Gelişim alanları

Açılış sahnesi

Bir kişi profiline gelişim alanlarını yazıyor ve listede dokuz madde var.

Fikir üretme, sunum yapma, görsel düşünme, zaman yönetimi, geri bildirim alma, ekip çalışması, teknik araçlar, yazma ve karar verme.

Liste dürüst. Dokuzunda da gerçekten zorlanıyor.

Şimdi bu listeyi bir rota kurucuya verelim ve ne olduğuna bakalım.

Dokuz alan, dokuz farklı yön demek. Sıra kurulamıyor, çünkü hepsi aynı anda öncelikli. Sonuç genellikle şu oluyor: kişi ilk üç haftada üç ayrı konuya başlıyor, hiçbirinde ilerleyemiyor ve altıncı haftada listeyi kapatıyor.

Aynı listeyi başka bir gözle okuyalım.

Dokuz maddenin dördüne kişi hayatında hiç zaman ayırmamış. Üçünü daha önce denemiş ve tutmamış. İkisi ise onun işine hiç girmiyor; yalnız listede iyi durdukları için yazılmışlar.

Bu üç grup birbirinden bambaşka ve üçünün çaresi de ayrı.

Bu ders o ayrımı yapıyor. Çünkü her eksiği kapatmaya çalışan bir profil, hiçbirini kapatamayan bir rota üretiyor.

Bu derste ne olacak

Önce boşlukların hepsinin aynı şey olmadığını göstereceğiz. Üç tür var ve bir boşluğu yanlış türe koymak, yanlış çareyi uygulamak demek.

Sonra türü belirleme yöntemini vereceğiz, çünkü "ayır" demek yetmiyor; ayırma sorusu da yazılmalı.

Ardından en yanlış anlaşılan türe geleceğiz: denenmiş ve tutmamış olan. Oradaki sorun genellikle tekrar eksikliği değil.

Sonra iki karara bakacağız ve ikisi de meşru: bir boşluğu bilerek boş bırakmak ve bir boşluğu öğrenmek yerine bir iş bölümüyle karşılamak.

Son olarak sıralama yapacağız, çünkü kapatılacak boşluklar arasında da bir getiri farkı var.

Aşağıdaki örnekler kurgudur; amaç ayrımı elle tutulur kılmak.

Sıfır noktası

Bir gelişim listesi yazmak kolay; zorlandığın her şeyi yazarsın ve liste hızla uzar.

Zor olan şey listeyi kullanılabilir hâle getirmek ve bunun yolu kısaltmaktan değil sınıflandırmaktan geçiyor.

Birinci tür en ucuz olanı. Bir şeye hiç zaman ayırmadıysan, zorlanman bir eksiklik değil bir beklenti hatası; hiç yapmadığın bir işte iyi olman zaten beklenmiyor.

Mekanizma — türü belirleme ve tutmamış boşluk

Şimdi bir boşluğun hangi türe girdiğini nasıl anlayacağına bakalım. Yöntem iki sorudan ibaret ve sırayla soruluyor.

Birinci soru: bu konuda son iki yılda kaç saat harcadım? Cevap sıfır ya da sıfıra yakınsa boşluk birinci türden ve çaresi belli; başlamak.

İkinci soru yalnız birinciye "harcadım" diyenler için: harcadım ve ilerlemedim mi, yoksa ilerledim ama yeterli bulmuyor muyum? Burada çoğu kişi ikinciyi fark ediyor ve madde kendiliğinden düşüyor.

Gerçekten harcayıp gerçekten ilerlemeyenler ikinci türe giriyor ve orası bu dersin en önemli yeri.

Bu ayrım pratikte çok işe yarıyor, çünkü yanlış teşhis yanlış çare üretiyor. "Daha çok çalış" tavsiyesi birinci türde işe yarıyor, ikinci türde ise yalnız yorgunluk üretiyor; aynı yöntemi yüz kez tekrar etmek onu doğru hâle getirmiyor.

Şimdi üçüncü türe geliyoruz ve o türün adı yanıltıcı olmasın: burada bir eksiklik yok, bir uyumsuzluk var.

Bazı maddeler listeye, kişinin işine girdiği için değil, listede iyi durdukları için giriyor. Herkesin gelişim alanı saydığı şeyler, genel geçer beceriler ve "olsa iyi olur" diye eklenen konular.

Usta katmanı — boş bırakma, iş bölümü ve getiri sırası

Şimdi çoğu profilin hiç düşünmediği iki karara geliyoruz ve ikisi de tamamen meşru.

