Bir gündelik soruna üç alternatif

Açılış sahnesi

Bir kişi her sabah anahtarını arıyor ve buna bir çözüm bulmak istiyor.

Üç alternatif yazıyor.

Birincisi: kapının yanına bir kanca takmak.

İkincisi: kapının yanına bir tabak koymak.

Üçüncüsü: kapının yanına küçük bir raf monte etmek.

Üç madde var ve üçü de makul.

Ama şimdi tek bir soru soralım: kanca işe yaramazsa diğer ikisi çalışır mı?

Cevap hayır. Çünkü üçü de aynı şeyi söylüyor — anahtarı kapının yanında sabit bir yere koy. Kanca, tabak ve raf o fikrin üç kılığı.

Yani ortada üç alternatif yok, bir alternatifin üç sunumu var.

Bu laboratuvar tam olarak bunu ayırt etmeyi öğretiyor. Üç madde yazmak kolay; üçünün gerçekten üç olduğunu göstermek zor ve ölçülebilir bir işi var.

Bu derste ne olacak

Önce sorununu seçeceksin ve seçim ölçütlü, çünkü her sorun bu egzersize uygun değil.

Sonra üç sayısının neden üç olduğuna bakacağız; iki yetmiyor ve beş bu seviyede gerekmiyor.

Ardından en yaygın hatayı adlandıracağız: aynı çözümün kılık değiştirmiş hâlleri.

Sonra alternatiflerin gerçekten ayrı olup olmadığını sınayan tek soruyu kuracağız.

Son olarak üç gerçekten farklı alternatifi üretmenin yöntemini vereceğiz ve üçüncüsünün neden en zor olduğunu göreceğiz.

Aşağıdaki örnekler kurgudur; amaç egzersizi elle tutulur kılmak.

Sıfır noktası — sorunu seçmek ve üçün anlamı

Önce sorun. Önceki laboratuvarda nesne seçimi egzersizi belirliyordu; burada da sorun seçimi belirliyor.

Birincisi senin olmalı: başkasının sorununa alternatif üretmek tahmin işi oluyor ve tahminler sınanamıyor.

İkincisi tekrar etmeli: haftada en az birkaç kez yaşadığın bir şey. Tek seferlik bir aksaklık için üç alternatif üretmek boşa çalışmak.

Üçüncüsü küçük olmalı: bir sabah rutini, bir eşyanın kaybolması, bir işin hep gecikmesi ölçüsünde. Büyük sorunlar bu egzersizde alternatif değil temenni üretiyor.

Dördüncüsü senin elinde olmalı: müdahale hakkın olmayan bir duruma alternatif üretmek, üçünü de uygulanamaz kılıyor.

Sabah anahtar aramak, çamaşırların kurumaması, alışverişte hep bir şeyi unutmak, akşam yemeğinin hep geç kalması bu tanıma giriyor.

Şimdi sayıya gelelim.

Önceki laboratuvarda on istemiştik ve sayı seni duvarın arkasına itmek içindi. Burada üç istiyoruz ve sayının işlevi tamamen farklı.

İki alternatif bir karşılaştırma yaptırıyor ve karşılaştırma genellikle "yap ya da yapma" biçimine düşüyor; ikinci madde çoğu zaman birincinin tersi oluyor.

Üç alternatif ise bir tersini bulmakla kapanmıyor. Üçüncü madde ne birincinin tekrarı ne de tersi olabildiği için başka bir yerden gelmek zorunda kalıyor.

Yani üç sayısı çok üretmek için değil, kolay iki cevabın dışına çıkmayı zorunlu kılmak için var.

Mekanizma — kılık değiştirmiş tekrar ve bağımsızlık sınaması

Şimdi bu egzersizin en yaygın hatasına geliyoruz ve açılıştaki kişinin yaptığı şey buydu.

Bunun tehlikeli tarafı fark edilmemesi. Kanca, tabak ve raf gerçekten farklı nesneler; kişi üç ayrı şey yazdığını düşünüyor ve listesini tamamlanmış sayıyor.

Bunun pratik sonucu şu: o fikir işe yaramadığında elinde hiçbir şey kalmıyor. Üç alternatif üretmenin tek amacı buydu ve amaç boşa gitmiş oluyor.

Sınamayı uygulamak için her alternatifin neden çökeceğini bir cümleyle yazıyorsun. Sonra üç cümleye bakıyorsun.

Üç alternatif aynı sebeple çöküyorsa ortada bir alternatif var. Farklı sebeplerle çöküyorlarsa gerçekten üç tane var.

