Çekim takvimi

Açılış sahnesi

Senaryonun aynı sayfasında iki sahne var. Alt alta duruyorlar.

Takvimde aralarında kırk gün var.

Şimdi senaryonun iki ucuna bak. Sekseninci sayfadaki bir sahne ile üçüncü sayfadaki bir sahne, aynı sabah arka arkaya çekilecek.

Bu bir hata değil. Doğru takvim tam olarak böyle görünür.

Çünkü film izlendiği sırayla çekilmez. Kaynağın sırasıyla çekilir.

Kaynak dediğimiz şey belli: mekân, oyuncu, gün ışığı, hava ve ekipman. Bunların hangisi kıtsa sıralamayı o belirler.

Bir önceki derste elinde bir liste vardı. Her sahnenin neye ihtiyaç duyduğunu biliyordun.

Ama liste bir sıra vermiyordu. Bu ders o sırayı kuruyor.

Ve baştan bir uyarı: takvim bir tahmin belgesi değildir.

Çalışma düzeni dersinde söylemiştik — takvim aynı zamanda bir çalışma koşulu belgesidir. Buradaki her satır, bir günün kaç saat süreceğini ve ekibin ertesi gün ne kadar dinlenmiş geleceğini de belirler.

Yani takvim yalnız neyin ne zaman çekileceğini değil, işin hangi koşullarda yapılacağını da yazar.

Bu ders o sıralamayı anlatıyor. Ve tek bir soruyla çalışıyor — bu gün, en pahalı kaynağı boşta bekletiyor mu?

Bu derste ne olacak

Önce stripboard'ı tanıyacağız; her sahnenin nasıl tek bir şeride dönüştüğünü göreceğiz. Sonra gruplamanın dört kısıtını açacağız — mekân, oyuncu, ışık ve hava. Ardından şirket hareketine geleceğiz; günün en görünmez maliyeti orada. Sonra oyuncu gününü konuşacağız. Ardından gece bloklarını ve mevsimi ele alacağız. Sonra hava bozduğunda ne çekileceğini kuracağız. Ardından bu kısıtları gerçek yapımların takvimlerinde okuyacağız.

Bir sınır: takvim yazılımları ve şerit renkleri ülkeye göre değişir. Burada öğrendiğin şey renk sistemi değil, sıralamanın hangi kısıtlarla kurulduğu. Ders bittiğinde bir çekim takvimi çıkarabiliyor olacaksın.

Sıfır noktası

Bir günün şehir işlerini düşün.

Listen şöyle: bankaya git, kargo ver, markete uğra, saat üçte hastane randevusu, akşam bir arkadaşa uğra.

Bu listeyi yazıldığı sırayla yapmazsın.

Önce haritaya bakarsın. Banka ile kargo aynı sokakta mı? Market hastanenin yolunda mı?

Sonra bir şey daha yaparsın ve asıl önemlisi budur: saat üçteki randevu, bütün günü etrafında dizer.

Çünkü o randevu senin kontrolünde değildir. Ötekiler esnektir, o değildir.

Buradan bu dersin birinci kuralı çıkıyor: takvimi esnek olan değil, esnek olmayan kurar. Sette esnek olmayan şey çoğu zaman oyuncunun uygunluğu, mekânın izin günü ya da gün ışığının bittiği saattir.

Ve üçüncü bir katman daha var. Yağmur yağarsa ne yaparsın?

Kapalı işleri öne alırsın. Yani listende zaten hazır duran bir kapalı alan planın vardır.

Şehir işleri benzetmesi sette iki yerde tutmuyor, ve ikisi de işi çok daha zor hâle getiriyor.

Birincisi: şehirdeki işler birbirinden bağımsızdır. Bankaya gitmen markete gidişini değiştirmez.

Sahneler bağımsız değildir. Bir sahnede yırtılan gömlek, sonraki sahnede yırtık olmak zorundadır. Bir sahnede alınan yara, ondan sonraki her sahnede vardır.

Yani sıralama yalnız coğrafya değil, devamlılık da gözetir. Ve devamlılık, gruplamanın en sessiz kısıtıdır — kimse ondan söz etmez, ama yanlış gruplanan her blok karşılığını kostüm ve makyaj masasında ödetir.

İkincisi: şehirde tek kişisin. Sette seksen kişisin.

Tek kişi bir sokaktan ötekine beş dakikada geçer. Seksen kişi, kamyonlar, jeneratör ve dekor aynı mesafeyi iki saatte geçer.