Bilerek boş bırakılan bir alan bir eksiklik olmaktan çıkıyor, çünkü artık bir karar. Ve kararın bir gerekçesi olduğu için, koşullar değiştiğinde yeniden bakılabiliyor.

Bu karar bazen tembellik sanılıyor ve değil. Zamanın sınırlı; her boşluğu kapatmaya çalışmak, hiçbirini kapatamamak demek. Bir boşluğu iş bölümüyle karşılamak, kalan boşluklara ayıracağın zamanı serbest bırakıyor.

Şimdi kalan boşlukları sıralayalım, çünkü hepsi aynı getiriyi vermiyor.

Sıralamayı yapmanın yolu üç soruyu her boşluğa ayrı ayrı sormaktan geçiyor.

Birinci soru: bu boşluk son altı ayda kaç işimi durdurdu ya da geciktirdi? Sayı büyükse getiri yüksek.

İkinci soru: bu boşluk kapanırsa hangi başka boşluklar da küçülür? Bazı boşluklar zincirin başında duruyor ve kapandıklarında arkasındakiler kendiliğinden hafifliyor.

Üçüncü soru: bu boşluğu kapatmak ne kadar sürer? Burada tahmine güvenme; birinci türden bir boşluk genellikle haftalarla, ikinci türden bir boşluk ise aylarla ölçülüyor, çünkü orada önce yanlış yöntemin bırakılması gerekiyor.

Üç cevabı birleştirdiğinde sıralama kendiliğinden çıkıyor. En yüksek getiri, çok iş bekleten ve kısa sürede kapanan boşlukta; en düşük getiri ise az iş bekleten ve uzun sürecek olanda. Aradaki iki durum ise bir tercih gerektiriyor ve o tercihi elindeki zaman belirliyor.

Şimdi üç türü, iki kararı ve sıralamayı yan yana koyalım.

Tür ayrımı hangi çarenin uygulanacağını söylüyor. Bilerek boş bırakma listeyi kısaltıyor. İş bölümü zaman serbest bırakıyor. Getiri sırası ise kalanlar arasında nereden başlanacağını gösteriyor.

Dördü olmadan olmuyor: türsüz bir liste yanlış çare uyguluyor, boş bırakılmayan bir liste sıralanamıyor, iş bölümü düşünülmeyen bir liste her şeyi öğrenmeye çalışıyor ve sırasız bir liste en rahatsız edici maddeden başlıyor — ki o madde genellikle en az iş açan madde oluyor.

Burada bir sınır çizelim.

Bu liste bir yetersizlik envanteri değil ve seni bir eksik olarak tanımlamıyor; bugünkü bir çalışma durumunun kaydı. Bir gelişim alanı bir kusur değil, henüz sıra gelmemiş bir konu.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Aklında kalsın

Boşlukların hepsi aynı şey değildir: hiç çalışılmamış, çalışılmış ve tutmamış, işine hiç girmeyen — üçünün çaresi ayrıdır.

Türü belirlemenin yöntemi iki sorudur ve sırayla sorulur: kaç saat harcadım, harcayıp gerçekten ilerlemedim mi?

Tutmamış bir boşlukta sorun tekrar eksikliği değil yöntemdir; okuyarak yazma, izleyerek sunum öğrenilmiyor ve aynı zorlukta yapılan tekrar ilerleme üretmiyor.

Bilerek boş bırakmak ve iş bölümüyle karşılamak meşru kararlardır; ama devredilen bir işi denetleyemiyorsan o bir devir değil bağımlılıktır.

Sıralama rahatsızlığa göre değil getiriye göre yapılır: en rahatsız edici boşluk genellikle en az iş bekleten boşluktur.

Sonraki derse köprü

Bu derste boşlukları ayırdık ve hangisine zaman ayıracağını seçtin. Ama bir şeyi hesaba katmadık.

Bir boşluğu kapatmaya karar vermek yetmiyor; o kararın hayata geçtiği bir ortam var ve o ortam bazen yardım ediyor, bazen engelliyor.

Sıradaki ders oraya bakıyor. Seni durduran şeylerin ve destekleyen şeylerin listesini çıkaracağız; ikisini de kişisel bir zayıflık ya da şans olarak değil, üzerinde çalışılabilecek koşullar olarak ele alacağız. Bir engeli bilmek onu yarı yarıya azaltıyor, çünkü bilinen bir engel etrafından dolaşılabilecek bir engel.