Bunlar aynı kategorinin üyeleri değil
Bir yaklaşımı yerleştirmek için tek bir liste yetmez. Kaynağın örneği: EMDR geniş bir insan kuramı sunan üst düzey ekol olarak değil, yapılandırılmış terapi yöntemi olarak sınıflandırılır; maruz bırakma bir teknik ailesi, grup terapisi ise bir uygulama formatıdır. Aşağıdaki liste her içeriğin etiketlendiği eksenleri gösterir.
- Kuramsal yönelim
- Terapi modeli
- Teknik veya protokol
- Hedef grup ve gelişim dönemi
- Sorun veya uzmanlık alanı
- Uygulama formatı ve ortamı
- Süre ve yoğunluk
- Kanıt ve güvenlik durumu
On iki aile
Aileler kuramsal yönelime göre gruplanır: aynı ailedeki yaklaşımlar insanın nasıl işlediği ve sorunun nasıl oluştuğu konusunda benzer varsayımlardan yola çıkar. Bir yaklaşımın hangi ailede durduğunu bilmek, tekniklerini ezberlemekten daha çok işe yarar.
A01Psikanalitik ve psikodinamik yaklaşımlar
9 yaklaşım · dosyası Dalga 1'de
- Klasik psikanaliz
- Ego psikolojisi
- Nesne ilişkileri
- Kendilik psikolojisi
- İlişkisel psikanaliz
- Bağlanma temelli psikodinamik terapi
- Kısa süreli dinamik terapiler
- Mentalizasyon temelli terapiDalga 3
- Aktarım odaklı psikoterapiDalga 3
A02Davranışçı yaklaşımlar
6 yaklaşım · dosyası Dalga 1'de
- Klasik ve edimsel koşullanma temelli uygulamalar
- Davranış analizi
- Maruz bırakma terapileri
- Davranışsal etkinleştirme
- Alışkanlığı tersine çevirme
- Pekiştirme ve beceri öğretimi modelleri
A03Bilişsel ve bilişsel-davranışçı yaklaşımlar
8 yaklaşım
- Beck bilişsel terapisiDalga 1
- Akılcı duygusal davranışçı terapi
- Problem çözme terapisi
- Şema terapiDalga 2
- Metakognitif terapiDalga 3
- Bilişsel işlemleme terapisi
- Travma odaklı bilişsel-davranışçı terapi
- Maruz bırakma ve tepki önleme
A04Bağlamsal ve üçüncü dalga yaklaşımlar
6 yaklaşım
- Kabul ve kararlılık terapisiDalga 2
- Diyalektik davranış terapisiDalga 2
- İşlevsel analitik psikoterapiDalga 3
- Mindfulness temelli bilişsel terapiDalga 3
- Şefkat odaklı terapiDalga 3
- Davranışsal bütünleştirici çift terapisi
A05Hümanistik, varoluşçu ve deneyimsel yaklaşımlar
8 yaklaşım
- Kişi merkezli terapiDalga 1
- Gestalt terapiDalga 3
- Varoluşçu terapiDalga 1
- LogoterapiDalga 3
- Duygu odaklı terapiDalga 2
- Süreç-deneyimsel terapi
- Focusing yönelimli terapi
- Psikodrama
A06Sistemik, aile ve çift terapileri
9 yaklaşım
- Bowen aile sistemleri
- Yapısal aile terapisi
- Stratejik terapi
- Sistemik ve Milano yaklaşımıDalga 1
- Bağlamsal aile terapisi
- Satir modeli
- Duygu odaklı çift terapisi
- Gottman yöntemi
- İmago ilişki terapisi
A07Yapılandırmacı ve postmodern yaklaşımlar
5 yaklaşım
- Çözüm odaklı kısa terapiDalga 2
- Anlatı terapisiDalga 2
- İşbirlikçi terapi
- Diyalojik ve açık diyalog yaklaşımlarıDalga 3
- Kişisel yapı terapisi
A08Kişilerarası ve bağlanma temelli yaklaşımlar
5 yaklaşım
- Kişilerarası psikoterapiDalga 2
- Bağlanma temelli terapi
- İlişkisel terapi
- Dinamik kişilerarası terapi
- Destekleyici psikoterapi
A09Travma odaklı yöntemler
7 yaklaşım
- EMDRDalga 2
- Uzatılmış maruz bırakma
- Bilişsel işlemleme terapisi
- Anlatısal maruz bırakma
- Travma odaklı bilişsel-davranışçı terapi
- Faz yönelimli travma tedavisi
- Bedensel odaklı ve duyusal-motor yaklaşımlar
A10Çocuk ve ergen yaklaşımları
6 yaklaşım
- Oyun terapileri
- Ebeveyn-çocuk etkileşim terapisi
- Çocuk merkezli oyun terapisi
- Theraplay
- Ergenlere uyarlanmış bilişsel-davranışçı ve diyalektik davranışçı yaklaşımlar
- Ebeveyn eğitimi ve aile temelli modeller
A11Bütünleştirici yaklaşımlar
7 yaklaşım
- Teknik eklektisizm
- Kuramsal entegrasyon
- Ortak faktörler yaklaşımı
- Asimilatif entegrasyon
- Çok kuramlı terapi
- Süreç temelli terapiDalga 3
- Modüler ve transdiagnostik protokoller
A12Tamamlayıcı içerik aileleri
8 yaklaşım
- Grup psikoterapisi
- Sanat, müzik, drama ve dans-hareket terapileri
- Bağımlılık müdahaleleri ve motivasyonel görüşme
- Cinsel terapiler
- Rehabilitasyon ve toplum ruh sağlığı
- Dijital ve internet destekli terapiler
- Kültüre duyarlı, feminist ve LGBTQIA+ olumlayıcı yaklaşımlar
- Maneviyatla bütünleştirilmiş yaklaşımlar
Yirmi iki bölüm, her ekolde aynı sırayla
Şablon bir biçim tercihi değil, karşılaştırmanın koşulu. Bir ekolün değişim mekanizmasını başka bir ekolünkiyle yan yana koyabilmek, iki dosyada da o başlığın aynı yerde durmasını gerektirir.