Yani sette hareket etmenin kendisi bir maliyet kalemidir. Ve çoğu takvimde bu kalem hiç yazmaz.

Yazmadığı için de bedava sanılır. Oysa bedava değildir; yalnız başka bir yerden, o günün çekim süresinden ödenir.

Mekanizma

Stripboard

Her şeritte aynı bilgiler bulunur: sahne numarası, iç mi dış mı, gündüz mü gece mi, mekân, sayfa uzunluğu, oyuncu numaraları ve kısa özet.

Bu bilgilerin hepsi bir önceki dersteki dökümden gelir. Yani stripboard yeni bilgi üretmez; dökümü sıralanabilir hâle getirir.

Şeritlerin gücü şuradadır: yer değiştirebilirler. Bir şeridi başka bir güne taşıdığında, o günün toplam sayfa yükü ve oyuncu listesi anında değişir.

Böylece takvim bir metin olmaktan çıkar, üzerinde deneme yapılabilen bir yapıya dönüşür.

Gruplamanın dört kısıtı

Şeritler rastgele değil, dört kısıta göre gruplanır. Ve kısıtların sırası önemlidir.

Birinci kısıt mekândır. Bir yere gidildiğinde orada çekilecek her şey çekilir. Aynı mekâna ikinci kez dönmek, kurulumun ikinci kez ödenmesi demektir.

İkinci kısıt oyuncudur. Bir oyuncunun sahneleri mümkün olduğunca yakın günlere toplanır. Sebebini birazdan açacağız.

Üçüncü kısıt ışıktır. Gündüz dış sahneler gün ışığına, gece sahneleri karanlığa bağlıdır. Ve gün ışığının süresi mevsime göre değişir.

Dördüncü kısıt havadır. Dış sahneler havaya açıktır ve hava tek kontrol edilemeyen kısıttır.

Bu dördü çoğu zaman birbiriyle çelişir. Bir oyuncunun uygun olduğu hafta, mekânın izin vermediği haftadır.

Çelişkiyi çözmenin kuralı basittir ve bir öncekiyle aynı: en az esnek olan kazanır.

Şirket hareketi

Bu, takvimdeki en çok küçümsenen kalemdir.

Haritada on dakikalık bir mesafe, sette iki saat demek olabilir. Çünkü taşınan şey insanlar değil; kamyonlar, jeneratör, dekor, kostüm ve yemek düzenidir.

Buradan iki kural doğar.

Birincisi: günde birden fazla hareket yapılmaz. Zorunluysa ikincisi kısa olur ve günün sonuna konur.

İkincisi: iki mekân yürüme mesafesindeyse bu bir hareket sayılmaz. Ama araç gerekiyorsa sayılır — ve o gün yarım gün kaybedilmiştir.

Uzak lokasyonlarda ise başka bir hesap devreye girer: ekip orada mı kalacak, yoksa her gün gidip mi gelecek? Konaklama pahalıdır, ama günde üç saat yol da pahalıdır — ve ikincisi çalışma düzenini de bozar.

Oyuncu günü

Buradaki mantık deneyimsiz yapımcıyı en çok şaşırtan yerdir.

Bir oyuncunun beş sahnesi varsa, o beş sahne beş güne yayılmış olabilir. Ama o günler takvimin başına, ortasına ve sonuna dağılmışsa, ortadaki bütün günler de ödenir.

Yani maliyeti belirleyen şey çalıştığı gün sayısı değil, ilk gün ile son gün arasındaki mesafedir.

Bu yüzden takvimde şu iş yapılır: her oyuncunun sahneleri mümkün olduğunca yakın günlere toplanır. Buna bakıldığında sıralama bazen mekân mantığına ters düşer, ve o zaman iki maliyet karşılaştırılır.

Ve bir ayrıntı daha: bir önceki derste konuştuğumuz çocuk oyuncu ve hayvan sınırları burada takvime doğrudan girer. Onların günü kısadır, yani o günün geri kalanı başka sahnelerle doldurulur.

Gece, mevsim ve gün ışığı

Neden bloklanır? Çünkü gündüz ile gece arasında gidip gelmek ekibin uyku düzenini her seferinde bozar, ve çalışma düzeni dersinde konuştuğumuz çevrim süresi burada delinir.

Bu yüzden geceler gruplanır ve bloğa girmeden önce bir geçiş günü konur.