Anahtar örneğinde üçünün de çökme sebebi aynı: eve girerken elleri dolu olduğu için anahtarı hiçbir yere koymuyor. Kanca da tabak da raf da bu sebeple çöküyor.

Usta katmanı — müdahale noktaları ve üçüncünün maliyeti

Kılık değiştirmiş tekrardan kaçınmanın yolu daha yaratıcı olmaya çalışmak değil; nereye müdahale ettiğini değiştirmek.

Gündelik bir sorunda en az beş müdahale noktası var ve beşi de ayrı ayrı denenebiliyor.

Birincisi nesne: soruna karışan eşyayı ya da aracı değiştirmek.

İkincisi davranış: senin ne yaptığını değiştirmek, sıralamayı ya da adımı değiştirmek.

Üçüncüsü ortam: yerin, ışığın, mesafenin ya da düzenin kendisini değiştirmek.

Dördüncüsü zamanlama: aynı işi başka bir anda yapmak.

Beşincisi ihtiyacın kendisi: o işi hiç yapmamayı mümkün kılmak.

Yöntem şöyle işliyor: alternatif üretmiyorsun, önce müdahale noktası seçiyorsun, sonra o noktadan bir alternatif çıkarıyorsun. Üç farklı nokta seçtiğinde üç bağımsız alternatif kendiliğinden geliyor.

Şimdi üçüncü maddeye gelelim ve bu, egzersizin asıl zorluğu.

Birinci alternatif alışkanlıktan geliyor: o sorunu daha önce nasıl çözmeye çalıştıysan o.

İkinci alternatif tersinden geliyor: birincinin karşıtı ya da bir varyantı ve bulması kolay, çünkü birincisine bakarak üretiliyor.

Üçüncüde ise bakılacak bir şey kalmıyor. Ne alışkanlık ne de karşıtlık kalıbı iş görüyor ve boşluk hissi tam burada geliyor.

Bu his önceki laboratuvardaki duvarın aynısı ve çaresi de aynı: bakılan şeyi değiştirmek. Orada nesnenin adı yerine özelliklerine bakmıştık; burada çözüm yerine müdahale noktasına bakıyorsun.

Burada bir sınır çizelim.

Bu egzersiz bir problem çözme yöntemi öğretmiyor ve üç alternatifin içinden hangisinin seçileceğine dair bir ölçüt vermiyor; seçim başka bir işin konusu. Burada üretilen üç madde denenmek için var, karşılaştırılıp puanlanmak için değil.

Ayrıca bir sorunun her zaman çözümü olmayabilir ve üç alternatifin üçü de çökebilir. Bu bir başarısızlık değil; çöken üç alternatif, sorunun sandığından farklı bir yerde olduğunu gösteriyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Aklında kalsın

Bu egzersizde alternatifleri ayıran şey görünüşleri değil çökme sebepleri; aynı sebeple çöken üç madde, üç değil bir alternatiftir.

Üç sayısı çok üretmek için değil, kolay iki cevabın dışına çıkmayı zorunlu kılmak için vardır; ikinci madde çoğu zaman birincinin tersidir ve tersi olmak bağımsız olmak değildir.

Bağımsızlık ayrı müdahale noktalarından gelir; gündelik bir sorunda en az beşi vardır — nesne, davranış, ortam, zamanlama ve ihtiyacın kendisi.

Yöntem alternatif üretmek değil önce nokta seçmektir; üç farklı nokta seçildiğinde üç bağımsız alternatif kendiliğinden gelir.

Üçüncü madde alışkanlık ve karşıtlık kalıpları bittiği için zor gelir ve zor gelmesi doğru gittiğinin işaretidir; kolay geldiğinde üçünün de aynı noktadan çıktığından şüphelen.

Sonraki derse köprü

Bu laboratuvarda ortada bir sorun vardı ve sorun senden bir şey istiyordu: düzelt.

Sıradaki laboratuvarda ortada hiçbir talep olmayacak. Sana tek bir fotoğraf verilecek ve fotoğrafın bir sorunu yok, bir eksiği yok, senden bir şey beklemiyor.

Bu, egzersizi kolaylaştırmıyor. Bir sorun sana yön veriyordu; fotoğraf vermiyor ve yönü kendin koymak zorundasın.

Beş hikâyenin nereden çıktığını göreceğiz ve cevap fotoğrafın içinde değil. Kadrajın dışında kalanlar, bir an öncesi ve bir an sonrası, ve karede görünen kişilerin birbirini tanıyıp tanımadığı — hikâyeyi üreten şey görüntü değil, görüntüye sorduğun soru.