Iyengar

Açılış sahnesi

Bir yoga öğretmeni, Iyengar ekolünde öğretmen olmak için başvuru yapmak istiyor. Başvuru belgelerini okurken şaşırıyor: yıllarca bu ekolün derslerine katılmış olması gerekiyor; ardından yıllar süren bir mentorluk dönemi geliyor; ancak bundan sonra bir değerlendirmeye girebiliyor. Belgelerin arasında bir de ekin Hindistan'daki merkezine gitmek isteyenler için bir kural var: en az sekiz yıllık uygulama.

Öğretmen başvuru formunu bir kenara koyup bir arkadaşını arıyor. Arkadaşı başka bir ekolden, birkaç haftalık bir kursla öğretmen belgesi almış. "Neden bu kadar uzun?" diye soruyor öğretmen. Arkadaşı bir süre düşünüyor: "Belki de bir ekolü tanımak için önce onun kurallarını, kimin karar verdiğini ve neyi koruduğunu anlamak gerekiyor."

Bu ders tam da bunu yapıyor: bir ekolü, kurucusunun hayatından çok, bugünkü yapısıyla tanımaya çalışıyor.

Bu derste ne olacak

Bu ders kursun son bölümünü açıyor ve bir çözümleme çerçevesi kuruyor: bir yoga ekolünü okurken hangi dört soruyu sormalıyız: ekol nereden geldi, neye dayanıyor, kim karar veriyor ve kökenine ile öğrencilerine karşı nasıl bir sorumluluk taşıyor? Bu çerçeveyi ilk olarak Iyengar ekolüne uygulayacağız. Önce ekolün kurumsal tarihine kısaca bakacağız. Sonra ekolün kaynaklarını, kurucu kitabını ve derslerin başındaki yakarışı göreceğiz. Ardından ekolde otoritenin nasıl kurulduğuna, öğretmen onayına ve merkeze kabul kurallarına geçeceğiz. En sonda ekolün etik düzenine ve bir disiplin kararının bu düzeni nasıl değiştirdiğine bakacağız.

Sıfır noktası

Y4.103'te Iyengar'ı bir kişi olarak tanımıştık: hastalıklı bir çocukluk, sert bir öğretmen, bir kemancıyla tanışma, destek araçları ve fotoğraflı bir kitap. Bu ders o hikâyeyi tekrar etmiyor. Onun yerine, Iyengar'ın ölümünden sonra da süren bir kurumu, bir ekolü inceliyor.

Bu son bölümün her dersinde aynı dört soruyu soracağız. Bu soruları ilk kez burada, bir ekol üzerinde deneyerek öğreneceğiz.

Mekanizma

Dört soruluk bir çerçeve

Kursun son bölümünün hedefi, bir öğrencinin güncel bir yoga ekolünü dört ayrı eksende, geçmişi, dayanakları, yetki yapısı ve kültürel sorumluluğu bakımından çözümleyebilmesi. Bu dört eksen, bir ekolün kendi anlattığı hikâyenin ötesine bakmayı sağlıyor.

Tarih ekseni, ekolün ne zaman, nerede, kimin çevresinde ve hangi koşullarda doğduğunu soruyor. Kaynak ekseni, ekolün hangi metinlere, hangi kitaplara, hangi öğretmenlere dayandığını ve bu dayanakların ne kadar belgelendiğini soruyor. Otorite ekseni, ekolde kimin karar verdiğini, kimin öğretmen olabileceğini ve bu yetkinin nasıl aktarıldığını soruyor. Kültürel etik ekseni ise ekolün kendi kökenlerine, öğrencilerine ve kültürler arası aktarıma nasıl davrandığını soruyor.

Tarih: bir kişiden bir kuruma

Iyengar Yoga maddesi ekolün kurumsal gelişimini birkaç adımda anlatıyor. Ekolün kuruma dönüştüğü an, bin dokuz yüz yetmiş beşte Pune'da açılan ve adını kurucunun ölen eşinden alan enstitüdür. Yurt dışındaki ilk enstitü bin dokuz yüz seksen üçte Londra'da açıldı; madde Londra'da daha önce, bin dokuz yüz altmış sekizden itibaren kamu eğitim kurumunun akşam derslerinde Iyengar yogasının öğretildiğini de ekliyor. Amerika'daki ilk Iyengar enstitüsü bin dokuz yüz yetmiş altıda San Francisco'da kuruldu; ardından Los Angeles ve New York geldi. Madde yirmiden fazla ülkede ulusal Iyengar yoga dernekleri kurulduğunu yazıyor.

Kaynak: bir kitap ve bir yakarış

Ekolün temel kaynağı, Y4.103'te tanıdığımız kurucu kitap. Iyengar Yoga maddesi ekolü, kurucunun bu kitabında anlatılan ve duruşların uygulanmasında ayrıntıya, kesinliğe ve hizalamaya ağırlık veren bir beden çalışması yogası olarak betimliyor.

Ekolün derslerinde bir başka kaynak da görünür. Madde Iyengar yogasının, tıpkı kurucu kitap gibi, Patañjali'ye bir yakarış içerdiğini yazıyor. Ama madde aynı yerde, yoga araştırmacısı Suzanne Newcombe'un bir gözlemini de aktarıyor: Patañjali'ye yapılan göndermelere rağmen Iyengar öğrencilerinden herhangi bir inanç kümesini benimsemelerini istemedi. Newcombe'a göre Iyengar, bedenin, nefesin, zihnin ve ruhun birliğinin bedensel olarak deneyimlenen bir yoğunlaşmasını öğretmeye çalıştı ve bu tek uzuv, yani duruş üzerinden yoganın bütün öteki yanlarına ulaşan bir yöntem öğretti.

