Kanıt ve yayın standardı

Kaynak önceliği

Sıra bir hiyerarşi ama katı bir merdiven değil: nitel araştırma ve yaşanmış deneyim çalışmaları listenin altında diye önemsiz değildir — bir randomize çalışmanın cevaplayamayacağı soruları onlar cevaplar. Sıra, aynı soruya farklı kaynaklar farklı cevap verdiğinde hangisinin ağır bastığını söyler.

1. 1Güncel klinik rehberler ve resmî sınıflamalar
2. 2Sistematik derlemeler ve meta-analizler
3. 3Kontrollü klinik araştırmalar
4. 4Uzunlamasına ve gözlemsel araştırmalar
5. 5Süreç ve mekanizma araştırmaları
6. 6Nitel araştırmalar ve yaşanmış deneyim çalışmaları
7. 7Mesleki uzlaşı ve uzman görüşü
8. 8Kuramsal ve tarihsel birincil metinler

Her kaynak kartı künye, tarih, kaynak türü, örneklem, yöntem, sonuç, sınırlılık, finansman, çıkar çatışması ve desteklediği iddiaları gösterir. Bir kart bu alanları taşımıyorsa iddia dayanaksızdır.

Bir içerik yayına çıkmadan kaç elden geçer

1. 1Alan yazarı taslağı
2. 2İddia-kaynak eşleştirmesi
3. 3Ruh sağlığı uzmanı incelemesi
4. 4Araştırma yöntemi ve istatistik kontrolü
5. 5Etik ve zarar riski kontrolü
6. 6Kültür ve kapsayıcılık değerlendirmesi
7. 7Dil ve anlaşılabilirlik düzenlemesi
8. 8Telif ve bağlantı kontrolü
9. 9Son editoryal onay
10. 10Sürüm numarasıyla yayın

Aynı kişi birden çok rol üstlenebilir; ancak yüksek riskli klinik içerikte yazarlık ile nihai klinik onay tek kişide birleşmez. Yazar, inceleyenler, yayın tarihi, son güncelleme ve sonraki gözden geçirme tarihi görünür olur.

Beş kapı

Her içerik bu beş kapıdan sırayla geçer. Hiçbir içerik klinik, yöntem ve güvenlik incelemeleri tamamlanmadan “yayıma hazır” sayılmaz.

Yayıma hazır ne demek

Bir ders ancak aşağıdakilerin tamamı karşılanınca yayımlanır. Liste bir temenni değil bir eşiktir: maddelerden biri karşılanmıyorsa ders yazılmış ama yayımlanmamış sayılır.

• Öğrenme hedefleri açık
• Kavramlar tutarlı
• İddialar kaynaklarla eşleştirilmiş
• Alternatif görüşler adil sunulmuş
• Kanıt düzeyi görünür
• Klinik sınırlar ve riskler açıklanmış
• Vaka ve örnekler damgalayıcı değil
• Ölçme, hedeflenen yeterliliği sınar
• Ön koşul ve devam bağlantıları çalışır
• Mobil, klavye ve ekran okuyucu kullanımı test edilmiştir
• Yayın ve gözden geçirme tarihleri vardır
• Gerekli uzman onayları tamamlanmıştır

İlerleme dört boyutta ölçülür

Rozetler başarı göstergesi olarak tek başına kullanılmaz. Ana görünüm, kullanıcının yeterlilik ve unutma riski haritasıdır — sayfa görüntüleme, video izleme ve ders tamamlama tek başına başarı sayılmaz.

1. BilmeKavramı tanıma ve açıklama
2. Ayırt etmeBenzer kavram ve yaklaşımları karşılaştırma
3. UygulamaBilgiyi vaka üzerinde kullanma
4. EleştirmeKanıt, sınırlılık ve etik sorunları değerlendirme

• Çoktan seçmeli ve çoklu seçmeli sorular
• Eşleştirme, sıralama ve kavram haritası tamamlama
• Kısa açık uçlu yanıt
• Dallanmış vaka senaryosu
• Gerekçe yazma
• Hatalı açıklamayı düzeltme
• Ekoller arası karşılaştırma
• Güven derecelendirmesi
• Aralıklı tekrar ve karma sınav
• Bitirme projesi

Editoryal bağımsızlık

• Sponsorlar sonuç ve önerileri belirleyemez.
• Satış ve iş ortaklığı bağlantıları açıkça etiketlenir.
• Yazarların ekol bağlılıkları ve çıkar çatışmaları açıklanır.
• Bir yaklaşım yalnızca savunucularının anlatımıyla sunulmaz.
• Olumlu, olumsuz ve belirsiz sonuçlar birlikte gösterilir.
• Bağlamsız “en iyi terapi” iddiası kullanılmaz.
• Kullanıcı görüşleri bilimsel kanıt olarak sunulmaz.

Güncelleme ve hata yönetimi

Site tamamlanmış ve donmuş bir ansiklopedi değil, sürümlenen yaşayan bir bilgi sistemidir. Geri çekilen bir araştırma acil inceleme başlatır; güncel olmayan bir kriz kaynağı yayından kaldırılır.

• Yüksek riskli içerikler en az yılda bir gözden geçirilir.
• Hızla değişen rehberler daha sık izlenir.
• Geri çekilen araştırmalar acil inceleme başlatır.
• Sürüm geçmişi ve değişiklik günlüğü korunur.
• Bilimsel hata bildirimi alınır ve düzeltmeler görünür yayımlanır.
• Kırık bağlantılar editör görevine dönüşür.
• Eski rehber taşıyan içerik “gözden geçiriliyor” etiketi alır.
• Çelişkili araştırmalar anlaşmazlık özetiyle sunulur.
• Birden fazla makul vaka yanıtı, gerekçeye dayalı değerlendirilir.
• Güncel olmayan kriz kaynağı yayından kaldırılır ve acil kontrol edilir.

Bu liste bugün baştan sona işaretsizdir ve bu bir eksiklik değil durum bildirimidir: hiçbir sayfa bağımsız klinik, yöntem ya da etik incelemesinden geçmedi. Tamamlanmamış bir denetimi tamamlanmış göstermek, bu sayfanın yasakladığı dilin tam olarak kendisi olurdu.

Referans alınan standartlar

• Policy Statement on Evidence-Based Practice in PsychologyAmerican Psychological Associationhttps://www.apa.org/practice/guidelines/evidence-based-statement.html
• Mental disordersWorld Health Organizationhttps://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-disorders
• Responsible and deglamorized media reportingWorld Health Organizationhttps://www.who.int/teams/mental-health-and-substance-use/treatment-care/mental-health-gap-action-programme/evidence-centre/self-harm-and-suicide/responsible-and-deglamorized-media-reporting
• How we develop NICE guidelinesNICEhttps://www.nice.org.uk/what-nice-does/our-guidance/about-nice-guidelines/how-we-develop-nice-guidelines
• Developing NICE guidelines: the manualNICEhttps://www.nice.org.uk/process/pmg20
• Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2W3Chttps://www.w3.org/TR/WCAG22/