Etki büyüklüğü ve klinik anlamlılık

Açılış sahnesi

Sağlık merkezinin psikoloğu, yeni kaygı yöntemini sınayan büyük çalışmanın sonuç tablosunu bir kez daha açıyor. Bekleme listesine göre farkın yanında tek bir sayı ve bir sıfat yazıyor: "orta büyüklükte etki."

Öğleden sonra bir danışan, internette aynı yöntemi okuduğunu söylüyor. Kırk üç yaşında bir muhasebeci; aylardır sabahları mide bulantısıyla uyanıyor ve işe gitmeden önce arabada yirmi dakika oturup nefesini toparlamaya çalışıyor.

"Bu yöntem bende ne kadar işe yarar?" diye soruyor. "Orta dediğiniz şey, sabahları arabadan inebilmek mi, yoksa biraz daha az bulantı mı?"

Psikolog tabloya bakıyor. Sayı bir grubun ortalamasını anlatıyor; karşısındaki kişinin sabahlarını anlatmıyor. İkisi arasında bir köprü kurması gerekiyor, ve tablonun kendisi o köprüyü vermiyor.

Bu derste ne olacak

S00-P02-D07, İstatistiksel anlamlılık ile Klinik anlamlılık arasındaki ayrımı kurmuş, kişi düzeyindeki değişim için Güvenilir değişim ölçütünü tanıtmıştı. S01-P01-D10'da tanımlanan Etki büyüklüğü de bir farkın varlığını değil büyüklüğünü soruyordu. Bu ders o kavramların içini açıyor: etki büyüklüğü denen sayının nasıl üretildiğini ve onu bir danışanın diline çevirirken nerede kaybolduğunu gösteriyor.

İlk bölüm, farkın hangi ölçüye bölündüğünü ve bunun sayıyı nasıl oynattığını ele alıyor. İkinci bölüm, danışanların kendilerinin fark ettiği en küçük değişime ve ölçeğin tavanına bakıyor.

Usta katmanında sürekli bir sonucun "yanıt verdi, vermedi" diye ikiye ayrılması ve kaç kişiye uygulanınca bir kişinin yararlandığını söyleyen ölçü var. Kanıtın durumu da bu bölümde, ayrıca bir danışana sonucun nasıl anlatılabileceği.

Bu derste geçen kişilerin hiçbiri gerçek değildir; hepsi ders için yazılmış kurgusal örneklerdir ve hiçbir danışan kaydından alınmamıştır.

Sıfır noktası

Aynı iyileşme, hangi birimle anlatıldığına göre büyük ya da küçük görünebiliyor. Bir sayıyı okumadan önce, onun hangi cetvelle ölçüldüğünü sormak gerekiyor.

Bu üç örneğin ortak sorusu şu: bir farkın büyüklüğü neye göre büyük? Cevap verilmeden okunan her sayı, okuyucunun kafasındaki cetvelle yorumlanıyor.

Mekanizma

Farkı neye bölersin?

Farklı ölçekleri karşılaştırmanın en yaygın yolu, gruplar arasındaki farkı, puanların ne kadar dağıldığını gösteren bir ölçüye bölmek. Ortaya çıkan sayının birimi artık puan değil, dağılımın kendisi.

Danışanın fark ettiği en küçük değişim

Grup düzeyindeki bir sayının ne anlama geldiğini bilmek için, bir de şu soruyu sormak gerekiyor: danışanlar kendi hayatlarında ne kadarlık bir değişimi hissediyor?

Usta katmanı

Oranlara çevirmek

Bir çalışmanın sonucu sık sık bir oranla da anlatılıyor: "katılanların şu kadarı yanıt verdi." Bu anlatım anlaşılır görünüyor; ama arkasında, sürekli bir ölçünün bir çizgiyle ikiye ayrılması var.

Sınır ve güvenlik

Bu ders etki büyüklüklerini okumanın temel mantığını anlatıyor; bir çalışmanın istatistiksel çözümlemelerini kendi başına yeniden hesaplamak ya da denetlemek için gereken bilgiyi vermiyor. Bir sayının nasıl üretildiğinden emin olunamıyorsa, bir yöntembilimciye ya da istatistik bilgisi olan bir meslektaşa danışmak doğru bir yol.

Bir danışana sonucu anlatırken, grup sonuçlarının onun için bir söz olmadığını açıkça söylemek, onun bilgilendirilmiş karar vermesinin bir parçası. Umut vermek ile gerçekçi olmak arasındaki dengeyi kurarken, bilinmeyeni de söylemek gerekiyor.

Grup düzeyinde küçük bir ortalama etki, bazı danışanların kötüleşebileceğini gizleyebiliyor. Bir yöntemi uygularken, kendi danışanlarındaki değişimi izlemek ve kötüleşmeyi erken fark etmek, çalışmaların verdiği bilgiyi tamamlıyor.

Kendini ya da bir başkasını güvende hissetmediğin bir durumdaysan eğitim içeriğiyle bekleme. Bulunduğun ülkenin acil hattına, en yakın acil servise ya da bir ruh sağlığı uzmanına başvur. Eğitim içeriği acil durumu yönetmez.

Kendin dene

Aklında kalsın

Standartlaştırılmış ortalama fark, grup farkını puanların yayılımına böler; yayılım daraldıkça aynı fark büyük görünür.

En küçük önemli fark, danışanların kendilerinin fark edilir bulduğu en küçük değişimdir; grup sonuçlarını yaşantıya çevirmeye yarar.

Tavan etkisi, bir ölçeğin uç puanları ayırt edemediği için gerçek değişimi gösterememesidir.

Yanıt ölçütü, sürekli bir sonucu ikiye ayıran çizgidir; çizginin yeri bildirilen oranları değiştirir.

Tedavi için gereken kişi sayısı, bir kişide fazladan olumlu sonuç için kaç kişiye uygulamak gerektiğini gösterir; karşılaştırma, süre ve sonuç tanımı olmadan eksiktir.

Muhasebecinin sorusu "orta" sıfatıyla cevaplanamıyordu. Cevap, tablodaki sayının neyle karşılaştırıldığını, kimde ölçüldüğünü ve onun sabahlarında neye karşılık geleceğini birlikte konuşmaktan geçti.

Sonraki derse köprü

Psikolog tek bir büyük çalışmaya bakarak konuştu. Oysa aynı yöntemi sınayan başka çalışmalar da var: bazıları daha küçük, bazıları farklı nüfuslarla, bazıları daha olumsuz sonuçlarla.

S11-P01-D03 «Sistematik derleme ve meta-analiz» bu soruya dönüyor: dağınık çalışmaların sonuçları nasıl bir araya getirilir ve birleşik bir sayı, tek tek çalışmaların gizlediği neyi gösterir, neyi yine gizler?