Sukhasana ve sandalye oturuşu

Açılış sahnesi

Bir öğrenci bir yıldır bağdaş kurarak oturuyor ve her derste beli yuvarlanıyor. Kendisine kalça açma çalışmaları veriliyor.

Dizleri kalça kemiklerinin epeyce yukarısında duruyor.

Bir gün öğretmen ona bir sandalye veriyor. Ön kenara oturuyor, ayakları yere basıyor.

Gövdesi ilk denemede dik duruyor ve kimse ona bir şey söylemiyor.

Ve o derste sınıfın yaptığı öne katlanma çalışmasını ilk kez yapabiliyor.

Bir yıldır kalça çalışıyordu ve o çalışma yanlış değildi; yalnız asıl konunun önünü kapatıyordu.

Bu derste ne olacak

Önce başlangıç borcunun üçüncü kaynağını göreceğiz; bağdaş kalçadan bir dönüş payı istiyor ve o pay yetmediğinde pelvis yeniden arkaya devriliyor. Sonra bu kaynağın dışarıdan okunabildiğini göstereceğiz; dizlerin kalça hizasına göre yeri bir eşik veriyor. Ardından sandalyenin bir kolay sürüm değil, bir kaynağı tamamen devreden çıkaran kurulum olduğunu kuracağız. Sonra bağdaşın simetrik olmadığını ve hep aynı yönde kurulduğunda ne ürettiğini konuşacağız. Kapanışa doğru hangi kurulumun kime verileceğini bir kurala bağlayacağız. Yol boyunca yirmi vaka geçiyor. Kapanışta bir öğrenciye yere mi sandalyeye mi oturacağını bakarak söyleyebiliyor olacaksın.

Sıfır noktası

Y2.98 oturuşun iki kurulum kalemini vermişti: zemin sertliği ve yükseklik. Ve başlangıç borcunu tanımlamıştı.

Y2.99 o borcu ikiye ayırmıştı. Kaynak ya oturuş kurulumunda ya bacakların arkasında ve diz bükme sınaması ikisini ayırıyor. Aynı ders nötr maliyetini de bir sayıya çevirmişti.

Şimdi bacaklar bükülüyor.

Diz büküldüğü anda uyluğun arkasındaki çekme büyük ölçüde gevşiyor; ikinci kaynak böylece devreden çıkıyor.

Beklenen şey şu olurdu: bağdaşta herkes dik oturabilmeli.

Öyle olmuyor, çünkü bacaklar büküldüğünde poza yeni bir talep giriyor.

Mekanizma

Üçüncü kaynak

Bağdaşta bacaklar yalnız bükülmüyor; aynı zamanda dışa dönüyor ve yana açılıyor.

Y2.41 kalçanın altı yönünü saymıştı ve yön bağımsızlığını koymuştu; bir yöndeki aralık başka bir yöndeki aralığı öngörmüyor.

Y2.42 ise geometriyi vermişti. Uyluk kemiğinin dönüklüğü ve yuvanın yönü kişiye özgü ve ulaşılabilen dönüş aralığını doğrudan etkiliyor.

Bağdaş bu iki yönden pay istiyor. Payı yetmeyen bir kişide bacak istenen yere gitmiyor ve uyluk yukarıda kalıyor.

Uyluk yukarıda kalınca diz de yukarıda kalıyor. Ve diz yukarıda kalınca pelvis arkaya devrilmek zorunda; başka türlü bacak o konumda duramıyor.

Yani üçüncü kaynak kalçanın dönüş payı. Ve belirtisi yine aynı: bel yuvarlanmış, pelvis arkada.

Diz hizası bir eşik veriyor

Bu kaynağın dışarıdan okunan bir göstergesi var.

Bu bir görüş kuralı değil, doğrudan bir geometri sonucu.

Diz kalçadan yüksekteyse uyluk yukarı doğru eğik duruyor. O eğimi taşımanın tek yolu pelvisin arkaya dönmesi.

Yükselti bu eşiği doğrudan değiştiriyor. Kalça yükseldikçe diz göreli olarak aşağı iniyor ve bir noktada eşiğin altına geçiyor.

Yani bağdaşta yükseltinin işi Y1.34'tekiyle aynı değil. Orada kalçadan istenen bükülmeyi azaltıyordu; burada diz ile kalça arasındaki hizayı değiştiriyor.

Ölçümü kolay: otur ve gözünle bak, dizlerin kalça kemiklerinin üstünde mi altında mı.

Sandalye bir kaynağı kapatıyor

Sandalyede bacaklar öne bakıyor. Dışa dönüş istenmiyor, yana açılma istenmiyor.

Yani üçüncü kaynak orada yok.

Bu, sandalyeyi kolay sürüm yapmıyor. Sandalyede de pelvis arkaya devrilebiliyor; oturuş yüksekliği yanlışsa, sandalyenin arkası eğimliyse ya da kişi sırtlığa yaslanıyorsa.

Sandalyenin yaptığı şey tek bir talebi ortadan kaldırmak; bütün talepleri değil.

Ve bunun bir sonucu var. Kalça dönüş payı dar bir öğrenci sandalyede, bu bölümün asıl konusunu ilk kez çalışabiliyor. Yerde otururken o konu hiç başlamıyordu.

