Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Krishnamacharya'nın son dönem öğretimi hem viniyoga hem vinyāsa krama yoga diye anılıyor; iki ad farklı öğrenci çizgilerine bağlanıyor.
Bu öğretimin temeli sabit bir dizi değil, "Bireye uygun olanı öğret" ilkesi; Krishnamacharya dinamik dizileri gençler ve gruplar için uygun görüyordu.
Miras üç yola ayrıldı: Desikachar ailesinin vakfı, A. G. Mohan'ın Svastha okulu ve otuz üç yıllık öğrencisi Ramaswami'nin öğretimi; her biri yetkisini başka bir yerden alıyor.
Terapi adı büyük bir sorumluluk taşıyor: bir araştırma yürütmek ya da bir tanınma almak, bir tedavinin kanıtı değil.
Açılış sahnesi
Bir yoga öğrencisi, Krishnamacharya'nın Madras yıllarındaki öğretimini kendi derslerinde sürdürmek istiyor ve bu öğretimin bugünkü temsilcilerini arıyor. Aramanın ilk günü üç ayrı kapıya çıkıyor. Birincisi Krishnamacharya'nın oğlunun ailesinin yürüttüğü bir vakıf. İkincisi, bu oğulla birlikte ilk merkezi kurmuş, sonra kendi yoluna gitmiş bir öğrencinin, yogayı Āyurveda ile birleştiren kendi okulu. Üçüncüsü, otuz üç yıl Krishnamacharya'nın yanında kalmış, şimdi Amerika'da yaşayan bir öğretmenin "vinyāsa krama" adını verdiği yöntemi.
Öğrenci üç kapının önünde duruyor. Üçü de aynı öğretmene bağlanıyor, üçü de onun "bireye uygun olanı öğret" ilkesini sürdürdüğünü söylüyor. Ama hiçbiri ötekinin onayını taşımıyor. Öğrenci kendine soruyor: bir ekolün mirası üçe bölününce, hangisi ekolün kendisi?
Bu derste ne olacak
Desikachar'ın hayatı Y4.106'nın konusuydu: mühendislikten yogaya geçişi, yöntemine verdiği adın Patañjali'deki dayanağı, bu adı sonradan bırakışını ve kurduğu yoga kliniğini. Bu derste o anlatıya dönmeyeceğiz. Onun yerine, Krishnamacharya'nın son dönem öğretiminin bir ekol olarak nasıl yaşadığını soracağız. Önce bu öğretimin adının neden tek olmadığına bakacağız. Sonra mirasın hangi yollara ayrıldığını izleyeceğiz. Ardından bu yollardan her birinin yetkisini nasıl kurduğunu göreceğiz. En sonda da "yoga terapisi" adı altında bireye göre uyarlanan bir öğretimin taşıdığı sorumluluğu soracağız.
Sıfır noktası
Madras yıllarına dönelim: Y4.102, Krishnamacharya'nın orada farklı geçmişlerden ve farklı beden durumlarından öğrencilere ders verirken öğretimini her öğrenciye göre uyarladığını, bu yaklaşımın sonradan viniyoga adıyla anıldığını görmüştük. Vinyāsa dersinde de Mysore sarayındaki öğretimin bile tek bir kalıba bağlı olmadığını, kişiden kişiye değiştiğini okumuştuk.
Viniyoga bu yüzden çözümleme çerçevesi için ilginç bir sınav. Iyengar'da bir kurum, Aṣṭāṅga'da bir soy taşıyıcı, vinyāsa akışında ise hiçbir merkez yoktu. Viniyoga'da ise birden fazla merkez var ve her biri aynı öğretmene bağlanıyor.
Mekanizma
Tarih: iki ad, bir öğretim
Krishnamacharya maddesi, onun yarattığı yoga tarzının "viniyoga ya da vinyāsa krama yoga" diye anılır hâle geldiğini yazıyor; maddenin başka bir yerinde aynı tarz yalnızca "vinyāsa krama yoga" diye adlandırılıyor. Aynı madde, Krishnamacharya'nın Madras'ta farklı beden durumlarından öğrenciler edindikçe öğretimini her öğrencinin yeteneğine göre uyarladığını ve bu bireyselleştirilmiş yaklaşımı ömrünün sonuna kadar geliştirdiğini anlatıyor.
