan sonuç netti. Bir pozun yapısal derinliğini üreten dört bölge sayıldı ve boyun o dörde hiç eklenmedi. Eklenmemesinin gerekçesi de yazıldı: boynun gittiği yer pozun kalça, sırt, omuz ve bel geometrisini değiştirmiyor. Boyun kaçağı orada bundan doğdu; öteki bölgelerin katkısı tükendiğinde eksik görünen açı en hareketli bölgeden karşılanıyor ve ortaya çıkan şey bir görüntü.

Şimdi aynı bölgeye bu pozda bakalım.

Burada baş zeminle temas eden bir yer. Beden ağırlığının bir payı oradan geçiyor ve o pay zeminle baş arasındaki temastan başka hiçbir yoldan geçemez. Boyun bu pozda bir görüntü üretmiyor; bir yük yolunun içinde duruyor.

Bu cümleyi hemen daraltmak gerekiyor, çünkü olduğu gibi bırakılırsa yanlış. Başın yerleşimi bu pozda görünüşü de değiştiriyor; üst üste dizilmiş bir bedende temas noktasının yeri bütün dizilimi kaydırıyor ve bu dışarıdan görülebiliyor. Yani boyun burada yalnız yük yolunda değil, görüntüde de var. Değişen şey görüntünün olup olmaması değil, hangisinin belirleyici olduğu: arkaya eğilmede boynun ürettiği tek şey görüntüydü ve yapıyı hiç değiştirmiyordu; burada ürettiği şeyin içinde görüntü de var ama kararı ilgilendiren kısım yük yolu.

Arkaya eğilmede boyna düşen iş bir kaçaktı; kökeni başka bölgelerin bıraktığı işti ve öteki bölgeler devreye girdiğinde geri çekiliyordu. Burada boyna düşen pay bir kaçak değil; kökeni kurulumun kendisi.

Bu ayrım bir öğretmenin elindeki yönergeleri ikiye bölüyor. Kaçak kökenli bir payın karşısına bir yönerge konur ve pay küçülür. Kurulum kökenli bir payın karşısına aynı yönerge konduğunda hiçbir şey olmaz, çünkü yönergenin azaltacağı bir fazlalık yok.

Bu pay bir hata mı, kurulumun kendisi mi

Y2.111 bir pozun kendi kurulumu gereği belli bir bölgeden geçmek zorunda olan yükü zorunlu pay diye adlandırdı ve oradan taşınabilir bir soru çıkardı: bu payın büyüklüğü bir hata mı, yoksa kurulumun kendisinden mi geliyor.

Soruyu bu poza soralım.

Baştan geçen pay kurulum değişikliğiyle küçülüyor. Ön kollar ve eller zemine daha çok iş verdikçe başa düşen küçülüyor ve bu bir kurulum kalemi, Y2.131'in pay düğmesinin bu ailedeki karşılığı.

Ama sıfıra inmiyor, ve inmemesinin sebebi bir kapasite eksikliği değil. Baş zeminle temas eden bir yer olduğu sürece oradan bir pay geçiyor; hiçbir şey taşımayan bir temas artık bir temas değil, bir dokunuş. Ve baştan geçen pay gerçekten sıfırlanırsa elde kalan şey bu poz olmuyor, başı zemine değen bir önkol dengesi oluyor.

Yani pay pozun kimliğine bağlı. Y2.111'in sorusunun cevabı burada açık: büyüklüğün bir kısmı kurulumun kendisi.

Y2.111 oradan ikinci bir soruya geçiyordu: payın büyüklüğü değil, o payı taşıyan bölgenin payı kontrollü karşılayıp karşılamadığı. Ūrdhva Mukha'da bu sorunun muhatabı omuz kuşağıydı ve cevabı odada görülebiliyordu; bir bölgenin bir yükü kontrollü taşıyıp taşımadığı çalışan kaslardan ve bozulan ya da bozulmayan kurulumdan okunuyordu.