Mevsim ise iki yerden takvime girer. Birincisi gün ışığının uzunluğu; kışın bir dış çekim günü belirgin biçimde kısadır. İkincisi görüntünün kendisi — yapraklar, kar, güneşin açısı. Senaryo yaz diyorsa kış boyunca dışarı çıkılamaz.

Cover set

Bu, takvimin sigortasıdır.

İşleyişi şudur: dış çekim yapılacak her gün için, aynı bölgede ve o gün ulaşılabilir bir iç mekân sahnesi hazır bekletilir. Hava bozarsa ekip oraya geçer.

Ama bir koşulu vardır ve genellikle burada hata yapılır: cover set gerçekten hazır olmalıdır. Dekoru kurulmuş, oyuncuları o gün çağrılmış, kostümü hazırlanmış. Kâğıt üzerinde yazan ama kurulmamış bir cover set, cover set değildir.

Bu yüzden pratikte cover set sayısı sınırlıdır ve genellikle yapımın kendi ana iç mekânı kullanılır.

Filmlerden okuma

Aşağıdaki yapımların her birinde takvimi tek bir kıt kaynak kurdu: bir mekânın açık olduğu saat, bir oyuncunun uygun olduğu hafta ya da günün ışığı. Her örnekte önce o kaynağı bul, sonra geri kalan günlerin ona göre nasıl dizildiğine bak.

Tek mekân ve kesintisiz çekim

Oyuncu, mekân ve saat

Işık, mevsim ve sıra

Bu takvimlerin hiçbiri senaryonun sırasıyla başlamadı. Her birinde önce en az esnek olan kaynak yerleşti, geri kalan her şey onun etrafına dizildi. Kendi takvimini kurarken sorulacak ilk soru da budur: bu yapımda pazarlık kabul etmeyen kaynak hangisi?

Usta katmanı

Kısıtları bilmek takvimi kurmaya yetmiyor; iyi takvimi aşağıdaki alışkanlıklar kuruyor.

Birincisi: takvimi en az esnek olandan başlayarak kur. Oyuncunun uygun olduğu tek hafta, mekânın izin verdiği tek gün, çocuğun çalışabildiği tek dilim. Bunlar önce yerleşir, gerisi etrafına dizilir.

İkincisi: her oyuncu için ilk gün ile son gün arasındaki mesafeyi ölç. Ödenen şey çalışılan gün değil, bu mesafedir. Tek bir sahne yüzünden takvimin sonuna sarkan bir oyuncu, aradaki bütün günleri maliyete çevirir.

Üçüncüsü: şirket hareketini takvimde ayrı bir satır yap. Yazılmayan hareket, o günün içinde sessizce çekim süresinden düşer. Ve günde birden fazla hareket varsa günün yarısı gitmiştir.

Dördüncüsü: gece bloklarına geçiş günü koy. Blok başlarken ve biterken bir gün ayır. Bu gün kaybedilmiş değildir; kaybedilmemiş üç gündür.

Beşincisi: her dış çekim günü için gerçekten kurulmuş bir cover set tut. Kâğıtta yazan ama dekoru kurulmamış plan, hava bozduğunda hiçbir işe yaramaz. Oyuncusu çağrılmamış cover set de öyle.

Altıncısı: mevsimi senaryodan oku, takvimden değil. Yaprak, kar ve güneşin açısı görüntüde durur. Yaz sahnesi kışa kaydığında çözüm bulunamaz, yalnız sahne değiştirilir.

Yedincisi: devamlılığı gruplamanın kısıtı say. Yırtık gömlek, yara makyajı ve saç uzunluğu sıralamayı bağlar. Devamlılığı gözetmeyen bir gruplama, kostüm ve makyajda karşılığını fazlasıyla ödetir.

Sekizincisi: en pahalı kaynağın boşta geçirdiği günü ölç. Bu kaynak bazen bir oyuncu, bazen bir ekipman, bazen bir mekândır. Takvimi iyi yapan şey doluluk değil, pahalı olanın beklememesidir.

Dokuzuncusu: ilk haftayı bilerek hafif kur. Ekip ilk günlerde birbirini tanır ve hız düşüktür. En zor günü ilk güne koymak, hem o günü hem sonraki üç günü riske atmaktır.

