Upaviṣṭha Koṇāsana

Açılış sahnesi

İki öğrenci bacakları iki yana açılmış hâlde oturuyor ve karşıdan bakıldığında iki açı birbirinin aynısı görünüyor.

Öğretmen yere bir ip geriyor; ip her öğrencinin oturma noktasından öne doğru uzanıyor ve bedeni ikiye bölen çizgiyi zemin üzerinde işaretliyor.

Birinci öğrencide iki topuk ipten eşit uzaklıkta duruyor. İkinci öğrencide sağ topuk ipe belirgin biçimde daha yakın ve sol topuk daha uzakta duruyor, ama iki bacağın arasındaki toplam açı birincininkiyle aynı.

Sonra ikisi de öne katlanıyor ve öğretmen bu kez derinliğe değil omuzlara bakıyor.

Birinci öğrenci ipin üstüne doğru iniyor. İkinci öğrenci de iniyor, ama indiği yer kendi orta hattı değil iki bacağının ortası, ve o orta bir karış sağda duruyor.

Gövdesi bunu karşılamak için sessizce dönüyor, bir omzu öne geliyor ve kayda giren derinlik sayısı iki öğrencide neredeyse aynı çıkıyor.

Bu derste ne olacak

Önce iki bacak arasındaki toplam açının neden tek bir sayı olmadığını yazacağız; iki kalça ayrı ayrı pay veriyor ve paylar eşit olmak zorunda değil. Sonra payların eşit olmadığında katlanmanın hangi merkeze doğru gittiğini ve gövdenin bunu nasıl karşıladığını göstereceğiz. Ardından açıyı genişleterek kazanılan derinliğin nereden geldiğini açacağız. Sonra ayakların arasındaki mesafeye bakarak ölçülen açının kalçadaki açıyla neden aynı şey olmadığını göstereceğiz. Kapanışa doğru bu duruşta kurulum satırının hangi kalemlerle büyüdüğünü söyleyeceğiz. Anlatının içine yirmi vaka yerleşiyor. Dersin sonunda geniş oturuşta gördüğün açıyı iki ayrı sayı olarak okuyor olacaksın.

Sıfır noktası

Y2.102 bir taraf farkını bedene atfetmeden önce elenmesi gereken üç kurulum nedenini vermişti; sızma, eşleşmeyen kurulum ve ölçüm sırası.

Şimdi kurulum yeniden simetrik; iki bacak da düz uzanıyor ve ikisi birden yükleniyor. Y2.83'ün örtülü asimetrisi bu yüzden kayda geri dönüyor.

Ama bu duruşta gizlenen şey derinliğin içinde durmuyor ve bu dersin konusu tam olarak nerede durduğu.

Y1.07 orta hattı bedeni sağ ve sol olarak ayıran hayali dikey çizgi diye tanımlamıştı, Y1.12 ise abdüksiyonu bir uzvun orta hattan uzaklaşması olarak vermişti.

Bu duruş o iki tanımın tam kesiştiği yerde çalışıyor ve ölçümün bozulduğu yer de orası.

Mekanizma

Toplam açı iki paydan oluşuyor

Kaynak paketinde bu duruşun karşısında iki not duruyor: öğrenme hedefi olarak geniş oturuşta kontrol, uyarlama olarak açıyı daralt ve yükseltiye otur.

Kontrol sözcüğü buradaki asıl ipucu.

Bacakların arasında görünen açı, dışarıdan bakan biri için bölünmez bir bütün. Oysa onu iki kalça birlikte üretiyor ve her biri kendi payını ayrı veriyor.

Sağ kalça daha çok pay verdiğinde toplam yine olağan kalabiliyor, çünkü sol kalçanın eksik payı sağdan sessizce tamamlanıyor.

Yani toplam açı iki farklı kalçanın toplandığı bir sayı ve toplamdan geriye doğru payların hangisi olduğu okunamıyor.

Kayan orta hat

Paylar eşit olmadığında bir şey daha oluyor ve asıl konu bu.

Öğrenci öne katlandığında bir yöne doğru gidiyor ve o yön çoğu zaman kendi orta hattı değil iki bacağının ortası oluyor.

Bacakların ortası kaymışsa katlanma da kaymış bir hedefe doğru ilerliyor ve beden bunu boş bırakmıyor.

Gövde hafifçe dönüyor, bir omuz öne geliyor ve pelvis bir taraftan geride kalıyor; üçü birlikte eksik payı karşılıyor.

Bütün bunlar olurken kayda giren derinlik sayısı hiç bozulmuyor ve bozulmayan bir sayı kimseyi uyarmıyor.

Açı ödünçlemesi

İkinci kalem daha yaygın ve daha sessiz.

Öğrenci daha aşağı inmek istiyor ve bacaklarını farkına varmadan biraz daha açıyor; gövde gerçekten aşağı iniyor ve görüntü ilerlemiş oluyor.

Ama Y2.101'in defterine hiçbir yeni satır girmiyor ve menteşe payı olduğu yerde duruyor.

Bu yüzden açı, bu duruşta ölçümün önüne yazılması gereken kalemlerden biri hâline geliyor. Açı sabitlenmediğinde iki haftanın derinlikleri karşılaştırılamıyor, çünkü iki hafta aslında iki ayrı pozda ölçülmüş oluyor.

Kaynak paketinin uyarlaması burada tam da bu nedenle anlamlı. Açıyı daraltmak bir gerileme değil, ölçümü yerine oturtan bir hamle.

