Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Dört ayrı birim var ve dördü ayrı iş: ders tanıtır, alıştırma karar verdirir, proje bir çıktı üretir, portfolyo kaydı süreci saklar.
Alıştırma kendi içinde dörde ayrılır ve her ders en az ikisini kullanır: mikro uygulama, beceri egzersizi, inceleme etkinliği ve yansıtma.
Ders sonu paketi bir ek değil dersin yarısıdır; doldurulmuş örnek boş şablonun eşiğini düşürür, erişilebilir alternatif ise yalnız engelli kullanıcı için değildir.
Proje altı ölçekte gelir ve ilk projeni en küçüğünden seçmek, yarıda bırakmanın en iyi panzehiridir.
Portfolyo bir vitrin değildir: kaydın yarısı sonuçtan önceki kararlardır ve en çok bilgi taşıyan kısım işe yaramayan denemedir.
Açılış sahnesi
Üç ay çalışmış biri geliyor ve şunu söylüyor: çok şey öğrendim ama gösterecek hiçbir şeyim yok.
Cümle ilk duyulduğunda çelişkili geliyor. Öğrendiyse bir şey olmalı.
Şimdi o üç ayın içine bakalım. Kırk iki ders okumuş. On bir alıştırmaya başlamış, dördünü bitirmiş. Bir proje düşünmüş ama başlamamış. Portfolyoya hiçbir şey koymamış.
Kendisi bu üç ayın tamamını tek bir kelimeyle anıyor: çalıştım.
İşte sorun tam olarak burada. Dört ayrı iş yaptı ve dördünü tek kelimeyle andığı için hangisinde eksik kaldığını göremiyor. Oysa tablo apaçık: okumada güçlü, alıştırmada orta, projede sıfır, kayıtta sıfır.
Bunu görebilmek için dört kelimeye ihtiyacı vardı ve elinde bir tane vardı.
Bu ders o dört kelimeyi ayırıyor.
Bu derste ne olacak
Önce dört birimi büyüklüklerine göre ayıracağız. Bir ders, bir alıştırma, bir proje ve bir portfolyo kaydı farklı süre, farklı çaba ve farklı çıktı istiyor.
Sonra alıştırmaların kendi içinde dörde ayrıldığını göreceğiz. İki dakikalık bir fark etme sorusu ile bir hata kliniği aynı torbada değil ve hangi dersin hangisini istediği rastgele seçilmiyor.
Ardından ders sonu paketine bakacağız. Her dersin altında duran şeyler bir ek değil, dersin yarısı.
Sonra projeye geçeceğiz ve ölçek farkını kuracağız: tek ders mini projesinden bitirme projesine kadar altı basamak var.
Son olarak portfolyoya geleceğiz. Portfolyo bir vitrin değil ve bu ayrım bütün dersin dönüm noktası.
Aşağıdaki öğrenen örnekleri kurgudur; amaç ayrımı elle tutulur kılmak.
Sıfır noktası
Bir mutfağı düşün ve orada yapılabilecek dört ayrı şeyi ayır.
Birincisi bir baharatı koklamak. Otuz saniye sürer, hiçbir şey pişirmezsin ama o kokuyu artık tanırsın.
İkincisi bıçak tutuşunu çalışmak. Yirmi dakika sürer, ortaya bir yemek çıkmaz; çıkan şey doğranmış bir soğan ve biraz daha iyi bir el.
Üçüncüsü bir yemek pişirmek. İki saat sürer ve sonunda masaya konacak bir şey vardır.
Dördüncüsü tarifi yazmak: ne yaptın, neyi değiştirdin, ne işe yaramadı, bir dahakine neyi başka türlü yaparsın.
Dördü de mutfakta geçiyor ama dördü ayrı iş. Hiçbiri diğerinin yerine geçmiyor ve yalnız birini yapan kişi eksik kalıyor.
Akademideki dört birim tam olarak buna karşılık geliyor. Ders koku, alıştırma bıçak çalışması, proje yemek, portfolyo kaydı ise tarif.
Mekanizma — dört uygulama türü ve ders sonu paketi
Alıştırma tek bir şey değil; kendi içinde dört ayrı türü var ve dersin amacına göre en az ikisi kullanılıyor.
Şimdi her dersin altında duran pakete bakalım.
Paketin başındaki iki parça tekrar içindir ve zamanla değeri artar. Bir sayfalık özet, aylar sonra dersi baştan okumadan hatırlaman içindir; kavram kartları ise tek tek terimleri, hangi derste geçtiklerinden bağımsız olarak toplar. İkisi de ilk okumada gereksiz görünür, çünkü konu zaten tazedir.
Bu paketteki iki şey ise özellikle atlanıyor ve ikisi de pahalıya mal oluyor.
Birincisi doldurulmuş örnek çalışma sayfası. Boş şablona bakıp ne yazacağını bilememek çok sık oluyor; doldurulmuş örnek tam olarak o boşluğu kapatmak için var.
İkincisi erişilebilir alternatif uygulama. Bu yalnız engelli kullanıcı için değil: elinde malzeme olmayan, gürültülü bir ortamda çalışan ya da o gün yorgun olan herkes için ikinci bir yol.