Onuncusu: takvimi departman şefleriyle birlikte oku. Sanat departmanının kurulum süresi, kostümün hazırlık günü ve efekt ekibinin test ihtiyacı senin şeritlerinde görünmez.

On birincisi: yedek günü takvime yaz, sona ekleme. Sona eklenen yedek gün, ilk gecikmede harcanır ve kimse fark etmez. Blokların arasına dağıtılan yedek gün ise gerçekten yedektir.

On ikincisi: sayfa yükünü günlere eşit dağıtma. Bir günün ağırlığı sayfa sayısıyla değil, içindeki kalemlerle ölçülür. Sekizde bir sayfalık bir aksiyon, üç sayfalık bir diyalogdan uzun sürebilir.

On üçüncüsü, ve en zoru: takvimin bir çalışma koşulu belgesi olduğunu unutma. Her şerit bir günün kaç saat süreceğini de belirler, ve sıkıştırılmış bir takvim yalnız pahalı değil aynı zamanda güvensizdir.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Bu yanlışların hepsi aynı yanılgıya dayanıyor: takvimi bir sıralama işi sanmak. Değil. Takvim kaynakların çakışmasını çözme işidir — ve iyi takvimi belirleyen şey doluluk değil, en pahalı kaynağın hiç beklememesidir.

Kısaca söylersek, dolu görünen takvim iyi takvim değildir; pahalı olanın beklemediği takvim iyi takvimdir.

Uygulama — kendin dene

Birinci adım: her sahneyi tek satırlık bir şeride dönüştür. Sahne numarası, iç mi dış mı, gündüz mü gece mi, mekân, sayfa uzunluğu, oyuncular.

İkinci adım: şeritleri mekâna göre grupla. Aynı mekânda geçen her şey bir araya gelsin.

Üçüncü adım: gece sahnelerini ayır ve art arda günlere blokla. Bloğun başına bir geçiş günü koy.

Dördüncü adım: her oyuncu için ilk ve son günü işaretle ve aradaki gün sayısını yaz.

Beşinci adım: aradaki mesafesi en büyük olan oyuncuyu bul ve onun sahnelerini yaklaştırmayı dene. Ne değişti?

Altıncı adım: gün geçişlerine bak ve her şirket hareketini işaretle. Aynı güne iki hareket düşen var mı?

Yedinci adım: her dış çekim gününün yanına bir cover set yaz. Dekoru kurulu ve oyuncusu çağrılmış olmalı.

Sekizinci adım, ve gerçek sınav: takvimine bak ve şu soruyu cevapla — bu planda en pahalı kaynak kaç gün boşta bekliyor? Cevabı gösteremiyorsan takvim değil, sıralanmış bir liste yapmışsın demektir.

Kilit özet

Aşağıdaki beş cümlenin hepsi aynı yere çıkıyor: kıt olanı bekletmemeye.

Birincisi: film senaryo sırasıyla değil kaynağın sırasıyla çekilir. Sıralamayı en az esnek olan kısıt kurar, hikâye değil.

İkincisi: oyuncunun maliyeti çalıştığı gün sayısı değil, ilk gün ile son gün arasındaki mesafedir. Tek bir sahne yüzünden sona sarkan oyuncu, aradaki bütün günleri maliyete çevirir.

Üçüncüsü: şirket hareketi takvimde ayrı bir satırdır. Yazılmayan hareket bedava sanılır ama o günün çekim süresinden ödenir.

Dördüncüsü: geceler bloklanır ve bloğa geçiş günüyle girilir; yoksa çevrim süresi her geçişte delinir.

Beşincisi: cover set kurulmuş olmalıdır — dekoru kurulu, oyuncusu çağrılmış. Kâğıtta duran kapalı alan planı, hava bozduğunda hiçbir işe yaramaz.

Sonraki derse köprü

Artık bir takvimin var. Şeritler yerleşti, günler doldu, hareketler işaretlendi.

Ama tek bir doğru takvim yoktur.

Aynı film, aynı bütçeyle üç ayrı biçimde planlanabilir. Biri en ucuz olur, biri en güvenli, biri de yönetmenin en çok istediği.

Bir sonraki derste takvim optimizasyonuna geçiyoruz. Sorular şunlar olacak. Aynı filmin üç ayrı takvimi neyi farklı yapar? Maliyet ile yaratıcı öncelik çatıştığında karar nasıl verilir? Ve bir takvimin gerçekten çalışıp çalışmayacağını çekimden önce nasıl anlarsın?