Mükemmeliyetçiliği yönetme

Açılış sahnesi

İki kişi aynı türden bir işi bitiremiyor ve ikisinin sebebi aynı görünüyor.

Birincisine ne zaman biteceğini soruyoruz. Cevap şu: iyi olunca. Sıfırıncı seviyede bunun adını öğrenmiştin, tanımsız eşik; testi olmadığı için geçilemiyor.

İkincisi bu dersi çok önce almış. Elinde yazılı bir bitmiş tanımı var, üç maddeli ve üç madde de dışarıdan kontrol edilebilecek kadar somut.

Ve o da bitiremiyor.

Burada durup bakmamız gereken yer tam olarak burası. Eşik yazılmış, testi var ve iş yine bitmiyor.

Sebebi görmek için kâğıdına bakalım. Üç madde işin tamamına birden yazılmış durumda. İşin dokuz ayrı yeri var ve üç madde dokuzuna aynı anda uygulanıyor.

Dokuz yerin birinde üçüncü maddeyi karşılamak yarım saat sürüyor. Bir başkasında iki gün sürüyor. Kâğıtta bu fark hiç yazmıyor.

Bu ders standardı düşürmeyi öğretmiyor. Standardın nereye yazılacağını soruyor.

Bu derste ne olacak

Önceki derste ölçü dışarıdaydı; birinin işine bakıyordun ve eşiği o iş belirliyordu. Burada dışarıda kimse yok ve eşik içeriden geliyor.

Önce yüksek standardın gerçekten iş gördüğü yeri teslim edeceğiz, çünkü bu ders mükemmeliyetçiliği topluca kötülemiyor.

Sonra asıl ayrımı yapacağız. Bir standart tek bir sayı değil; bir işin parçalarına dağıtılan bir pay ve dağıtılmadığında her parça aynı düzeyi istiyor.

Ardından iyileştirmenin faturasına bakacağız. Aynı düzeye çıkmak bir parçada yarım saat, başka bir parçada iki gün sürüyor ve bu fark hiçbir yerde yazmıyor.

Sonra hiç sorulmayan soruyu soracağız: bu iyileştirme bir hafta sonra gösterilebiliyor mu.

Son olarak standardın nereden geldiğine geleceğiz. Aynı anda üç kaynak konuşuyor ve en yükseği sessizce kazanıyor.

Bu ders bir sağlık hizmetinin ya da psikolojik desteğin yerine geçmez; anlatılan şey bir bitirme kararı, bir tedavi yöntemi değil.

Aşağıdaki örnekler kurgudur; amaç ayrımı elle tutulur kılmak.

Sıfır noktası — yüksek standardın iş gördüğü yer

Mükemmeliyetçilik hakkındaki en yaygın öğüt standardı düşürmek. Bu öğüt bir şeyi atlıyor: bazı yerlerde yüksek standart işi kurtaran tek şey.

Demek ki soru standardın yüksekliği değil. Soru, yüksekliğin nereye yazıldığı.

Mekanizma — standart bir dağıtımdır

Pratik sonucu şu: dağıtım yapıldığında yüksek standart yasaklanmıyor, bir yere yazılıyor. Kalan yerler serbest kalıyor ve serbest kalmak kötü yapmak demek değil; o yerlerde düzey daha fazla iş üretmediği için yükseltmenin karşılığı yok.

Dağıtımın çalışması parçalara nasıl bölündüğüne bağlı ve bölmenin tek şartı var: bir parça diğerleri beklemeden bitirilebilmeli. Bir işi başlangıç, orta ve son diye bölmek bu şartı karşılamıyor, çünkü üçü aynı anda ilerliyor ve birine düzey yazmak diğerlerini de bağlıyor. Aynı işi taşıdığı işlere göre bölmek şartı karşılıyor; her iş ayrı bitiyor ve her birine ayrı bir düzey yazılabiliyor.

Pratik sonucu şu: belirleyici parça tahmin edilmiyor, sınanıyor. Sınama basit ve rahatsız edici: o parçayı bilerek bir kademe düşür, işi öyle dene ve ne olduğuna bak. İş hâlâ çalışıyorsa o parça belirleyici değil, yalnızca üstünde çok durulmuş bir parça.

Pratik sonucu şu: aynı standardın faturası her yerde aynı değil. Ucuz ve belirleyici bir parça varsa oraya çıkmak tartışmasız; pahalı ve belirleyici olmayan bir parça varsa oraya çıkmamak da tartışmasız. Karar asıl olarak kalan iki durumda veriliyor ve o iki durumda karar bilinçli veriliyor.

Usta katmanı — gösterilemeyen iyileştirme ve standardın kaynağı

Pratik sonucu şu: bir iyileştirmenin gösterilebilir olup olmadığının sınaması var ve sınama bir hafta sonrasına bakıyor. İki hâli yan yana koy ve farkı bir cümleyle söyle. Söyleyemiyorsan o çalışma görünmeyen türden ve bir daha aynı yere aynı süre ayrılırken bu bilinerek ayrılıyor.

Pratik sonucu şu: sahibi söylenmeyen bir standart tartışılamıyor. Önceki derste kendi kendine adres yazılıyordu ve adres kişiye düşüyordu; burada da benzer bir sessizlik var, standardın kaynağı sorulmuyor. Kaynak yazıldığı anda yükseltmek de düşürmek de bir karar hâline geliyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Aklında kalsın

Eşik yazılı olsa bile iş bitmeyebiliyor; eksik olan şey eşiğin nereye uygulanacağı.

Standart tek bir sayı değil, işin parçalarına dağıtılan bir pay.

Belirleyici parça tahmin edilmiyor, bir kademe düşürülüp sınanıyor; emek belirleyicilik ölçüsü değil.

Aynı düzeye çıkmanın faturası her parçada farklı ve fatura yazılmadığında en pahalı parça haftayı yiyor.

Bir iyileştirmenin sınaması bir hafta sonrasında: iki hâli yan yana koyup farkı bir cümleyle söyleyebiliyor musun.

Standardın üç kaynağı var ve yazılmadığında en yüksek olan sessizce yürürlüğe giriyor.

Dağıtım işten önce yazılırsa bir karar, işten sonra yazılırsa bir bahane.

Sonraki derse köprü

Bu derste iş masadaydı. Parçalara bölündü, düzeyler dağıtıldı, belirleyici parça sınandı ve iş bitti.

Şimdi masaya hiç oturulmayan günü düşün. Dağıtım yapılmıyor, sınama yapılmıyor ve kâğıt açılmıyor bile. Kişi işi biliyor, önemsiyor ve o gün başlamıyor.

Ertesi hafta aynı kişi aynı işe dört saat kesintisiz oturuyor ve arada hiçbir şey değişmemiş görünüyor. Aradaki farkı açıklamak için genellikle tek bir kelime kullanılıyor: motivasyon.

Sıradaki ders motivasyon dalgalanmalarını işliyor ve şunu soruyor: dalgalanma kişinin değişmeyen bir özelliği mi, yoksa okunabilir bir örüntü mü. Çünkü bu derste gördüğün mantık orada da geçerli; bir şeyin ölçülebilir hâle gelmesi, önce onun neyin dalgalandığına ayrılmasıyla başlıyor.