Şimdi projeye geçelim ve ölçek meselesine bakalım.
Proje tek bir büyüklük değil. Tek ders mini projesi bir saatlik bir iştir. Bir modüllük uygulama birkaç güne yayılır. Yedi günlük meydan okuma ve otuz günlük üretim serisi bambaşka bir taahhüttür. Disiplinler arası laboratuvar iki alanı birden ister. Bitirme projesi ise bir yolun ya da seviyenin tamamını taşır.
Usta katmanı — portfolyo bir vitrin değil
Şimdi dersin dönüm noktasına geliyoruz.
Portfolyo kelimesi çoğu insanda bir vitrin çağrıştırıyor: en iyi işlerin sergilendiği bir seçki. Burada kastedilen şey bu değil ve fark önemli.
Bir portfolyo kaydı sonucu değil SÜRECİ taşıyor. İçinde proje adı ve tarihi, kişisel amaç, problem ve bağlam, araştırma ve referanslar, ilk fikirler, seçim gerekçesi, prototipler ve sürümler, alınan geri bildirim, yapılan değişiklikler, sonuç, öğrenilenler, etik ve haklarla ilgili açıklama ve paylaşım izni var.
Bu listenin en az yarısı sonuçtan ÖNCE olan şeyler. Yalnız bitmiş işi koyan bir kayıt, listenin yarısını boş bırakıyor.
Buradan üç pratik sonuç çıkıyor.
Birincisi kaydı sonradan değil sırasında tut. Üç ay sonra geriye dönüp "ilk fikirlerim neydi" diye hatırlamak mümkün değil ve uydurulmuş bir süreç hiçbir işe yaramaz.
İkincisi başarısız denemeyi silme. Yaratıcı işte en çok bilgi taşıyan şey, işe yaramayan denemenin neden yaramadığıdır.
Üçüncüsü paylaşım iznini ayrı düşün. Portfolyo varsayılan olarak özeldir ve her kaydın ayrı ayrı açılması gerekir; bir kaydı görünür yapmak bütün arşivi açmak demek değil.
Son bir bağlantı: yansıtma dördüncü uygulama türüydü ve portfolyonun da son alanı. Tesadüf değil. Yapmakla öğrenmek arasındaki menteşe o soru ve iki yerde birden duruyor.
Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler
Yaygın yanlışAlıştırmanın dersi anlamış olanlar için gereksiz olduğu sanılır.
Değildir. Ders bir kavramı tanıtır; alıştırma o kavramla karar verdirir ve ikisi ayrı beceridir. Bir kavramı anlatabilmek, o kavramla seçim yapabilmek anlamına gelmiyor.
Yaygın yanlışProjenin büyük ve uzun olması gerektiği düşünülür.
Gerekmez. Tek ders mini projesi de projedir ve ilk defa proje yapan biri için doğru başlangıç odur. Ölçeği baştan büyük seçmek, en sık görülen yarıda bırakma sebebi.
Yaygın yanlışPortfolyonun bitmiş ve iyi işler için olduğu sanılır.
Tersi geçerli: kaydın yarısı sonuçtan önceki kararlardır ve en çok bilgi taşıyan kısım işe yaramayan denemedir. Yalnız iyi sonuçları toplayan şey bir vitrindir.
Yaygın yanlışYansıtmanın "duygusal bir ek" olduğu düşünülür.
Değildir ve ölçülebilir bir işi vardır: yaptığın işi bir sonraki işe aktarılabilir hâle getirir. Yansıtmasız bir kayıt, tekrar okunduğunda sana da bir şey anlatmaz.
Aklında kalsın
Dört ayrı birim var ve dördü ayrı iş: ders tanıtır, alıştırma karar verdirir, proje bir çıktı üretir, portfolyo kaydı süreci saklar.
Alıştırma kendi içinde dörde ayrılır ve her ders en az ikisini kullanır: mikro uygulama, beceri egzersizi, inceleme etkinliği ve yansıtma.
Ders sonu paketi bir ek değil dersin yarısıdır; doldurulmuş örnek boş şablonun eşiğini düşürür, erişilebilir alternatif ise yalnız engelli kullanıcı için değildir.
Proje altı ölçekte gelir ve ilk projeni en küçüğünden seçmek, yarıda bırakmanın en iyi panzehiridir.
Portfolyo bir vitrin değildir: kaydın yarısı sonuçtan önceki kararlardır ve en çok bilgi taşıyan kısım işe yaramayan denemedir.
Sonraki derse köprü
Bu derste portfolyonun ne olduğunu ve neyi taşıdığını kurduk. Elinde bir kayıt biriktikçe kaçınılmaz bir soru geliyor: bunun bir karşılığı var mı, sonunda bana ne veriliyor?
Sıradaki ders o soruyu doğrudan cevaplıyor. Akademinin verdiği tek belgeyi, o belgenin hangi koşullarda alındığını ve üstünde ne yazıp ne yazmadığını göreceğiz. Belgenin ne olduğu kadar ne OLMADIĞI da anlatılacak, çünkü bu akademide en kolay yanlış anlaşılacak konu o ve yanlış anlaşıldığında zarar veren tarafta olan sen olursun.