Madde, Krishnamacharya'nın öğrencilerini bir tabloda veriyor. Oğlu Desikachar'ın adının yanında viniyoga ve Madras'taki merkez; Srivatsa Ramaswami'nin adının yanında vinyāsa krama yoga; A. G. Mohan'ın adının yanında ise Svastha Yoga ve Āyurveda yazıyor. Aynı öğretmenin son döneminden üç ayrı ad çıkıyor.
Kaynak: gençlerin yöntemi ve bireyin öğretimi
Srivatsa Ramaswami maddesi, önceki dersteki Singleton yorumunu destekleyen bir tanıklık aktarıyor. Maddeye göre Singleton, Krishnamacharya'nın Ramaswami'ye duruşların dinamik biçimde art arda dizilmesinin "gençler için uygulama yöntemi" olduğunu, özellikle gruplar için uygun olduğunu söylediğini not ediyor ve bunun Jois'in benimsediği vinyāsa tarzının kökeni olabileceğini öne sürüyor.
Bu tanıklık, viniyoga çizgisinin kendi kaynağını nasıl kurduğunu da gösteriyor. Krishnamacharya maddesine göre onun bütün öğretiminin altında "Bireye uygun olanı öğret" ilkesi yatıyordu; madde onun öğretisini Yoga Sūtra'ya ve Yoga Yājñavalkya'ya dayandırdığını da yazıyor. Viniyoga çizgisi, kurucu bir kitaba ya da sabit bir diziye değil, bir ilkeye ve iki klasik metne yaslanıyor.
Yaygın yanlışViniyoga, belirli duruşlardan oluşan sabit bir yoga dizisidir.
Krishnamacharya maddesine göre bu öğretimin temeli belirli bir dizi değil, "Bireye uygun olanı öğret" ilkesi; aynı madde onun Madras'ta öğretimini her öğrencinin yeteneğine göre uyarladığını yazıyor.
Otorite: bir vakıf, bir önsöz ve bir kayıt
Mirasın ilk yolu bir kurum ve bir aile üzerinden geçiyor. Desikachar maddesine göre Madras'taki merkez bin dokuz yüz yetmiş altıda kamuya açık bir yardım kuruluşu biçiminde açıldı; Desikachar'ın oğlu Kausthub iki bin on ikiye kadar bu merkezin yürütücü mütevellisiydi. Madde, Desikachar'ın eşi Menaka Desikachar'ın iki bin on altıda kurulan yeni bir vakıfta, Krishnamacharya Şifa ve Yoga Vakfı'nda öğretmeyi sürdürdüğünü ve Kausthub'un bu yeni vakfın genel yöneticisi olduğunu yazıyor.
İkinci yol bir önsözden geçiyor. A. G. Mohan maddesine göre Mohan, Madras'taki merkezin Desikachar'la birlikte kurucusuydu ve bin dokuz yüz yetmiş altıdan seksen dokuza kadar merkezin onursal sekreterliğini yaptı. Madde, Krishnamacharya'nın Mohan'ın bir kitabına yazdığı önsözü aktarıyor: bu önsözde Krishnamacharya, Mohan'ın Yoga Sūtra'yı çalıştığını, duruş ve nefes çalışmasını öğretmeye yetkin olduğunu, Sāṃkhya felsefesini ve Āyurveda'nın tanı ve tedavi bilgisini de çalıştığını yazıyor. Mohan ve eşi bugün öğretimlerini kendi kurdukları Svastha Yoga ve Āyurveda adı altında sunuyor.
Üçüncü yol bambaşka bir yetki biçimi kullanıyor. Srivatsa Ramaswami maddesine göre Ramaswami, bin dokuz yüz elli beşten başlayarak otuz üç yıl Krishnamacharya'nın yanında çalıştı; bugün Amerika'da yaşıyor ve öğretiyor. Madde onun Amerika'daki bir yoga öğretmenleri kayıt kuruluşunda kayıtlı bir öğretmen olduğunu da not ediyor. Otuz üç yıllık bir öğrencilik, bir kurumdan bağımsız bir kayıtla yan yana duruyor.