Burada muhatap servikal bölge ve soru biçim değiştiriyor. Kontrol sorusu hâlâ sorulabilir, ama kararı belirleyen şey kontrol değil; bu pay istikrarlı biçimde kontrollü taşınıyor olsa bile arkada duran soru o yükün o kişide taşınabilir olup olmadığı. Bu ikinci soru bir hareket gözlemi değil ve bir hareket öğretmeninin masasında cevabı yok.

Üstelik bu bölge, uyarı vermekte iyi olmadığı daha önce kayda geçmiş bir bölge. Y2.117 boyun kaçağının asıl tehlikesinin acı vermemesi olduğunu yazdı ve esnekliğin bir güvenlik işareti olmadığını ekledi. Bir kararı odada tutmak için dayanılacak şey genelde erken bir histir; burada o his en zayıf olduğu bölgede aranıyor.

Odada bu paydan ne okunuyor

Şimdi asıl soruya geliyoruz. Karar dışarıda verilecekse, o karara odadan ne gidiyor?

İlk refleks hiçbir şey demek oluyor ve bu yanlış.

Baştan geçen payın seviyesi odada yazılamıyor; bunu yazacak araç yok ve dolaşan sayılar bu kurulum için hesaplanmış değil. Ama seviye tek okuma biçimi değil. Payın var olduğu okunuyor; kişi başındaki basıncı bildirebiliyor. Ve daha işe yarar olanı, payın yönü okunuyor: kurulumda bir şey değiştirildiğinde basınç artıyor mu azalıyor mu, kişi bunu söyleyebiliyor.

Bu ölçüt neyi eliyor? Seviyeye bağlanmış her kuralı. Belli bir yükün altında kalmayı şart koşan, bir sayıya ya da bir süreye dayanan her eşik bu odada yazılamaz ve yazılırsa uydurulmuş olur.

Neyi elemiyor: yön okumasının kendisinin güvenilir olduğunu. Kişi basıncın azaldığını bildirdiğinde azalan şey basınç da olabilir, dikkatin oraya verilmesi de. İkisini ayıran şey tekrar: aynı kurulum değişikliği ayrı oturumlarda aynı yönü veriyorsa okuma kurulumun, her seferinde başka yön veriyorsa okuma o günün.

Ve kendi yanlış pozitifim burada duruyor. Yön okuması bir kurulum değişikliğinin işe yaradığını gösteriyor ve bunu uygunluk sanmak kolay. Oysa yön okuması payın küçüldüğünü söylüyor, küçülen payın taşınabilir olduğunu söylemiyor. Payı belirgin biçimde küçültebilen bir kişi, o küçük payın kendisi için taşınabilir olup olmadığı sorusuna hâlâ cevap vermemiş oluyor. Ölçütüm bir kurulumu ölçüyor, bir kişiyi değil.

Odanın üretebileceği ikinci şey bir yön değil bir gözlem. Kurulum yerleştikten sonra başın yerinde kalıp kalmadığı, kişinin kendi kararıyla ve seçtiği anda çıkıp çıkamadığı, bir oturumdan sonra bölgede bir şey kalıp kalmadığı. Bunların hiçbiri bir karar değil; hepsi Y2.128'in gözlem payı dediği şey, yani başka bir masaya gidecek ham madde.

Çekirdek poz kataloğunun kırk yedi satırında bu bir kez oluyor. Öteki satırların hepsinde o sütun yapılacak bir şey veriyor; bir destek, bir kısaltma, yerine geçen başka bir poz. Bazılarında bir uyarı da var ve uyarı hiçbirinde tek başına durmuyor. Bir satırda tek başına duruyor ve bu satırın kendisi hakkında bir bilgi.

Usta katmanı

Bir pozun kendisi kapsam sınırında durabiliyor ve bu, bir durumun kapsam sınırında durmasından farklı bir şey. Y2.128 sınırı durum tarafından çizmişti; bir kişinin taşıdığı bir durum, odanın toplayabildiği bilgiyi kararın gerektirdiği bilginin altında bırakıyordu. Burada kişi hakkında hiçbir şey bilinmese de aynı açık doğuyor, çünkü açığı üreten şey kurulumun kendisi. Aynı poz, aynı sütun, herkes için.