Otorite: onay, mentorluk ve bir protokol

Ekolün otoriteyi kurma biçimi, açılış sahnesindeki öğretmeni şaşırtan kurallarda görünüyor. Iyengar Yoga maddesinin anlattığı eski düzende, iki bin on dokuza kadar, Iyengar öğretmenleri başlangıç belgesi için en az iki yıllık bir öğretmen eğitimini tamamlamak zorundaydı; orta ve kıdemli düzeydeki belgeler için ek değerlendirmeler vardı ve bu süreç on yıl ya da daha uzun sürebiliyordu. İki bin on dokuzdan itibaren düzen değişti: öğretmen adaylarının eğitime başlamadan önce üç yıl boyunca Iyengar derslerine katılmış olması, ardından değerlendirmeden önce en az üç yıllık bir mentorluk dönemi geçirmesi gerekiyor.

Madde bir kural daha aktarıyor: Batı'daki uygulayıcılar Pune'daki merkez enstitüye ancak sekiz yıl uygulama yaptıktan sonra katılabiliyor ve bu katılımı bir "protokol" düzenliyor.

Kültürel etik: bir karar ve bir yönetmelik

Ekolün etik düzenindeki bir değişiklik, bu çerçevenin dördüncü eksenini somutlaştırıyor. Bu kısa açıklama, maddenin bu olayı nasıl sunduğunu olduğu gibi aktarıyor; ayrıntılı bir soruşturma dökümü değil. Aynı madde, iki bin on dokuzda Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ulusal Iyengar derneği, en kıdemli öğretmenlerinden birinin, Manouso Manos'un belgesini cinsel saldırı gerekçesiyle geri aldı ve bunun sonucunda etik standartlarını Patañjali'nin Yoga Sūtra'sındaki yama ve niyama ilkelerine dayanarak güncelledi.

Bu karar, ekolün otorite ve etik eksenlerinin nasıl birbirine bağlandığını gösteriyor. Uzun ve sıkı bir onay düzeni kıdemli öğretmenlere büyük bir yetki veriyor; bu yetkinin kötüye kullanıldığı durumlarda aynı kurumun o yetkiyi geri alabilmesi, bir ekolün etik sorumluluğunun sınandığı an oluyor.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Bu dersin en önemli dersi, bir ekolü kurucusunun biyografisinden ayırarak okumak. Y4.103'te Iyengar'ı bir kişi olarak tanıdık; bu derste ise onun adını taşıyan bir kurumu gördük. İkisi aynı şey değil: kurucunun kişisel sertliği ile ekolün bugünkü etik yönetmeliği, kurucunun kitabı ile ekolün bugünkü mentorluk düzeni birbirinden farklı sorulara yanıt veriyor.

Dört eksenli çerçevenin bir öğretmene kazandırdığı şey, bir ekole ne körü körüne bağlılık ne de peşin bir reddiye ile bakmak. Iyengar ekolü uzun ve sıkı bir yetiştirme düzeniyle öğretimin kalitesini korumaya çalışıyor; aynı düzen otoriteyi kıdemli öğretmenlerde topluyor; bu otoritenin kötüye kullanıldığı bir durumda ise ekol kendi etik standartlarını güncelledi. Bir öğrenci bu dört ekseni birlikte gördüğünde, bir ekolü hem değerli yanlarıyla hem de riskleriyle birlikte değerlendirebilir.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Bu bölümde her ekole dört soru soruyoruz: nereden geldi, neye dayanıyor, kararı kim veriyor, kökenine ve öğrencisine karşı nasıl davranıyor.

Iyengar ekolü bin dokuz yüz yetmiş beşte Pune'daki enstitüyle bir kuruma dönüştü; bugün ulusal dernekleri yirmiyi aşkın ülkede.

Ekolün kaynağı kurucu kitap; derslerin başında Patañjali'ye bir yakarış okunuyor, ama Newcombe'a göre ekol öğrencilerinden belirli bir inanç istemiyor.

İki bin on dokuzdan beri öğretmen adayları üç yıl ders ve en az üç yıl mentorluk sonrasında değerlendiriliyor; Pune'daki merkeze katılmak sekiz yıl uygulama gerektiriyor.

Aynı yıl Amerika'daki ulusal dernek kıdemli bir öğretmenin belgesini cinsel saldırı gerekçesiyle geri aldı ve etik standartlarını yama ve niyama ilkelerine göre güncelledi.

Sonraki derse köprü

Bir sonraki ekol, Iyengar'la aynı Mysore salonundan çıkıp bambaşka bir yola girdi. Aṣṭāṅga (vinyāsa) yoga maddesi, yeni kuşak öğretmenlerin kurucunun torununun koyduğu kuralları benimsediğini, uygulamanın onun onayladığı bir öğretmenin gözetiminde yürüdüğünü yazıyor. Aynı madde bu kuralları benimsediğini söyleyen öğretmenlerin çoğunun pratikte başka yöntemler de kullandığını ekliyor.

Sıradaki ders Aṣṭāṅga Vinyāsa ekolünü ele alıyor.

Soru şu: Otoritesi bir aileye ve bir onay zincirine bağlı bir ekolde, kurallarla gerçek uygulama arasındaki mesafe ekolün tarihini, kaynaklarını ve etiğini nasıl etkiler?