Kültürel etik: terapi adının sorumluluğu
Viniyoga çizgisinin kurumları kendilerini bir terapi yaklaşımı olarak da tanımlıyor. Desikachar maddesine göre Madras'taki merkez, depresyon, astım, diyabet ve şizofreni tanısı almış kişilerde yoganın etkisini araştırdı ve Hindistan hükûmetinin bilimsel ve endüstriyel araştırma birimi tarafından tanındı.
Yoga terapisi maddesi, Uluslararası Yoga Terapistleri Derneği'nin geniş bir tanımını aktarıyor: yoga terapisi, bireylerin yoganın öğretilerini ve uygulamalarını kullanarak daha iyi bir sağlık ve iyi oluş hâline doğru ilerlemelerini güçlendirme süreci.
Örneklerden okuma
Usta katmanı
Iyengar ekolünde yetki bir kurumdan, Aṣṭāṅga'da bir soy taşıyıcıdan geliyordu. Vinyāsa akışında hiçbir merkez yoktu. Viniyoga ise dördüncü bir durum gösteriyor: aynı öğretmenden gelen, birbirinden bağımsız yürüyen birden çok merkez. Bu durum, ekolün öğretisinin kendisinden kaynaklanıyor olabilir: bir öğreti "herkese uygun olanı öğret" diyorsa, onu sabit bir kurala ya da tek bir kuruma bağlamak zorlaşır. Her öğrenci, öğretmeninden kendisine uygun olanı almış; mirası da kendisine uygun biçimde sürdürmüş.
Bu durumun bir bedeli var. Bireye göre uyarlanan bir öğretim, öğretmenin yargısına güvenir. Ortak bir onay düzeni olmadığında, bu yargının nasıl eğitildiği ve denetlendiği sorusu açıkta kalır. Özellikle bir öğretmen "terapi" adıyla hastalarla çalışıyorsa, yargının denetimi bir ekol meselesi olmaktan çıkıp bir sağlık meselesine dönüşür. Bir ekolü çözümleyen biri, ilkenin çekiciliği ile bu denetim boşluğunu birlikte görmelidir.
Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler
Yaygın yanlışKrishnamacharya'nın son dönem öğretiminin tek bir resmî temsilcisi vardır.
Kaynak maddelere göre bu öğretim Desikachar'ın ailesinin vakfı, A. G. Mohan'ın kendi okulu ve Srivatsa Ramaswami'nin öğretimi gibi birbirinden ayrı yollarla sürüyor.
Yaygın yanlışBir yoga merkezinin bir hastalık üzerine araştırma yapması, o merkezin yogasının o hastalığı tedavi ettiğini gösterir.
Araştırma yapılmış olması sonuçların olumlu olduğunu ya da yöntemin sağlam olduğunu göstermez; bir sağlık iddiası ancak araştırmanın kendisi okunarak değerlendirilebilir.
Uygulama
Aklında kalsın
Krishnamacharya'nın son dönem öğretimi hem viniyoga hem vinyāsa krama yoga diye anılıyor; iki ad farklı öğrenci çizgilerine bağlanıyor.
Bu öğretimin temeli sabit bir dizi değil, "Bireye uygun olanı öğret" ilkesi; Krishnamacharya dinamik dizileri gençler ve gruplar için uygun görüyordu.
Miras üç yola ayrıldı: Desikachar ailesinin vakfı, A. G. Mohan'ın Svastha okulu ve otuz üç yıllık öğrencisi Ramaswami'nin öğretimi; her biri yetkisini başka bir yerden alıyor.
Terapi adı büyük bir sorumluluk taşıyor: bir araştırma yürütmek ya da bir tanınma almak, bir tedavinin kanıtı değil.
Sonraki derse köprü
Viniyoga çizgisi öğretimi her öğrenciye göre uyarlarken, önceki derslerde Iyengar'ın destek araçlarının yaşlılara ve bedensel sınırlılığı olanlara duruşları güvenle yapma imkânı verdiğini görmüştük. Duruşları yavaşlatmak, uzun süre tutmak ve bedeni desteklerle dinlendirmek, bugün kendi adlarıyla anılan ayrı ders türlerine dönüştü.
Sıradaki ders yin ve restoratif (restorative) yogayı ele alıyor.
Soru şu: Hızın ve çabanın azaltıldığı bu ders türleri hangi ekollerden doğdu, dayandıkları beden açıklamaları ne kadar belgeli ve kimin denetiminde öğretiliyor?