Bunun pratik karşılığı tuhaf ve önemli: bu satırda bilgi açığı bir istisna değil, varsayılan. Öteki satırlarda açık ancak belli bir kişide doğuyor; burada açık satırla birlikte geliyor ve kapanması için o kişiye özel bir şey gerekiyor.

İkinci bir şey, yasak ile sınırın karışması. Sütun bir yasak bildirmiyor ve bir izin de bildirmiyor. Onu yasak diye okumak ile serbest diye okumak aynı hatanın iki yüzü; ikisi de kişiye bakılmadan kurulmuş bir bağ, yani Y2.128'in toplu cümlesi. Yasak biçiminde olanı daha güvenli görünüyor ve değil; bir kararı kimsenin vermediği hâlde verilmiş sayıyor.

Üçüncüsü, haritanın nerede bittiği. Bir önceki ders bir hedefin kalemlerini satırlara ayırmayı ve satır başına bir kurulum yazmayı öğretti; orada son satır kurulum yerine bir giriş kararı alıyordu. Bu satırda o bile yazılmıyor. Karşıya yazılacak şey bir kurulum da bir karar da değil, bir adres ve o adrese taşınacak gözlemler. Harita burada bir çizgiyle bitmiyor; el değiştiriyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Çekirdek poz kataloğunun kırk yedi satırında son sütun hep yapılacak bir şey veriyor; bir satırda vermiyor ve onun yerine kararın hangi masada verileceğini söylüyor.

Boyun bu kursta bir kez arkaya eğilmelerde incelendi ve orada verici bölgeydi, ürettiği şey bir görüntüydü; bu pozda alıcı bölge ve bir yük yolunun içinde duruyor.

Aynı bölgedeki aynı büyüklükteki pay iki kökenden gelebiliyor; kaçak kökenli pay bir yönergeyle küçülüyor, kurulum kökenli pay küçülmüyor çünkü azaltılacak bir fazlalık yok.

Baştan geçen pay kurulumla küçülüyor ama sıfırlanmıyor; sıfırlandığında elde kalan şey bu poz olmuyor, yani pay pozun kimliğine bağlı.

Payın seviyesi bu odada yazılamıyor ve bu, hiçbir şey okunamadığı anlamına gelmiyor; payın varlığı ve kurulum değiştiğinde aldığı yön okunabiliyor, ve ölçüt oraya bağlanıyor.

Yön okuması bir kurulumun işe yaradığını gösteriyor, küçülen payın o kişide taşınabilir olduğunu göstermiyor; ikinci soru bir hareket gözlemi değil.

Bir pozun kendisi kapsam sınırında durabiliyor; burada bilgi açığı belli bir kişide doğan bir istisna değil, satırla birlikte gelen varsayılan.

Sonraki derse köprü

Burada baş zeminle temas eden bir yerdi ve soru payın ne kadarının oradan geçtiğiydi.

Sıradaki üyede baş temas kümesinin dışına çıkıyor.

Kaynak Sarvāṅgāsana satırında yerine geçebilecek bir poz veriyor, Halāsana satırında bir sandalye; yani son sütun bu kez iki satırda da yapılacak bir şey taşıyor. Ama iki satırda da boyunla ilgili bir cümle daha var ve o cümle yükün büyüklüğünden söz etmiyor. Sarvāṅgāsana satırında boynun hareket ettirilmemesi yazıyor.

Yani orada boyun yine yük altında, ama satırın koyduğu sınır payın ne kadar olduğu değil, o pay dururken boynun ne yapmayacağı.

Yük altındaki bir bölgeye hareket yasağı koymak, yükü küçültmekten başka bir şeyi mi koruyor? Ve bir yasak bir kurulum kalemi hâline nasıl geliyor?