Ayaktan okunan açı

Üçüncü kalem ölçüm hatasına en yakın duranı.

Uyluklar dışa döndüğünde ayaklar yana yatıyor ve aralarındaki mesafe büyüyor; içe döndüğünde ayaklar dikleşiyor ve mesafe küçülüyor.

Her iki durumda da kalçadaki açı hiç değişmemiş olabiliyor ve ölçüm bunu göremiyor.

Bu yüzden bu duruşta açının dürüst işareti ayaklar değil, diz kapaklarının baktığı yön. Diz kapakları yukarı bakıyorsa okuma güvenilir; yana yatmışlarsa ölçüm uyluğun dönüşünü açı sanıyor.

Bu duruşun kurulum satırı

Y2.101 ölçümlerin üstüne bir kurulum satırı koymuştu ve Y2.102 o satıra taraf eşleşmesini eklemişti.

Bu duruşta o satır iki kalem daha büyüyor ve ikisi de zeminde işaretlenebiliyor.

Birincisi bacaklar arasındaki açı; bir işaretle sabitleniyor ve her ölçümde aynı kalması bekleniyor.

İkincisi topukların orta hatta göre mesafesi; tek bir toplam yerine iki ayrı sayı olarak yazılıyor, böylece eşit olup olmadıkları görülüyor.

Bu iki kalem yazılmadığında geriye kalan derinlik, hangi pozda ölçüldüğü belirsiz bir sayıya dönüşüyor.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Birincisi, bu duruş toplama işleminin ölçümde nasıl bilgi yuttuğunu en açık gösteren örnek. İki kalça bir sayıya toplandığında sayı hâlâ doğru, ama artık iki kalça hakkında konuşmuyor. Bu yüzden geniş oturuşta ölçülen tek bir açı bir kapasite değil, iki kapasitenin toplamı.

İkincisi, kayan orta hat sessizliğini gövdenin telafi yeteneğine borçlu. Gövde dönerek eksik payı karşılıyor ve derinlik sayısı bozulmuyor; bozulmayan sayı da kimseyi uyarmıyor. Ölçümün yanına orta hatla ilgili bir kalem konmadığında bu kayma yıllarca sürebiliyor.

Üçüncüsü, açı ödünçlemesi ilerleme kaydının en kolay kandırıldığı yer. Bir kayıt yalnız derinliği tutuyorsa, açıyı genişleterek her hafta ilerleme üretmek mümkün ve bu ilerleme tümüyle gerçek görünüyor. Bir kaydın görevi ise iyi haberi çabuk vermek değil, aynı pozda alınmış iki sayıyı yan yana koyabilmek.

Dördüncüsü, uyluğun dönüşü bu duruşta ölçümün en görünmez bozucusu. Ayaklar ölçmesi kolay olduğu için ölçülüyor, oysa açı kalçada üretiliyor. Diz kapağının yönü ise kalçadaki dönüşün dışarıdan okunabilen en dürüst işareti ve ölçmesi ayak kadar kolay.

Beşincisi, bu dersteki üç kalem birbirinden bağımsız değil. Açı genişledikçe uyluğun dönmesi kolaylaşıyor, dönüş arttıkça bir tarafın payı büyüyor, pay büyüdükçe orta hat kayıyor. Üçü aynı yönde birlikte hareket ettiğinde kayıt her hafta ilerleme gösteriyor ve pratikte hiçbir şey ilerlemiyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Geniş oturuşta gördüğün açı bir sayı değil iki sayı; iki kalça ayrı ayrı pay veriyor ve toplamdan geriye doğru paylar okunamıyor.

Paylar eşit olmadığında katlanma bedenin merkezine değil bacakların ortasına doğru gidiyor, gövde dönerek karşılık veriyor ve derinlik sayısı bundan hiç etkilenmiyor.

Açıyı genişleterek kazanılan derinlik kalça menteşesinden gelmiyor; bu yüzden açı, ölçüm alınmadan önce sabitleniyor.

Ayaklar arasındaki mesafe uyluk döndüğünde açıyı olduğundan başka gösteriyor ve dürüst işaret diz kapaklarının baktığı yön oluyor.

Bu duruşta kayıt üç kalem taşıyor: sabitlenmiş açı, iki topuğun orta hatta olan mesafesi ve katlanma derinliği.

Sonraki derse köprü

Bu derste açıyla katlanma birbirine dolandı ve ikisini ayırabilmek için kurulum satırı iki kalem büyüdü.

Sıradaki derste katlanma denklemden tümüyle çıkıyor.

Baddha Koṇāsana, ayak tabanları birbirine değecek biçimde oturulan ve dizlerin iki yana açıldığı duruş.

Bacakların arkası artık gerilmiyor, çünkü dizler bükülü ve o hat bütünüyle devre dışı kalıyor.

Kaynak paketi bu duruşun işini kalça abdüksiyonu ve dış rotasyonu olarak veriyor, uyarlamasını ise dizlerin blok ya da battaniyeyle desteklenmesi olarak.

Yani bu kez kalça yalnız başına ölçülüyor ve okumaya karışacak ikinci bir yapı bulunmuyor.

Ama bir soru açık kalıyor: dizlerin yerden yüksekliği tam olarak neyin sayısı, ve iki diz farklı yükseklikteyse o sayı hangi kalçanın.