Bağdaş simetrik değil

Bir şey daha var ve neredeyse hiç konuşulmuyor.

Bağdaşta bir baldır önde, öteki arkada. İki kalçanın açısı aynı değil.

Ve neredeyse herkes hep aynı yönde kuruyor. Bu bir tercih değil alışkanlık ve kişi çoğu zaman fark bile etmiyor.

Sonuç şu: bir kalça yıllarca bir açıda otururken öteki başka bir açıda kalıyor.

Düzeltmesi ucuz. Her oturuşta ya da her seansta çapraz değiştiriliyor.

Ve ölçüm alınırken hangi yönde kurulduğu yazılıyor; yoksa iki hafta karşılaştırılamıyor.

Hangi kurulum kime

Karar kuralı üç sınamadan çıkıyor ve hepsi bir dakikada yapılıyor.

Birincisi zemin ve yükseklik. Sert bir yüzeyde otur ve pelvisin nötre gelip gelmediğine bak; gelmiyorsa yükselti ekle.

İkincisi diz hizası. Yükselti eklendikten sonra dizler kalça hizasının altına iniyor mu.

Üçüncüsü süre. Bulunan kurulumda beş dakika kalabiliyor musun; kalamıyorsan kurulum bir seans için değil bir dakika için doğru demektir.

Üçü de olumluysa yer oturuşu kullanılıyor.

Diz hizası hiçbir makul yükseltiyle eşiğin altına inmiyorsa sandalye kullanılıyor. Bu bir gerileme değil; üçüncü kaynağın bilerek kapatılması.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Birincisi, üç kaynağın hepsi aynı belirtiyi üretiyor ve bu bölümün en önemli dersi bu. Bel yuvarlanması bir bilgi değil bir işaret; hangi kaynaktan geldiği ayrı ayrı sınanmadan bilinmiyor. Üç sınama toplamda bir dakika sürüyor ve aylarca yanlış yöne çalışmayı engelliyor. Aynı yapı başka bölümlerde de karşımıza çıktı: tek bir belirtinin arkasında birden çok sebep varsa, sebep ayrılmadan verilen her yönerge bir tahmin oluyor.

İkincisi, diz hizası eşiği bir görüş kuralı değil bir geometri sonucu ve bu onu güvenilir kılıyor. Uyluk yukarı eğimliyse pelvis arkaya dönmek zorunda; burada tercih yok. Bu yüzden eşik, sınıfta gözle okunabilen ve tartışılmayan bir ölçüt.

Üçüncüsü, sandalyeyi bir alt basamak olarak sıralamak bir öğretim hatası ve maliyeti büyük. Kalça geometrisi uygun olmayan bir öğrenci yerde oturmayı yıllarca çalışıyor ve bu bölümün asıl konusunu hiç çalışamıyor. Kurulum seçimi bir seviye kararı değil, hangi talebin denklemde kalacağı kararı.

Dördüncüsü, çapraz alışkanlığı sessiz birikiyor çünkü hiçbir seansta bir belirti üretmiyor. Yıllar içinde iki kalça iki ayrı açıda oturuyor ve fark oturuşta görünüyor. Düzeltmesi bir cümlelik bir kurulum adımı ve kimse yapmıyor.

Beşincisi, bu ders bölümün geri kalanının kapısı. Beş öne katlanmanın hepsinde oturuş kurulumu ilk satır; kurulum yanlışsa sonraki her ölçüm o yanlışın üzerine yazılıyor. Kurulumun bir kez doğru kurulması, beş dersin sayılarını birden anlamlı kılıyor. Bu yüzden burada geçirilen bir ders bölümün en verimli dersi olabiliyor ve hiçbir katlanma çalışılmamış olmasına rağmen.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Diz büküldüğünde uyluğun arkasındaki çekme gevşiyor, ama yerine üçüncü bir kaynak giriyor: kalçadan istenen dönüş payı.

Bu kaynağın göstergesi dizlerin kalça hizasına göre yeri; diz yukarıdaysa pelvis arkaya devrilmek zorunda ve bu bir tercih değil bir geometri sonucu.

Yükselti bağdaşta bu hizayı değiştiriyor; kalça yükseldikçe diz göreli olarak aşağı iniyor ve bir noktada eşiğin altına geçiyor.

Sandalye bir kolay sürüm değil, dönüş payını denklemden çıkaran kurulum; öbür talepler orada da duruyor.

Bağdaş simetrik değil ve hep aynı yönde kurulduğunda taraf farkı üretiyor; çapraz değiştiriliyor ve ölçümde yönü yazılıyor.

Sonraki derse köprü

Bu derste oturuşun kendisi kuruldu ve üç kaynak da adlandırıldı.

Sıradaki derste gövde öne gidiyor.

Paścimottānāsana, bacaklar önde düz uzatılmışken gövdenin öne katlandığı duruş. Bu bölümün ilk gerçek katlanması.

Ve bu ders orada bir şey bırakıyor. Katlanma ölçümü artık tek başına alınmıyor; üstünde dört kalemlik bir kurulum satırı duruyor.

Bir sonraki ders o satırın neden orada olduğunu gösterecek. Aynı derinlik iki öğrencide iki ayrı şey söylüyor ve farkı yalnız kurulum satırı açıklıyor.