- 01Tanım ve kısa özet
- 02Tarih ve kurucular
- 03Felsefi temeller
- 04İnsan ve kişilik modeli
- 05Ruhsal sorunun açıklanması
- 06Değişim mekanizması
- 07Terapötik ilişkinin rolü
- 08Değerlendirme ve vaka formülasyonu
- 09Seans yapısı ve terapi aşamaları
- 10Başlıca teknikler
- 11Örnek terapist-danışan diyaloğu
- 12Ayrıntılı vaka çözümlemesi
- 13Araştırıldığı ve kullanıldığı durumlar
- 14Araştırma kanıtları
- 15Sınırlılıklar ve eleştiriler
- 16Riskler ve yanlış uygulamalar
- 17Etik ve kültürel boyutlar
- 18Diğer ekollerle karşılaştırma
- 19Eğitim ve yetkinlik gereksinimleri
- 20Kitaplar, makaleler ve öğrenme rotası
- 21Kavram haritası ve bağlantılı içerikler
- 22Sınav, uygulama ve ustalık görevi
Yan yana koyulduğunda hangi ölçütler
En fazla dört yaklaşım aynı anda karşılaştırılır. Tablo hücreleri serbestçe üretilmez; kaynaklı ve sürümlenmiş editoryal içerikten çekilir — yani bir hücreye yazılan her cümlenin dosyada bir karşılığı vardır.
- İnsan doğası anlayışı
- Sorunun oluşumu
- Değişim mekanizması
- Terapistin ve danışanın rolü
- Terapötik ilişki
- Seans yapısı ve süre
- Değerlendirme ve formülasyon
- Teknikler
- Kanıt durumu
- Güçlü yönler
- Eleştiriler ve riskler
- Eğitim gereksinimi
Dosyalar hangi sırayla yazılıyor
Öncelik tarihsel etki, güncel kullanım, araştırma hacmi ve diğer ekollere ön koşul olma ölçütleriyle belirlenir. Dalga 1’in maddeleri tek bir yaklaşım değil bir paradigma adlandırır; dosyaları aile düzeyinde yazılır.
Dalga 1Ana paradigmalar
- Psikanalitik ve psikodinamik yaklaşımlarAile düzeyinde dosya
- Davranışçı yaklaşımlarAile düzeyinde dosya
- Beck bilişsel terapisiBilişsel ve bilişsel-davranışçı yaklaşımlar ailesinden
- Kişi merkezli terapiHümanistik, varoluşçu ve deneyimsel yaklaşımlar ailesinden
- Varoluşçu terapiHümanistik, varoluşçu ve deneyimsel yaklaşımlar ailesinden
- Sistemik ve Milano yaklaşımıSistemik, aile ve çift terapileri ailesinden
Dalga 2Yaygın çağdaş modeller
- Şema terapiBilişsel ve bilişsel-davranışçı yaklaşımlar ailesinden
- Kabul ve kararlılık terapisiBağlamsal ve üçüncü dalga yaklaşımlar ailesinden
- Diyalektik davranış terapisiBağlamsal ve üçüncü dalga yaklaşımlar ailesinden
- Duygu odaklı terapiHümanistik, varoluşçu ve deneyimsel yaklaşımlar ailesinden
- Çözüm odaklı kısa terapiYapılandırmacı ve postmodern yaklaşımlar ailesinden
- Anlatı terapisiYapılandırmacı ve postmodern yaklaşımlar ailesinden
- Kişilerarası psikoterapiKişilerarası ve bağlanma temelli yaklaşımlar ailesinden
- EMDRTravma odaklı yöntemler ailesinden
Dalga 3Derinleşme ve özel modeller
- Mentalizasyon temelli terapiPsikanalitik ve psikodinamik yaklaşımlar ailesinden
- Aktarım odaklı psikoterapiPsikanalitik ve psikodinamik yaklaşımlar ailesinden
- Metakognitif terapiBilişsel ve bilişsel-davranışçı yaklaşımlar ailesinden
- İşlevsel analitik psikoterapiBağlamsal ve üçüncü dalga yaklaşımlar ailesinden
- Mindfulness temelli bilişsel terapiBağlamsal ve üçüncü dalga yaklaşımlar ailesinden
- Şefkat odaklı terapiBağlamsal ve üçüncü dalga yaklaşımlar ailesinden
- Gestalt terapiHümanistik, varoluşçu ve deneyimsel yaklaşımlar ailesinden
- LogoterapiHümanistik, varoluşçu ve deneyimsel yaklaşımlar ailesinden
- Diyalojik ve açık diyalog yaklaşımlarıYapılandırmacı ve postmodern yaklaşımlar ailesinden
- Süreç temelli terapiBütünleştirici yaklaşımlar ailesinden
Sonraki dalgalarda çocuk, çift, aile, grup, sanat ve kültüre özgü modeller ele alınır. Ekol dosyalarının metinleri henüz yazılmadı; yazıldıklarında bu sayfadan bağlantı verilecek. Akademiye dön